កម្ពុជា​រិះគន់ UN ថា ជ្រៀតជ្រែក​ចូល​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​កម្ពុជា

លោកស្រី Rhona Smith នៅ​ពេល​មក​កម្ពុជា​កន្លង​មក​។ ផា លីណា




ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍

ភ្នំពេញៈ ​ខណៈ​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិមនុស្ស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​សម្ដែង​កង្វល់​អំពី​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ និង​ចាត់ទុក​ការ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ធ្វើ​ពហិការ​ក្នុង​ការបោះឆ្នោត​របស់​អតីត​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ថា​ «​មិនមែន​ជា​ការ​បង្ខិតបង្ខំ​ ឬ​បំភិតបំភ័យ​» ​នោះ គណកម្មាធិការ​សិទ្ធិមនុស្ស​កម្ពុជា និង គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​កាលពី​ម្សិលមិញ​បាន​ច្រានចោល​ការអះអាង​ទាំងនេះ​ដោយ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ «​រឿង​មិន​ត្រឹមត្រូវ​» និង «​លូកដៃ​ចូល​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​កម្ពុជា​» ប៉ុន្តែ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​គណបក្សប្រឆាំង​ប្រកាស​គាំទ្រ​។

តាមរយៈ​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​ខ្លួន​ពី​ក្រុង​ហ្សឺណែវ​កាល​ថ្ងៃ​សុក្រ​ «​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិមនុស្ស​» ​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​បាន​អំពាវនាវ​ដល់​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា​ឲ្យ​ «​គោរព និង​ធានា​សិទ្ធិសេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិយោបល់​» ដោយ​សម្តែង​កង្វល់​អំពី​ការបង្ក្រាប​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​មុន​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​នៅ​ថ្ងៃទី ២៩ ខែ​កក្កដា បន្ទាប់ពី គ.ជ.ប បាន​ចេញ​ក្រមសីលធម៌​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​សម្រាប់​ការបោះឆ្នោត​ដោយ​ហាមប្រាម​មិន​ឲ្យ​ចុះផ្សាយ​ព័ត៌មាន ដែល​អាច​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ភាន់ច្រឡំ ឬ​បាត់បង់​ទំនុក​ចិត្ត​ក្នុង​ការបោះឆ្នោត ដោយ​ធ្វើការ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ដែល​រារាំង​ប្រជាពលរដ្ឋ មិន​ឲ្យ​បោះឆ្នោត និង​បញ្ចេញមតិ​ផ្ទាល់​ខ្លួន ឬ​បុរេវិនិច្ឆ័យ​ជាដើម​។

ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​ថ្លែង​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​ខ្លួន​ថា​៖ «​ការហាមប្រាម​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ក្នុង​ក្រមសីលធម៌​នេះ​បាន​នាំ​ឲ្យ​មាន​កង្វល់​ជា​ខ្លាំង​អំពី​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​»​។ «​ការហាមឃាត់​ទាំង​នេះ​ប្រើ​ពាក្យពេចន៍​ក្នុង​ន័យ​ទូលាយ និង​មិន​ច្បាស់លាស់​ដែល​អាច​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​រឹតត្បិត​លក្ខណៈ​ទូលំទូលាយ លើ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ដែល​អាច​មិន​ស្រប​ទៅ​នឹង​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​»​។

ពួកគេ​បន្ត​ថា ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​មាន​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សេចក្តី​រាយការណ៍​អំពី​បញ្ហា​ទាំងឡាយ​ដែល​កើត​មាន​នៅ​មុន​ពេល​បោះឆ្នោត ជាពិសេស​បញ្ហា​ចម្រូងចម្រាស​នានា​។ ការរាយការណ៍​បែប​នេះ​គឺជា​ផ្នែក​មួយ​ដ៏សំខាន់​នៃ​ការរាយការណ៍​ព័ត៌មាន​ដែល​មាន​តម្លាភាព និង​មាន​ទទួល​ខុសត្រូវ​នៅក្នុង​អំឡុងពេល​បោះឆ្នោត​។ ការរាយការណ៍​នេះ​ជួយ​ដល់​អ្នកបោះឆ្នោត​ឲ្យ​ធ្វើការ​ជ្រើសរើស​ដោយ​បាន​ទទួល​ព័ត៌មាន​គ្រប់គ្រាន់​។

សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​បន្ត​ថា​៖ «​ការហាមប្រាម​នេះ​ក៏​មាន​ផលប៉ះពាល់​អវិជ្ជមាន​ផងដែរ​ទៅ​លើ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បង្កើត​សមាគម និង​ការជួបប្រជុំ​ដោយ​សន្តិវិធី​ដែល​ជា​លក្ខខណ្ឌ​ចាំបាច់​សម្រាប់​ការចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​ក្នុង​បរិបទ​នៃ​ការបោះឆ្នោត​»​។

បន្ថែម​លើ​នេះ​មន្ត្រី UN ក៏​បាន​ចាត់ទុក​ការចាត់​វិធានការ​ផ្លូវច្បាប់​ទៅ​លើ​អ្នក​ដែល​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ធ្វើ​ពហិការ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​របស់​អតីត​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ថា​ «​មិនមែន​ជា​ការ​បង្ខិតបង្ខំ​ ឬ​បំភិតបំភ័យ​ឡើយ​» ហើយ​ការអំពាវនាវ​នោះ​ទៀតសោត​ក៏​មិន​ប៉ះពាល់​ដល់​សណ្តាប់ធ្នាប់​សាធារណៈ​ដែរ​។

សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​បញ្ជាក់​ថា​៖ «​ទោះ​ជា​ច្បាប់​សិទិ្ធ​មនុស្ស​កម្ពុជា និង​ច្បាប់​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ​ហាមប្រាម​យ៉ាង​ត្រឹមត្រូវ​ចំពោះ​ការបំភិតបំភ័យ​ ឬ​ការគំរាមកំហែង​អ្នក​បោះឆ្នោត​ក៏ដោយ​ក៏​ការ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ធ្វើ​ពហិការ​មិន​ទៅ​បោះឆ្នោត មិនមែន​ជា​ការបង្ខិតបង្ខំ ឬ​បំភិតបំភ័យ​ឡើយ ហើយ​ការអំពាវនាវ​នោះ​ទៀត​សោត​ក៏​មិន​ប៉ះពាល់​ដល់​សណ្តាប់ធ្នាប់​សាធារណៈ​ដែរ​។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ការអំពាវនាវ​នេះ គឺ​ទុក​ឲ្យ​អ្នក​បោះឆ្នោត​សម្រេច​ដោយ​សេរី​ថា​ត្រូវ​ចូលរួម ឬ​មិន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​»​។

ប៉ុន្តែ​លោក កត្តា អន សមាជិក និង​ជា​អ្នក​នាំពាក្យ​គណៈកម្មាធិការ​សិទ្ធិមនុស្ស​កម្ពុជា​បាន​ប្រាប់​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​កាលពី​ម្សិលមិញ​ថា​មន្ត្រី​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទាំងនោះ​កំពុង​តែ​ធ្វើការងារ​ប្រាសចាក​ពី​សីលធម៌ និង​បំផ្លាញ​នូវ​សិទ្ធិសេរីភាព​របស់​មនុស្ស​ទៅវិញ​ទេ​។

លោក​ថ្លែង​ថា​៖ «​ខ្ញុំ​យល់​​ថា នេះ​ជា​ចរិត​នយោបាយ​មួយ​ដែល​រដូវកាល​បោះឆ្នោត​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជិត​មក​ដល់ យើង​តែងតែ​ឃើញ​ក្រុម​ផ្សេងៗ​ដែល​តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នក​សិទ្ធិមនុស្ស ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​ផ្ទុយ​ពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​។ នេះ​ជា​រឿង​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ទេ​»​។

លោក​ថា ​បរិបទ​សិទ្ធិមនុស្ស​គឺ​អាស្រ័យ​លើ​អធិបតេយ្យ​ជាតិ ដូច្នេះ​គេ​មិន​អាច​ប្រើប្រាស់​អ្វី​ដែល​ផ្ទុយ​នឹង​ច្បាប់​ជាតិ​នោះ​ទេ​។

លោក​ថ្លែង​បែប​ចំអក​ថា​៖ «​គេ​ត្រូវ​គោរព​ច្បាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​ឧទាហរណ៍​លោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត ​គាត់​ជា​ជនជាតិ​អង់គ្លេស ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​អង់គ្លេស​ភាគច្រើន​គេ​ញ៉ាំ​នំប៉័ង គេ​ញ៉ាំ​ឈីស​ (cheese) ​ប៉ុន្តែ​គាត់​ចង់​ឲ្យ​កម្ពុជា ប្រជាជន​ខ្មែរ​ដែល​ញ៉ាំ​អង្ករ (​បាយ​) ឲ្យ​ដូរ​ទៅ​ញ៉ាំ​នំប៉័ង ញ៉ាំ​ឈីស ដូច​គាត់​…»​។

បន្ថែម​លើ​នេះ​លោក សុខ ឥសាន អ្នក​នាំពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាន​ចាត់​ទុក​ការ​ថ្លែង​របស់​អ្នកជំនាញ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ថា​ «​លូកដៃ​ចូល​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​» ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​។

លោក​ចោទ​ជា​សំណួរ​ថា​៖ «​ជា​ទស្សនៈ​ភ្លីភ្លើ ដែល​ពួក​អ្នក​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ​ចូលចិត្ត​លូកដៃ​ចូល​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​កម្ពុជា ថា​ខ្វះ​ស្តង់ដារ​អន្តរជាតិ​? អា​លូកដៃ​រំលោភ​ឯករាជ្យ និង​អធិបតេយ្យភាព​ប្រទេស​ដទៃ​ ឬ​គឺជា​ស្តង់ដារ​អន្តរជាតិ​នោះ​? ការស្ទង់មតិ ការបង្កើត​ព័ត៌មាន​ក្លែងក្លាយ ការបំភិតបំភ័យ​នោះ​ ឬ​ជា​ស្តង់ដារ​អន្តរជាតិ​នោះ​? នៅក្នុង​កម្ពុជា ត្រូវការ​បទដ្ឋាន​កម្ពុជា​មិន​ត្រូវការ​ការបង្គាប់​បញ្ជា​ពី​បរទេស​ណា​ជាដាច់ខាត ហើយ​មិនមែន​ពួកអ្នក​ក្រៅ​ជា​អ្នក​បកស្រាយ​ថា ត្រូវ​ឬ​មិន​ត្រូវ​នោះ​ទេ​»​។

ប៉ុន្តែ​លោក ព្រាប កុល នាយកប្រតិបត្តិ អង្គការ​តម្លាភាព​កម្ពុជា​ថ្លែងថា​ជាគោលការណ៍​គ្រប់​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ទាំងអស់​គួរ​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ធ្វើការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ដោយ​សេរី​នូវ​ទស្សនៈ​របស់​ពលរដ្ឋ​សម្រាប់​បញ្ហា​នយោបាយ និង​ការបោះឆ្នោត​។

លោក​ថ្លែង​ថា​៖ «​ប្រជាពលរដ្ឋ​មាន​សិទ្ធិ​បោះឆ្នោត​ហើយ​ពួកគេ​ក៏​មាន​សិទ្ធិ​មិន​បោះឆ្នោត​។ ជម្រើស​ទាំង​ ២ ​នេះ​គឺ​ស្រប​ច្បាប់​ក្រោម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា និង​តាម​ច្បាប់​។ តាមរយៈ​គោលការណ៍​សាមញ្ញ​ដែល​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​បោះឆ្នោត និង​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិន​បោះឆ្នោត​ទាំង​ ២ ​នេះ​ត្រូវ​តែ​ស្របច្បាប់ និង​អនុញ្ញាត​»​។

លោក​បន្ថែម​ថា​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ការបង្ខំ ឬ​ញុះញង់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​ទៅ​បោះឆ្នោត ឬ​ការរារាំង ឬ​បំភិតបំភ័យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដោយ​ផ្ទាល់​មិន​ឲ្យ​ទៅ​បោះឆ្នោត ផ្ទុយ​នឹង​ឆន្ទៈ​របស់​ពួកគេ​គឺ​ខុស​ច្បាប់ និង​ត្រូវ​តែ​ផ្តន្ទាទោស​ទៅ​តាម​ច្បាប់​។

លោក​បញ្ជាក់​ថា​៖ «​កម្ពុជា​បាន​ចុះហត្ថលេខា និង​ផ្តល់​សច្ចាប័ន​លើ​សេចក្តី​ប្រកាស​សកល និង​អនុសញ្ញា​ជាច្រើន រួម​ទាំង​អនុសញ្ញា​ដែល​គ្របដណ្តប់​លើ​សិទ្ធិ​ស៊ីវិល និង​សិទ្ធិ​នយោបាយ ហេតុ​ដូច្នេះ​មិន​គួរ​មាន​ស្តង់ដារ​ផ្សេង​គ្នា​ ឬ​ការបកស្រាយ​ផ្សេង​គ្នា អំពី​បទប្បញ្ញត្តិ​ទាំង​នេះ​ទេ​»​។

លោកស្រី​ មូរ សុខហួរ អតីត​អនុប្រធាន​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ថ្លែង​តាមរយៈ​សារ​អេឡិចត្រូនិក​ពី​ក្រៅ​ប្រទេស​ថ្ងៃ​ម្សិលមិញ​មក​ថា គោលការណ៍​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​គោលការណ៍​មូលដ្ឋាន​នៃ​ការបោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌​គឺ​សេរីភាព​ព័ត៌មាន​សេរីភាព​នៃ​ការនិយាយស្តី សេរីភាព​នៃ​ការបញ្ចេញមតិ​។ «​ការ​បន្ត​គំរាមកំហែង ចាប់ខ្លួន ឬ​បញ្ជូន​ទៅ​អប់រំ ចំពោះ​ការបញ្ចេញមតិ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ផ្នែក​នៃ​បដិវត្តន៍​ពណ៌​ ឬ​បង្ក​ចលាចល​ក្នុង​សង្គម​។ បរិយាកាស​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​មិន​អាច​ធ្វើឲ្យ​កើត​មាន​ការបោះឆ្នោត​សេរី និង​យុត្តិធម៌​នោះ​ទេ​»​។

លោកស្រី​ថ្លែង​ថា​លោកស្រី​មិន​ត្រឹមតែ​គាំទ្រ​ក្តីបារម្ភ​របស់​អ្នក​ជំនាញ UN ទេ​ «​ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​ថែមទាំង​អំពាវនាវ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ផ្តល់​ទម្រង់​ភាពស្រប​ច្បាប់​ណា​មួយ​ដល់​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​រួម​ទាំង​ការបញ្ជូន​អ្នក​សង្កេតការណ៍​»៕ PS


Contact author: បែន សុខហ៊ាន

What Next?

Recent Articles

One Response to "កម្ពុជា​រិះគន់ UN ថា ជ្រៀតជ្រែក​ចូល​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​កម្ពុជា"

  1. Free Cambodia says:

    If you want to talk about Human Rights, where are you in this issue below?
    Nearly 60 miles away, in the town of Brownsville, some 1,500 boys are being housed inside a building that was once a Walmart superstore. The boys, aged 10 to 17. It is America’s largest facility for such minors, and numbers have increased in the past month by several hundred. Crazy lady, you lock up kids in a cage?