ខួប​២៥ឆ្នាំ​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស៖ បញ្ហា​សេសសល់ ​(ភាគទីមួយ)

នយោបាយ

រូបភាព​ទិដ្ឋភាព​ទូទៅ​នៅ​សន្និសីទ​ស្តី​ពី​សន្តិភាព​​នៅ​កម្ពុជា​ដែល​​ធ្វើ​ឡើងនៅ​ទី​ក្រុង​ប៉ារីស ​ប្រទេស​បារាំង​កាល​ពី​​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៩១។


14 ឧសភា 2017
ម៉ែន គឹមសេង
វីអូអេខ្មែរ

កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​កាលពី​ថ្ងៃទី​២៣ខែ​តុលា ​ឆ្នាំ​១៩៩១​ ដោយ​ភាគី​ខ្មែរ​ចំនួន​បួន​ គឺ​ក្រុម​អ្នក​តស៊ូ​ដែល​មាន​ក្រុមរាជានិយម​ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច ដឹកនាំ​ដោយ​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ ​រណសិរ្ស​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​របស់​លោក​ សឺន សាន ​ក្រុម​ខ្មែរ​ក្រហម ​និង​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ ដែល​លើក​បន្តុប​ដោយ​វៀតណាម។

កំណត់​និពន្ធ៖ កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ ដែល​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​កាល​ពី​២៥​ឆ្នាំ​មុន បាន​នាំ​មក​នូវ​ការ​រីកចម្រើន​ និង​ការ​ទទួលស្គាល់​ជា​អន្តរជាតិ​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ធ្លាប់​តែ​ហែកហួរ​ដោយសារ​សង្គ្រាម។ ប៉ុន្តែ​ ការ​អភិវឌ្ឍ​ក្នុង​រយៈពេល​នេះ​ក៏​បាន​មក​ដោយ​សារ​ការ​បណ្តេញ​ពលរដ្ឋ​ក្រីក្រ​ចេញ​ពី​លំនៅដ្ឋាន​ផងដែរ។ នៅ​មាន​កិច្ចការ​ជាច្រើន​ទៀត​ ដូចជា​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ នៅ​តែ​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម។ រីឯ​បញ្ហា​ព្រំដែន​ត្រូវ​បាន​អ្នក​ជំនាញ​មើល​ឃើញ​ថា​ មិន​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​តាម​កិច្ចព្រមព្រៀង​នោះ​នៅ​ឡើយ​ទេ។ លោក​ ម៉ែន គឹមសេង​ នៃ​វីអូអេ​ បាន​ផលិត​វីដេអូ​ឯកសារ​ដែល​មាន​ចំណងជើង​ថា​«បញ្ហា​សេសសល់‍»។ ​ខាងក្រោម​នេះ​ជា​អត្ថបទ​ភាគទីមួយ​នៃ​សេចក្តី​រាយការណ៍​ ដែល​មានបី​ភាគ​ដក​ស្រង់​ពី​ឯកសារ​វីដេអូ​នេះ។

… ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​រយៈពេល​២៥ឆ្នាំ​ក្រោយ​ពី​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ បាន​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ជា​អន្តរជាតិ​ ការ​រីកចម្រើន​សេដ្ឋកិច្ច ​និង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍។

ប៉ុន្តែ ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ខ្លះបាន​មក​ដោយសារ​ការ​បណ្តេញ​ពលរដ្ឋ​ក្រីក្រ​ចេញ​ពី​លំនៅដ្ឋាន។ ​រីឯ​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​និង​ការ​លើក​កម្ពស់​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​មាន​ចែង​នៅក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ នៅតែ​ជា​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ។

ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​សម្តែង​ការព្រួយ​បារម្ភ​នេះ​ គឺ​មាន​លោក សម រង្ស៊ី​ ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដ៏​ធំ​នៅ​កម្ពុជា។

រូបឯកសារ៖ លោក សម រង្ស៊ី អតីត​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ លើក​ដៃស្វាគមន៍​អ្នក​គំាទ្រ​នៅ​ពេល​ដែល​លោក​បាន​ចេញ​ពី​អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៦។

រូបឯកសារ៖ លោក សម រង្ស៊ី អតីត​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ លើក​ដៃស្វាគមន៍​អ្នក​គំាទ្រ​នៅ​ពេល​ដែល​លោក​បាន​ចេញ​ពី​អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៦។


លោក​ សម រង្ស៊ី​ បាន​បញ្ជាក់​ក្នុង​បទសម្ភាស​ជាមួយ​នឹង​វីអូអេ​ មុន​ពេល​លោក​លាលែង​ចេញ​ពី​តំណែង​ប្រធាន​គណបក្ស​ថា៖

«អ្វី​ដែល​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ​បាន​បញ្ជាក់​ហើយ​ឱ្យ​ខ្មែរ​អនុវត្ត​គោរព​ជា​រៀង​រហូត​ គឺលទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស។ ឥឡូវ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក៏អត់​ សេរី​ក៏​អត់ ​ពហុបក្ស​ក៏អត់។ អត់​មាន​ប្រជាធិបតេយ្យ​ គឺ​យើង​វិល​ត្រឡប់​ទៅរក​អំណាច​ផ្តាច់ការ​វិញ ​មិនមែន​ជា​សេរី ​យើង​អត់​មាន​សេរីភាព​ទេ​ គឺ​បាត់​បង់​អស់​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ជាមូលដ្ឋាន ​ហើយ​ពហុបក្ស​គឺ​អត់​មាន​ពហុបក្ស​ទេ​ គឺ​ឯកបក្ស ​គឺបក្ស​តែមួយ ​ហើយ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាង​នេះ​ទៀត​ គឺ​បុគ្គល​តែ​ម្នាក់។ អីចឹង​ហើយ​វា​ឆ្ងាយ​ពី​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​មែនទែន‍»។

បន្ទាប់ពី​ការ​ចរចា​ដ៏​តឹងតែង​ជាច្រើន​ឆ្នាំ កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​កាលពី​ថ្ងៃទី​២៣ខែ​តុលា ​ឆ្នាំ​១៩៩១​ ដោយ​ភាគី​ខ្មែរ​ចំនួន​បួន​ គឺ​ក្រុម​អ្នក​តស៊ូ​ដែល​មាន​ក្រុមរាជានិយម​ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច ដឹកនាំ​ដោយ​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ ​រណសិរ្ស​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​របស់​លោក​ សឺន សាន ​ក្រុម​ខ្មែរ​ក្រហម ​និង​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ ដែល​លើក​បន្តុប​ដោយ​វៀតណាម។​

ប្រទេស​ចំនួន​១៨​ រួម​ទាំង​មហាអំណាច​ទាំង៥​ ដែល​មាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ចិន ​អង់គ្លេស ​បារាំង​និង​រុស្ស៊ី ​បាន​ជួយ​ជ្រោមជ្រែង​ឱ្យ​មាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ។

អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​បាន​ចំណាយ​ថវិកា​ជាង​មួយ​ពាន់​ប្រាំ​រយ​លាន​ដុល្លារ ​ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ​ខែ​វិច្ឆិកា​ឆ្នាំ១៩៩១ ​ដល់​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ​និង​ប្រើ​ប្រាស់​កងកម្លាំង​ស៊ីវិល ​និង​យោធា​ជាង​២ម៉ឺននាក់​ ដើម្បី​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​រវាង​ខ្មែរ​និង​ខ្មែរ ​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​វៀតណាម ​និង​នាំ​យក​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​មក​កម្ពុជា។

កិច្ចព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ តម្រូវ​ឱ្យ​គ្រប់​ភាគី​ទាំងអស់​ទម្លាក់​អាវុធ​ហើយ​អាជ្ញាធរ​បណ្តោះ​អាសន្ន​មួយ​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ហៅ​ថា​អ៊ុនតាក់​ ត្រូវ​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ រៀប​ចំ​ការធ្វើ​មាតុភូមិ​និវត្តន៍​ជនភៀសខ្លួន​ចំនួន​៣៥០.០០០នាក់​ និង​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​មួយ។ ប៉ុន្តែ​ការអនុវត្ត​មិន​បាន​ជោគជ័យ​ទាំងស្រុង​ទេ។

រូបឯកសារ៖ លោក សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ ​អតីតសមាជិកក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​បច្ចុប្បន្ន​ជាទីប្រឹក្សា​ផ្ទាល់​នៃ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​សម្ដេច​នរោត្តម​សីហមុនី​ថ្លែង​ទៅ​កាន់​ព្រះសង្ឃ​និង​អ្នក​ចូលរួមប្រមាណ​ជាង​៧០០​នាក់​នៅ​វត្តចាស់​នៃ​រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី​៤ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ២០១៦។

រូបឯកសារ៖ លោក សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ ​អតីតសមាជិកក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​បច្ចុប្បន្ន​ជាទីប្រឹក្សា​ផ្ទាល់​នៃ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​សម្ដេច​នរោត្តម​សីហមុនី​ថ្លែង​ទៅ​កាន់​ព្រះសង្ឃ​និង​អ្នក​ចូលរួមប្រមាណ​ជាង​៧០០​នាក់​នៅ​វត្តចាស់​នៃ​រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី​៤ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ២០១៦។


លោក សឺន សូប៊ែរិ៍ ​អតីត​អនុប្រធាន​រណសិរ្ស​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ​ហើយ​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ អះអាង​ថា​ មាន​តែ​ភាគី​ខាង​លោក​ និង​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​ទេ​ ដែល​អនុវត្ត​បាន​ត្រឹមត្រូវ៖

«បើថា​ជោគជ័យ​ចំពោះ​ការ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ហ្នឹង​ប្រហែល​មែន ​ក៏​ប៉ុន្តែ​អ្វីៗ​ទៀត​ដែល​សំខាន់​ក្នុង​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ គឺ​ទីមួយ​ប្រមូល​កងទ័ព​ទាំង​បួន​ភាគី​ហ្នឹង​ ដក​កាំភ្លើង​និង​រំសាយ។ ហ្នឹង​អ៊ុនតាក់​អត់ ​បាន​អនុវត្ត​ត្រឹម​ត្រូវ​ មិន​ថា​អត់​អនុវត្ត​ត្រឹមត្រូវ​ផង​ វាអត់​បាន​អនុវត្ត​បណ្តោយ‍»។

ដំបូង​គឺ​ក្រុម​ខ្មែរក្រហម​ជាអ្នក​ ដែល​បាន​បដិសេធ​មិនព្រម​ដាក់​អាវុធ​ ដែល​នេះ​ផ្តល់​ជា​លេស​ឱ្យ​ភាគី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​របស់​លោក​ ហ៊ុន សែន​ មិន​ព្រម​ដាក់​អាវុធ​ដែរ។​

លោក​ ខ្លូត ម៉ាតាំង ​អតីត​ឯកអគ្គរដ្ឋ​ទូត​បារាំង​ ដែល​បាន​ចូលរួម​រៀបចំ​ដំណើរ​ការ​កិច្ច​ចរចា​តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៨៧​ បាន​ទទួល​ស្គាល់​ពី​បរាជ័យ​លើ​ផ្នែក​នេះ។

នៅក្នុង​បទសម្ភាស​ពិសេស​ជាមួយ​នឹង​វីអូអេ ​លោក​ ម៉ាតាំង ​បាន​បញ្ជាក់​ថា៖​

«ពេល​ដែល​លោក ខៀវ សំផន ​និង​អ្នកដទៃ​ទៀត​បាន​មក​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ដូច​ដែល​លោក​បាន​ដឹង​ហើយ​ថា​ មាន​ក្រុម​កុប្បករ​បាន​វាយ​ប្រហារ​មក​លើ​គាត់​ ក្នុង​ស្ថានការណ៍​ដែល​មិន​ដឹង​ច្បាស់លាស់។ ដូច្នេះ ​ពួកគេ​បាន​រត់ភៀស​ខ្លួន​ត្រឡប់​ទៅ​តំបន់​ខ្មែរ​ក្រហម​វិញ​ ហើយ​ខ្មែរក្រហម​ បាន​និយាយ​ថា ​យើង​នឹង​នៅ​បន្ត​ប្រយុទ្ធ​តទៅ​ទៀត ​ហើយ​យើង​មិន​យល់​ព្រម​ទទួល​យក​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​របស់​យើង​ទេ។ ដូច្នេះ​ ផ្នែក​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ទេ‍»។

លោក​ ខៀវ សំផន ​ដែល​តំណាង​ឱ្យ​ភាគី​ខ្មែរ​ក្រហម​ បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ ដើម្បី​ចូលរួម​ប្រជុំ​ក្នុង​នាម​ជា​សមាជិក​នៃ​ឧត្តម​ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ​ជាន់​ខ្ពស់​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​សម្តេច​ព្រះនរោត្តម​សីហនុ។ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ក្រុម​កុប្បករ​វាយ​ឱ្យ​រង​របួស។

អ៊ុនតាក់ ​ក៏​មិន​បាន​គ្រប់​គ្រង​លើ​ក្រសួង​សំខាន់ៗ​មួយ​ចំនួន ​ដូច​ជា​ហិរញ្ញវត្ថុ ​និង​មហាផ្ទៃ​ទេ។

រូបឯកសារ៖ ព្រះសង្ឃ​ដាក់​សន្លឹកឆ្នោត​ចូល​ក្នុងហិបនៅ​ស្ថានីយ៍​បោះឆ្នោត​មួយកន្លែង​នៅ​វត្តថាន់ក្នុង​ក្រុង​ភ្នំពេញ កាល​ពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣ ខែមិថុនា ២០១២។

រូបឯកសារ៖ ព្រះសង្ឃ​ដាក់​សន្លឹកឆ្នោត​ចូល​ក្នុងហិបនៅ​ស្ថានីយ៍​បោះឆ្នោត​មួយកន្លែង​នៅ​វត្តថាន់ក្នុង​ក្រុង​ភ្នំពេញ កាល​ពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣ ខែមិថុនា ២០១២។


យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣​ មាន​អ្នក​ចូលរួម​ជិត​៩០ភាគរយ ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ដែល​បាន​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​ ដោយ​ផ្តល់​ជ័យ​ជម្នះ​ទៅលើ​ក្រុម​រាជានិយម​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។

គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​របស់​លោក ​ហ៊ុន សែន​ ចាញ់​ដោយ​ទទួល​បាន​អាសនៈ​តែ​៥១ ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ​ឈ្នះ​បាន​៥៨​អាសនៈ ​គណបក្ស​របស់​លោក ​សឺន សាន​ទទួលបាន​ ១០​អាសនៈ​ និង​គណបក្ស​មូលីណាកា​ និង​អ្នក​តស៊ូ​ខ្មែរ​ទទួល​បាន​មួយ​អាសនៈ​ក្នុង​សភាជាតិ​ ដែល​មាន​១២០​អាសនៈ។

ប៉ុន្តែ​ គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាន​បដិសេធ​មិន​ព្រម​ប្រគល់​អំណាច។

លោក ​ខ្លូត ម៉ាតាំង ​បន្ថែម​ថា៖​

«បន្ទាប់ពី​ក្រុម​រាជានិយម​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់​រណឫទ្ធិ​ បាន​ឈ្នះ​ឆ្នោត​ ហើយ​អាច​មាន​លទ្ធភាព​ក្នុង​ការ​រៀបចំ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​ជាមួយ​នឹង​ភាគី​ដទៃទៀត​ ដូច​ជា​គណបក្ស​លោក ​សឺន សាន ​និង​បក្ស​ដទៃ​ទៀត​ ដោយ​មិន​បញ្ចូល​លោក ​ហ៊ុន សែន ​នោះ​ហើយ​នៅ​ពេល​ដែលលោក​ ហ៊ុន សែន ​ថា ​ខ្ញុំ​នៅ​កាន់​អំណាច​ហើយ​មិន​ចុះ​ចេញ​ទេ​ គឺ​ប្រទេស​ដែល​ចុះ​ហត្ថលេខា​ទាំងអស់​ ត្រូវ​តែ​និយាយ​អ្វី​មួយ​ គឺ​មិនមែន​ត្រូវ​តែ​ទទួល​តាម​ទេ‍»។

ព្រះបាទ​នរោត្តម​សីហនុ​ ដែល​នៅ​មិនទាន់​ឡើង​សោយរាជ្យ​វិញ​នៅ​ឡើយ ​បាន​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ផ្សះផ្សា​ដោយ​ស្នើ​ឡើង​នូវ​រូបមន្ត​នៃ​ការ​បែងចែក​អំណាច​គ្នា​ដោយ​ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម​ រណឫទ្ធិ​ ប្រធាន​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច​ ធ្វើ​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ទីមួយ​ និង​លោក ​ហ៊ុន សែន ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទីពីរ។

អតីតឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំង Claude Martin រៀបរាប់ពី​ដំណើរការចរចា​សន្តិភាព​និង​ទស្សនៈ​របស់​លោក​ពីការអនុវត្ត​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភា​ព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ក្នុង​រយៈពេល​២៥ឆ្នាំ​កន្លង​មកនេះ។ (ពិន ស៊ីសុវណ្ណ/VOA)

អតីតឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំង Claude Martin រៀបរាប់ពី​ដំណើរការចរចា​សន្តិភាព​និង​ទស្សនៈ​របស់​លោក​ពីការអនុវត្ត​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភា​ព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ក្នុង​រយៈពេល​២៥ឆ្នាំ​កន្លង​មកនេះ។ (ពិន ស៊ីសុវណ្ណ/VOA)


នោះ​ជា​ការ​បរាជ័យ​មួយ​ទៀត​របស់​ក្រុម​ហត្ថលេខី​ក្នុង​ការ​ខកខាន​ មិន​បង្ខំ​ឱ្យ​ភាគី​លោក​ ហ៊ុន សែន​ ទទួល​យក​លទ្ធផល​ឆ្នោត​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នកចាញ់។​

លោក ​ខ្លូត ម៉ាតាំង ​បន្ថែម​ទៀត​ថា៖

«សហគមន៍​អន្តរជាតិ​និយាយ​ថា​ សម្រាប់​យើង​យល់​ថា​ វា​ជា​បញ្ហា​របស់​កម្ពុជា​ហួស​ពី​ដែន​សមត្ថកិច្ច​យើង​ហើយ។ ឥឡូវ​នេះ​យើង​មាន​បញ្ហា​នៅ​អាហ្វ្រិក​ និង​កន្លែង​ដទៃ​ទៀត។ នេះ​ជា​រឿង​ខុស​ឆ្គង​ ព្រោះ​វា​ជា​ការ​សាកល្បង​សម្រាប់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ វា​ជា​កិត្តិយស​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ បរាជ័យ​នៃ​អន្តរាគមន៍​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​នាពេល​ក្រោយ​មក​ នៅ​ប្រទេស​នៅ​អាហ្វ្រិក​ មាន​ឫសគល់​ចេញ​មក​ពី​កំហុស​ ដែល​យើង​បាន​សាង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា‍»។

​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​វាយ​តម្លៃ​ថា​ បេសកកម្ម​របស់​ខ្លួន​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ​គឺជា​ជោគជ័យ​មួយ។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​និពន្ធ ​និង​ជា​អតីត​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ The New York Times ​ដ៏ល្បី​ឈ្មោះ​ គឺ​អ្នកស្រី​អេលីហ្សាបែត ​បែកឃឺ​ បាន​ប្រាប់​ដល់​មូលនិធិ​បេតិកភ័ណ្ឌ​នៅក្នុង​រដ្ឋ​ធានី​វ៉ាស៊ីនតោន​ ក្នុងកម្មវិធី​រំលឹក​ខួប២៥ឆ្នាំ​ នៃ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ ថា​វា​គឺ​ជា​បរាជ័យ​មួយ៖

«ហើយ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ដោយ​មាន​ការគាំទ្រ​ពី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ផងដែរ ​បាន​ចុះ​ចាញ់​នឹង​ការ​សម្លុត​នេះ ​ហើយ​បង្កើត​នូវ​តំណែង​ថ្មី​មួយ​ហៅថា​ សហ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ដែល​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​លោក​ ហ៊ុន សែន ​នៅ​រក្សា​ការ​គ្រប់​គ្រង​ប្រទេស​យ៉ាង​ពេញលេញ​រហូត​ដល់​គាត់​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​រយៈពេល​ប្រាំ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក។ ដូច្នេះ​យើង​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​សាកល្បង​ដំបូង​នេះ​ ក្នុង​ការ​លើក​កម្ពស់​គោលការណ៍​ប្រជាធិបតេយ្យ។ វា​មិនមែន​ជា​កំណត់​ត្រា​ដ៏​ល្អ​ទេ‍»។​

រដ្ឋប្រហារ​ថ្ងៃទី​៥ និង​ទី៦ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៧​ បាន​នាំ​ឱ្យ​លោក​ ហ៊ុន សែន​ កាន់​អំណាច​ទាំងស្រុង។

គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​របស់​លោក​ ហ៊ុន សែន​ បន្ត​ឈ្នះ​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​ជាបន្ត​បន្ទាប់។ ហើយ​បក្ស​ប្រឆាំង​តែង​តែ​តវ៉ា​ថា​ មាន​ការ​គំរាម​កំហែង​និង​ការ​បន្លំ​សន្លឹក​ឆ្នោត។

នៅក្នុង​ការបោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​អាសនៈ​ចំនួន​៦៤ ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​បាន​៤៣អាសនៈ ​និង​គណបក្ស​សម រង្ស៊ី​ ដែល​បំបែក​ចេញ​ពី​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​ ទទួល​បាន​១៥​អាសនៈ។

រូបឯកសារ៖ លោក​ សម រង្ស៊ី (ឆ្វេង) អតីតប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ និង​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ចាប់ដៃគ្នា ក្រោយ​រដ្ឋសភាបាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសតាំង​សមាជិក​ថ្មី​នៃ​គណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៥។

រូបឯកសារ៖ លោក​ សម រង្ស៊ី (ឆ្វេង) អតីតប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ និង​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ចាប់ដៃគ្នា ក្រោយ​រដ្ឋសភាបាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសតាំង​សមាជិក​ថ្មី​នៃ​គណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៥។


នៅក្នុង​ការបោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​២០០៣ ​អាសនៈ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ឡើង​ដល់​៧៣ ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​បាន​ធ្លាក់​មក​ចំនួន​២៦អាសនៈ​ ក្នុងពេល​ដែល​គណបក្ស​សមរង្ស៊ី​កើន​ដល់​២៤​អាសនៈ។ ហើយ​នៅឆ្នាំ​២០០៨​ គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ឡើង​ដល់​៩០អាសនៈ។ រីឯ​គណបក្ស​សម រង្ស៊ី​ ឡើង​ដល់​២៦​អាសនៈ។

លោក​ សម រង្ស៊ី​ និង​លោក​ កឹម សុខា ​អតីត​អ្នកតំណាងរាស្រ្ត​របស់​ភាគី​លោក​ សឺន សាន បាន​រួមគ្នា​បង្កើត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ​នៅមុន​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​ឆ្នាំ​២០១៣​ហើយ​ឈ្នះ​បាន​អាសនៈ​ចំនួន​៥៥​ ពី​ក្នុង​សភា​ដែល​មាន​១២៣​អាសនៈ។ ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​តែមួយ​គត់​ ដែល​មាន​អាសនៈ​ក្នុង​រដ្ឋ​សភា​នៅកម្ពុជា។ រីឯ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាន​ធ្លាក់​មក​ដល់​៦៨អាសនៈ។

បច្ចុប្បន្ន​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម​ រណឫទ្ធិ​ មិន​មាន​អាសនៈ​នៅក្នុង​រដ្ឋសភា​ទេ។ គណបក្ស​របស់​លោក​ សឺន​ សាន ​បាន​រលាយ​បាត់។ រីឯ​មេដឹកនាំ​ក្រុមខ្មែរ​ក្រហម​កំពុង​ទទួល​ការ​កាត់​ទោស​នៅ​តុលាការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្តរជាតិ​ដោយ​មាន​ការ​គាំទ្រ​ពីអង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ ព្រះបាទ​នរោត្តម សីហនុ​ បាន​យាង​សោយ​ទីវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ​២០១២។

(សូមរង់ចាំ​អាន​ភាគ​ទីពីរ​ដែល​ជា​ភាគ​បន្ត)

What Next?

Recent Articles

One Response to "ខួប​២៥ឆ្នាំ​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស៖ បញ្ហា​សេសសល់ ​(ភាគទីមួយ)"

  1. people says:

    What? parish accord? this treaty been bury since Hun-sen (former veitcong khmer-rough ) did the coup and killing a lot of khmer nationalists without justice’.Hun-sen said not long ago PARISH ACCORD is bury don’t talk anymore ‘ and Hun-sen gave illegal treaties back to his animal veit boss ‘in 2005 without approve from the other parties or M-p ‘so hun-sen and his mafia groups must responsibility of TRAL ISLAND and sea area,land on eastern side .Now cambodia in iron fist of former veitcong khmer rough and he can do anything he wanted ‘ not respect international or constitution never respect PARISH ACCORD ‘ ‘ this is criminal he committed since 1997 till now’ and in 1970-1975 he killed a lot of people too’.GOD bless all cambodian people’