កិច្ច​សន្ទនា​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី ​កម្ពុជា-ចិន ​នាំ​នូវ​ក្ដី​សង្ឃឹម​និង​ក្ដី​បារម្ភ

កម្ពុជា
28 វិច្ឆិកា 2019
អូន ឆេងប៉រ
វីអូអេខ្មែរ

រូបឯកសារ៖ លោកនាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ចិន Li Keqiang (ឆ្វេង) និង​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថ្លែង​ក្នុង​ជំនួប​ទ្វេភាគី នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ខែ​មករា ឆ្នាំ២០១៩។
រូបឯកសារ៖ លោកនាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ចិន Li Keqiang (ឆ្វេង) និង​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថ្លែង​ក្នុង​ជំនួប​ទ្វេភាគី នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ខែ​មករា ឆ្នាំ២០១៩។

ការ​ហូរ​ចូល​យ៉ាង​គំហុក​នៃ​ទុន​វិនិយោគ​ ​និង​អ្នកទេសចរ​ចិន​មក​កម្ពុជា​ ​បាន​នាំ​ឱ្យ​ប្រទេស​មួយ​នេះ​ ​ដើរ​តួ​យ៉ាង​សំខាន់​លើ​ការ​ដឹកមុខ​វិស័យ​សំខាន់ៗ​ដែល​ជួយ​ជ្រោង​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​ ​នា​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ​ ​រួមមាន​វិស័យ​អចលនទ្រព្យ​ ​វិស័យ​សំណង់​ ​និង​ការ​វិនិយោគ​សាធារណៈ។​

ភ្នំពេញ —  រដ្ឋាភិបាល​ចិន​និង​កម្ពុជា​បាន​ប្រកាស​នៅ​ក្នុង​ខែ​វិច្ឆិកា​នេះ​ថា​ ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​កំពុង​ពិចារណា​និង​សន្ទនា​ ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​បង្កើត​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ទ្វេភាគី។ ​បើ​យោង​តាម​សេចក្ដី​ប្រកាស​របស់​ស្ថានទូត​ចិន​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៤​ ខែ​វិច្ឆិកា​ថា​ ​ក្រុម​មន្ត្រី​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​គ្រោង​ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​នៅ​រដ្ឋធានី​ប៉េកាំង​ ​នៅ​ដើម​ខែ​ធ្នូ​ខាង​មុខ​ ​ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​បង្កើត​អ្វី​ដែល​អាច​ជា​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ទ្វេភាគី​ដំបូង​បង្អស់​ ​ដែល​កម្ពុជា​រៀបចំ​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ចិន។

​ការ​រៀបចំ​ឈាន​ទៅ​បង្កើត​ក្របខណ្ឌ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​នេះ​ ​កើត​ឡើង​នៅ​ចំ​ពេល​ដែល​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ប៉េកាំង​និង​ភ្នំពេញ​ ​កំពុង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ចំណុច​ ​«ខ្ពស់​បំផុត»​ ដែល​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បរិយាយ​គ្នា​ថា ​ជា​«មិត្ត​ដែកថែប»។​

​យ៉ាងណាក្ដី​ដំណឹង​អំពី​ការ​រៀបចំ​កសាង​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ (FTA)​ ទ្វេភាគី​រវាង​កម្ពុជា​និង​ចិន​នេះ​ ​បាន​នាំ​ឱ្យ​មាន​ប្រតិកម្ម​ចម្រុះ​ពី​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ ​និង​អ្នក​តាមដាន​ ​ដែល​បាន​បង្ហាញ​ទាំង​ក្ដី​សង្ឃឹម​ ​និង​កី្ដ​បារម្ភ​ផង​ដែរ។

​លោក​ ​ប៉ែន​ ​សុវិជាតិ​ ​អនុរដ្ឋ​លេខាធិការ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​កម្ពុជា​ ​បាន​លើកឡើង​ថា​ ​កម្ពុជា​មាន​ក្ដី​សង្ឃឹម​រំពឹង​ថា​នឹង​ទាញ​បាន​ផល​ចំណេញ​ពី​ការ​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​ ​ដែល​អាច​នឹង​កើត​ឡើង​ពេល​ការ​ចរចា​បាន​បិទ​បញ្ចប់​ដោយ​ជោគជ័យ​ ​ដែល​លោក​រំពឹង​ថា​«នឹង​មិន​ប្រើ​ពេល​យូរ»​នោះ​ទេ។

​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​មួយ​នៅ​ទីស្ដីការ​គណៈរដ្ឋ​មន្ត្រី​កាល​ពី​សប្ដាហ៍​មុន​ ​លោក​ ​ប៉ែន​ ​សុវិជាតិ​ ​បាន​និយាយ​ថា៖ ​«ជា​ការ​ពិត​ទៅ​ ​ប្រទេស​តូច​គឺ​យើង​ ​ប្រទេស​តូច​ក្នុង​ចំណោម​អាស៊ាន​នេះ​ ​គឺជា​ប្រទេស​ដែល​នឹង​អាច​ទទួល​បាន​ប្រយោជន៍​ធំ​ ​បើ​សិន​ជា​យើង​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ជាមួយ​ប្រទេស​ធំ​ដូច​ជា​ប្រទេស​ចិន។​ យើង​កុំ​ថា ​យើង​ជា​ទី​ផ្សារ​តូច​ ​ទី​ផ្សារ​យើង​ជា​ទី​ផ្សារ​មួយ​ ​ដែល​ប្រទេស​ចិន​ចាប់​អារម្មណ៍»។

លោក​ Wang Wentian​ ​ឯកអគ្គរដ្ឋ​ទូត​ចិន​ប្រចាំ​កម្ពុជា ថ្លែងទៅកាន់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​មួយ​ស្តីពីទំនាក់ទំនង​រវាង​កម្ពុជា​និង​ចិន នៅ​ស្ថានទូត​ចិន​ប្រចាំ​កម្ពុជា រាជធានី​ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៩។ (រូបថតដោយស្ថានទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា)
លោក​ Wang Wentian​ ​ឯកអគ្គរដ្ឋ​ទូត​ចិន​ប្រចាំ​កម្ពុជា ថ្លែងទៅកាន់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​មួយ​ស្តីពីទំនាក់ទំនង​រវាង​កម្ពុជា​និង​ចិន នៅ​ស្ថានទូត​ចិន​ប្រចាំ​កម្ពុជា រាជធានី​ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៩។ (រូបថតដោយស្ថានទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា)

​បើ​យោង​តាម​មន្ត្រី​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាន់ខ្ពស់​រូប​នេះ​ ​បើ​សិន​ជា​មាន​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ជាមួយ​ចិន​ ​ការ​ចរចា​នាំ​ទៅ​បង្កើន​ការ​នាំ​ចូល​ទំនិញ​កសិកម្ម​ជាច្រើន​មុខ​របស់​កម្ពុជា​ ​នឹង​មាន​លក្ខណៈ​ងាយស្រួល​ជាង​មុន​ ​ដោយ​ការ​កំណត់​គុណភាព​ ​ស្រប​តាម​និយាមកម្ម​ ​(Standardisation)​ ​របស់​ចិន​លើ​ទំនិញ​កសិកម្ម​ ​នឹង​អាច​សម្រួល​ការ​ចរចា​ជា​កញ្ចប់។

​«ទីផ្សារ​ចិន​ជាទី​ផ្សារ​ធំ​មួយ​ ​ដែល​យើង​អាច​នឹង​មានលទ្ធភាព​នាំចេញ​នូវ​ទំនិញ​គ្រប់មុខ។​ យើង​បារម្ភ​តែមួយ​វិញ​ទេ​ ​គឺ​យើង​លទ្ធភាព​នៃ​ការ​ផលិត​របស់​យើង​នៅ​មានកម្រិត​ ​យើង​នាំ​ទំនិញ​អី​ចេញទៅ​ប្រទេស​គេ​ ​អ៊ីចឹង​ហើយ​ ​ការ​ពង្រឹង​ផលិតភាព​ផលិតកម្ម​ ​ការ​ពង្រឹងគុណភាព​ទំនិញ​ ​ការ​ពង្រឹង​ខឿន​ឧស្សាហកម្ម​ ​គឺជា​ទិសដៅ​ចម្បង​ស្របតាម​គោលនយោបាយ​អភិវឌ្ឍន៍​ឧស្សាហកម្ម​របស់​យើង​ដែល​មាន​រួចមក​ហើយ»។

​ទំហំ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទ្វេភាគី​កម្ពុជា​ចិន​ ​មាន​ទំហំ​៧​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ ​កាល​ពី​ឆ្នាំ២០១៨។​ ​នេះ​បើ​យោង​តាម​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​។​ នៅ​ក្នុង​នោះ​ ​កម្ពុជា​មាន​ឱនភាព​ដោយសារ​តែ​ការ​នាំ​ចូល​ពី​ប្រទេស​ចិន​មាន​ទំហំ​ប្រមាណ​៦​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ទៅ​ហើយ។ ​ប្រទេស​ទាំងពីរ​គ្រោង​បង្កើន​ទំហំ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទ្វេភាគី​ដល់​១០​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២៣។

​លោក​ ​តែ​ តាំងប៉​ ​ប្រធាន​សហព័ន្ធ​សហគ្រាស​ធុន​តូច​និង​មធ្យម​នៅ​កម្ពុជា​ ​បាន​បង្ហាញ​ក្ដី​រំពឹង​ថា​ ​បណ្ដា​សហគ្រាស​នានា​នៅ​កម្ពុជា​ ​ជា​ពិសេស​វិស័យ​កសិកម្ម​ ​អាច​នឹង​ចាប់​បាន​ប្រយោជន៍​ ​នៃ​ការ​នាំមក​នូវ​ការ​វិនិយោគ​ ​និង​គ្រឿង​ឧបក្ខារ​កែច្នៃ​ផលិតផល​ដើម​កសិកម្ម​ ​បង្កើត​តម្លៃ​បន្ថែម​ ​បង្កើន​ការ​នាំ​ចេញ​ទៅ​ចិន​វិញ។

​លោក​ ​តែ​ ​តាំងប៉​ ​បាន​ប្រាប់ VOA តាម​ទូរស័ព្ទ​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា៖ ​«អ៊ីចឹង​បាន​យើង​ធ្វើ​ម៉េច​ ​ទីមួយ​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ ​អា​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ហ្នឹង​ ​យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​បរិមាណ​ឱ្យ​បាន​ច្រើន​ ​ហើយ​យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​តម្លៃ​ហ្នឹង​ឱ្យ​បាន​ធូរ។​ នេះ​គេ​ម្នាក់ៗ​ដឹង​ហើយ​ ​សព្វ​ថ្ងៃ​ទាល់តែ​ប្រឹងប្រែង»។​

​លោក​ ​តែ​ ​តាំង​ប៉​ ​បាន​បន្ថែម​ថា​ ​ក្នុង​ការ​ចរចា FTA ជាមួយ​នឹង​ចិន​ ​រដ្ឋាភិបាល​គួរ​ដកស្រង់​បទ​ពិសោធន៍​ពី​ករណី​កន្លងមក​ជាមួយ​ទីផ្សារ​ប្រទេសជិត​ខាង​ដូច​ជា​វៀតណាម​ ​និង​ថៃ​ ​ដែល​កម្ពុជា​ហាក់​បើក​ទូលាយ​សម្រាប់​ទំនិញ​នាំចូល​ ​តែ​ការ​នាំ​ចេញ​របស់​កម្ពុជា​ទៅ​កាន់​ទីផ្សារ​ប្រទេស​ក្បែរ​ខាង​ទាំង​ពីរ​មាន​សភាព​លំបាក​មិន​មាន​ភាព​សេរី​ទូលាយ​ឡើយ។

​លោក​បណ្ឌិត​ ​Bradley​ Jansen​ Murg​ ​អ្នក​ជំនាញ​សេដ្ឋកិច្ច​នយោបាយ​ ​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ ​Seattle​ Pacific​ (SPU)​ ​បាន​លើកឡើង​ថា​ ​ខណៈ​ដែល​ខាង​កម្ពុជា​កំពុង​សំឡឹង​មើល​និង​រំពឹង​បង្កើន​ការ​នាំ​ចេញ​ផលិតផល​កសិកម្ម​ ​តាមរយៈ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​នេះ​ ​ភាគី​ចិន​ក៏​មិន​ឃើញ​អ្វី​ខាត​បង់​នោះ​ដែរ។

​អ្នក​ជំនាញ​រូប​នេះ​បាន​ប្រាប់​ ​VOA​ ​តាម​សារ​អេឡិចត្រូនិក​ ​ក្នុង​ន័យ​ដើម​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា៖​ ​«ចិន​មុខ​ជា​នឹង​បន្ត​គាំពារ​ទីផ្សារ​មួយចំនួន​របស់​ខ្លួន។​ ​យ៉ាងណាក្ដី​ ​ការ​ហូរ​ចូល​នា​ពេល​ខាងមុខ​នៃ​ទំនិញ​កម្ពុជា​[ចូល​ទៅ​ទីផ្សារ​ចិន]​ ​បង្ក​ជា​គំរាមកំហែង​តិចតួច​បំផុត​[ដល់​ចិន]​ ​បើ​គេ​និយាយ​ក្នុង​រង្វង់​នៃ​ភាព​ខុស​ប្លែក​គ្នា​យ៉ាង​ធំធេង​ ​នៃ​ទំហំ​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រទេស​ទាំងពីរ»។

​លោក​ ​Bradley​ ​Jansen​ ​Murg​ ​បាន​បន្ថែម​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា៖​ «និយាយ​ក្នុង​ន័យ​នយោបាយ​ ​សម្រាប់​ប្រទេស​ចិន​ ​នេះ​ជា​ជ័យជម្នះ​មួយ​របស់​គេ​ ​ខណៈ​ដែល​ការណ៍​នេះ​នឹង​នាំ​កម្ពុជា​ទៅ​កាន់​តែ​កៀក​ក្នុង​គន្លង​គោចរ​របស់​ចិន​ ​ដែល​ចិន​មើលទៅ​មិន​ត្រូវ​បង់​តម្លៃ​អ្វី​ជា​ដុំ​កំភួន​ទាល់​តែសោះ។​ ខណៈ​ដែល​ចិន​កំពុងតែ​ស្វះស្វែង​រក​ការ​បង្កើន​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន​នៅ​កម្ពុជា​ ​ការណ៍​ដែល​មាន​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ (FTA)​ ​នឹង​ផ្ដល់​ជា​សញ្ញាថ្មី​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​ពី​ខាង​ចិន​ ​ថា​ចិន​នឹង​ជួយ​កម្ពុជា​គ្រប់ពេល​ដែល​ចាំបាច់»។

​ការ​ហូរ​ចូល​យ៉ាង​គំហុក​នៃ​ទុន​វិនិយោគ​ ​និង​អ្នកទេសចរ​ចិន​មក​កម្ពុជា​ ​បាន​នាំ​ឱ្យ​ប្រទេស​មួយ​នេះ​ ​ដើរ​តួ​យ៉ាង​សំខាន់​លើ​ការ​ដឹកមុខ​វិស័យ​សំខាន់ៗ​ដែល​ជួយ​ជ្រោង​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​ ​នា​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ​ ​រួមមាន​វិស័យ​អចលនទ្រព្យ​ ​វិស័យ​សំណង់​ ​និង​ការ​វិនិយោគ​សាធារណៈ។​

ទិដ្ឋភាព​នៅលើ​ឆ្នេរ​អូរ​ឈើទាល​ប្រប​មាត់​សមុទ្រ នៅ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩។ (អូន ឆេងប៉រ/VOA)
ទិដ្ឋភាព​នៅលើ​ឆ្នេរ​អូរ​ឈើទាល​ប្រប​មាត់​សមុទ្រ នៅ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩។ (អូន ឆេងប៉រ/VOA)

​ព្រម​ពេល​ជាមួយគ្នា​នេះ​ ​ឥទ្ធិពល​នយោបាយ​និង​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ចិន​នៅ​កម្ពុជា​ ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ត្រួតពិនិត្យ​យ៉ាង​ដិតដល់​ផង​ដែរ​ពី​សំណាក់​បណ្ដា​រដ្ឋាភិបាល​បស្ចិមលោក​ ​រួម​មាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ជាដើម​ ​ដែល​បង្ហាញ​ការ​សង្ស័យ​ពី​ពេល​កន្លង​មក​ថា​ ​មាន​លទ្ធភាព​ដែល​ចិន​អាច​ប្រើប្រាស់​ឥទ្ធិពល​ខ្លួន​ ​ដើម្បី​ដាក់​ពង្រាយ​វត្តមាន​យោធា​ចិន​នៅ​កម្ពុជា​ ​ហើយ​កម្ពុជា​អាច​នឹង​បាត់បង់​អធិបតេយ្យភាព។​ ​ទាំង​ចិន​ ​ទាំង​កម្ពុជា​ ​សុទ្ធ​តែ​បាន​បដិសេធ​ការ​សង្ស័យ​ខាងលើ។

​ក្នុង​ការ​ផ្សា​ភ្ជាប់​ទំនាក់ទំនង​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ចិន​ជាមួយ​បណ្ដា​ប្រទេស​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​អគ្នេយ៍​ ​ដូចជា​កម្ពុជា​ ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​មាន​ក្ដី​បំណង​បង្កើន​តម្លៃ​ផ្នែក​យុទ្ធសាស្ត្រ​ ​និង​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន។​ នេះ​ជា​ការ​លើក​ឡើង​របស់​លោក​ Sebastian​ Strangio​ ​អ្នកស្រាវជ្រាវ​តាមដាន​លើ​ឥទ្ធិពល​នៃ​វត្តមាន​ចិន​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​អគ្នេយ៍។

​អ្នក​តាមដាន​ជនជាតិ​អូស្ត្រាលី​រូប​នេះ​ ​បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់ VOAតាម​សារ​អេឡិចត្រូនិក​ ​ក្នុង​ន័យ​ដើម​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា៖ «បើ​កាល​ណា​កម្ពុជា​ផ្ដេកផ្ដួល​ពឹងផ្អែក​លើ​ចិន​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ ​នោះ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​នឹង​កាន់​តែ​លំបាក​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សកម្មភាព​ណា​ដែល​ដើរ​ផ្ទុយ​ពី​ផល​ប្រយោជន៍​របស់​ចិន​នា​ពេល​ខាងមុខ»។​

​ជាក់​ស្ដែង​ថ្មីៗ​នេះ​ ​កម្ពុជា​បាន​ប្រកាស​គាំទ្រ​ចិន​លើ​ការ​បង្ក្រាប​និង​អនុវត្ត​ធម៌​ក្ដៅ​លើ​បាតុករ​ទាមទារ​កំណែ​ទម្រង់​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ ​តំបន់​រដ្ឋបាល​ពិសេស​ហុងកុង ​ហើយ​កម្ពុជា​ក៏​បាន​ចូលរួម​ជាមួយ​ប្រទេស​៣៧​ផ្សេង​ទៀត​ ​កាល​ពី​ពាក់កណ្ដាល​ឆ្នាំ​នេះ​ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​ចំណាត់ការ​របស់​ចិន​ ​លើ​បណ្ដា​ជន​មូស្លីម​ ​Uighur​ ​នៅ​ខេត្ត​ ​Xinjiang​ ​ភាគ​ខាងលិច​ប្រទេស។​ ​នេះ​មិនទាន់​រាប់បញ្ចូល​ការ​គាំទ្រ​របស់​កម្ពុជា​លើ​ជំហរ​ចិន​មិន​ចង់​ធ្វើ​អន្តរ​ជាតូបនីយកម្ម​លើ​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​។

​លោក​ Sebastian​ ​Strangio​ ​បាន​បន្ថែម​ថា៖​ «លើស​ពី​នេះ​ទៅទៀត​ ​បើ​សិន​ជា​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​នេះ​នឹង​នាំ​ឱ្យ​មាន​កំណើន​គួរ​ឱ្យ​កត់សម្គាល់​លើ​ការ​នាំចេញ​របស់​កម្ពុជា​ទី​កាន់​ទីផ្សារ​ចិន​ ​ការណ៍​នេះ​ក៏​នឹង​ជួយ​កាត់បន្ថយ​ផង​ដែរ​ ​ការ​ពឹង​ផ្អែក​របស់​ប្រទេស​[កម្ពុជា]​ ​ទៅ​លើ​ទីផ្សារ​អឺរ៉ុប​និង​សហរដ្ឋអាមេរិក​ ​និង​ការ​ដាក់​សម្ពាធ​របស់​បស្ចិម​លោក​ដើម្បី​ឱ្យធ្វើ​កំណែទម្រង់​និង​ដំណើរ​ប្រជាធិបតេយ្យូបនីយកម្ម»។​

​សហភាព​អឺរ៉ុប​ជា​ដៃគូ​ពាណិជ្ជកម្ម​ធំ​លំដាប់​ទី​ពីរ​របស់​កម្ពុជា​ ​បន្ទាប់​ពី​ចិន​ដែល​ឈរ​លេខមួយ។​ ទំហំ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទ្វេភាគី​កម្ពុជា​អឺរ៉ុប​ ​មាន​តម្លៃ៦.៧ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ ​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៨​ ​ដែល​ក្នុង​នោះ ​កម្ពុជា​សម្រេច​បាន​ការ​នាំចេញ​ទៅកាន់​អឺរ៉ុប​បាន​ជិត​៦ពាន់​លាន​ដុល្លារ។​

​ការ​នាំ​ចេញ​របស់​កម្ពុជា​ទៅ​កាន់​សហភាព​អឺរ៉ុប​ប្រព្រឹត្តទៅ​ក្នុង​ក្របខណ្ឌ​គម្រោង​សម្បទាន​ពាណិជ្ជកម្ម​ ​«​អ្វី​ៗ​ក៏បាន​លើកលែងតែ​អាវុធ​»​ ​(​EBA​)​ ​ដែល​បាន​លើក​ចេញ​រនាំង​ពន្ធគយ​នានា​ ​ជាមួយនឹង​លក្ខខណ្ឌ​មួយចំនួន​សម្រាប់​កម្ពុជា​ ​រួមមាន​ការអនុវត្ត​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ ​ការគោរព​សិទ្ធិមនុស្ស​ ​សិទ្ធិ​ការងារ​ ​និង​ស្ថានភាព​ការងារ​សមស្រប​ជាដើម​។​

រូបឯកសារ៖ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថតរូបជាមួយ​នឹង​អ្នក​ជំនួញ​ខ្មែរ​ និង​ចិន មុន​នឹង​លោក​ថ្លែង​នៅ​ក្នុង​វេទិកាធុរកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា-ចិន នៅ​ជាយ​ក្រុង​ភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៦។ (AP Photo/Heng Sinith)
រូបឯកសារ៖ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថតរូបជាមួយ​នឹង​អ្នក​ជំនួញ​ខ្មែរ​ និង​ចិន មុន​នឹង​លោក​ថ្លែង​នៅ​ក្នុង​វេទិកាធុរកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា-ចិន នៅ​ជាយ​ក្រុង​ភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៦។ (AP Photo/Heng Sinith)

ដំណឹង​អំពី​ការ​ចាប់ផ្ដើម​រៀបចំ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​កម្ពុជា​ចិន​នេះ​ ​កើតមានឡើង​ចំ​ពេល​ដែល​សហភាព​អឺរ៉ុប​កំពុងតែ​ពិនិត្យ​សើរើ​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​របស់​កម្ពុជា​ ​ដែល​អាច​ឈាន​ទៅដល់​ការ​ដក​ប្រទេស​មួយ​នេះ​ចេញពី​ក្របខណ្ឌ​ ​EBA​ ​ជា​ការ​ឆ្លើយតប​នឹង​ការ​បង្ក្រាប​ផ្នែក​នយោបាយ​នៅ​ភ្នំពេញ​ ​ដែល​មានការ​រុកកួន​បណ្ដាញ​ផ្សព្វផ្សាយ​មិន​ចំណុះ​នឹង​រដ្ឋ​ ​សង្គម​ស៊ីវិល​ដែល​ហ៊ាន​បរិហារ​រដ្ឋាភិបាល​ ​ការ​រំលាយ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ដ៏​មាន​ប្រជាប្រិយ​ភាព​ ​នៅមុន​ការបោះឆ្នោត​ឆ្នាំ២០១៨​ ​ដែល​គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជា​កំពុង​កាន់អំណាច​ក្រសោប​យក​ស្ថាប័ន​នយោបាយ​របស់​រដ្ឋ​ទាំងស្រុង​។

​បន្ទាប់ពី​បើក​ដំណើរការ​នីតិវិធី​ត្រួតពិនិត្យ​វាយតម្លៃ​កាលពីដើម​ខែកុម្ភៈ ​ឆ្នាំ ២០១៩នេះ​ ​សហភាព​អឺរ៉ុប​បានសម្រេច​ចេញ​ជារ​បាយ​ការណ៍​មួយ​ច្បាប់​ផ្ញើ​ជូន​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​កាលពី​ថ្ងៃទី១២ខែវិច្ឆិកា​ ​(​ពីរ​ថ្ងៃមុន​ស្ថានទូត​ចិន​ប្រកាស​រឿងFTA​)​ ​ដែល​បាន​គូស​បញ្ជាក់​អំពី​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​នយោបាយ​«ជា​ប្រព័ន្ធ​និង​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ»​ប្រព្រឹត្ត​ដោយ​រដ្ឋ​អំណាច​ខ្មែរ។

​កាល​ពី​ចុងឆ្នាំ២០១៧​ ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​កម្ពុជា​ ​ធ្លាប់​បាន​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា បើ​សិន​ជា​ពុំ​មាន​ ​EBA​ ​ការ​នាំ​ចេញ​របស់​កម្ពុជា​ទៅកាន់​អឺរ៉ុប​ ​ត្រូវ​បង់​បន្ថែម​តម្លៃ​បង់ពន្ធ​គយ​ប្រមាណ​៧០០​លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ។

​ខណៈ​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​បាន​ប្រកាស​ឱ្យ​មន្ត្រី​រាជការ​របស់​លោក​ត្រៀម​សម្រាប់​លក្ខណៈ​ ​ក្នុង​សេណារីយោ​ដែល​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ដកចេញ​ពី​គម្រោង​ ​EBA​ ​លោក​ ​ប៉ែន​ ​សុ​វិជាតិ​ ​នៃ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​ខ្មែរ​ ​បាន​លើក​ឡើង​ថា​ ការ​ចរចា​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ជាមួយ​ចិន​នេះ​ ​មិន​មាន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​អនាគត​មិន​ច្បាស់លាស់​របស់​កម្ពុជា​ ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ EBA ឡើយ។

​នៅ​ពេល​ដែល​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​និង​ផ្លូវ​លើក​ទីពីរ​ ​(Belt​ ​and​ ​Road​ ​Summit)​ ​នៅ​រដ្ឋធានី​ប៉េកាំង​ ​កាលពី​ចុងខែ​មេសា​កន្លង​ទៅ​ ​លោក​បាន​ជួបនឹង​លោក​ ​Wang​ ​Huning​ ​សមាជិក​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​ក្នុង​ការិយាល័យ​នយោបាយ​មជ្ឈឹម​បក្ស​កុម្មុយនីស្ដ​ចិន​ (ដែល​ជា​ជន​មាន​អំណាច​កំពូល​លំដាប់​ទី​ប្រាំ​នៅ​ប្រទេស​ចិន)​ ​ហើយ​ទទួល​បាន​ការ​ធានា​ថា​ ​ប្រទេស​ចិន​នឹង​ជួយ​ទំនុក​បំរុង​កម្ពុជា​លើ​បញ្ហា​ ​EBA​ ​ជាមួយ​សហភាព​អឺរ៉ុប។

​ជាក់ស្ដែង​ ​ក្នុង​ករណី​ដោយ​ឡែក​ដែល​មាន​ការ​សម្រេច​ដ៏​គួរ​ឱ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​របស់​សហភាព​អឺរ៉ុប​ ​លើក​តាំង​រនាំង​ពន្ធគយ​សម្រាប់​អង្ករ​កម្ពុជា​ ​ដើម្បី​ការពារ​ទីផ្សារ​ផលិត​អង្ករ​ក្នុង​រដ្ឋ​ជាស​មា​ជិ​ក​របស់​ខ្លួន​ ​ប្រទេស​ចិន​បាន​ជួយ​រង​កុម្ម៉ង់​ទិញ​អង្ករ​កម្ពុជា​ ​ដែល​ក្នុង​ឆ្នាំនេះ​ ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​រំពឹង​ថា​ ​ការ​នាំ​អង្ករ​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​ ​នឹង​កើន​ឡើង​ដល់៤សែន​តោន។

​យ៉ាងណាក្ដី​វា​ពិបាក​នឹង​ទៅរួច​ដែល​ចិន​អាច​នឹង​ជួយ​រ៉ាប់រង​កុម្ម៉ង់​ទិញ​ផលិតផល​ផ្សេងទៀត​ ​ដែល​អឺរ៉ុប​ទិញ​យក​ ​ក្នុង​ករណី​ដែល​ប្រទេស​នេះ​ចង់​ប្រើ​ ​FTA​ ​ដើម្បី​ស្ដារ​ផល​ប៉ះពាល់​ក្នុងករណី​កម្ពុជា​ត្រូវ​តម្រូវ​ឱ្យ​ចេញពី​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​ ​EBA។​ នេះ​ជា​ការ​លើកឡើង​របស់​លោក​ ​Miguel​ ​Chanco​ ​សេដ្ឋវិទូ​ជាន់ខ្ពស់​ជំនាញ​តំបន់​អាស៊ី​ ​នៅ​ក្រុមហ៊ុន​ស្រាវជ្រាវ​ ​Pantheon​ ​Macroeconomics​ ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ចក្រភព​អង់គ្លេស។

​អ្នក​សេដ្ឋកិច្ច​រូប​នេះ​បាន​ប្រាប់​ ​VOA​ ​តាម​សារ​អេឡិចត្រូនិក​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា៖ ​«គេ​សម​តែ​នឹង​គិត​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា​ ​ប្រទេស​ចិន​ខ្លួន​ឯង​នៅតែ​ជា​ប្រទេស​នាំចេញ​ចម្បង​នៃ​ផលិតផល​វាយនភណ្ឌ​ ​ដែល​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ចិន​នៅតែ​អាច​ផ្គត់ផ្គង់​បាន​គ្រប់គ្រាន់​ដល់​តម្រូវការ​ផលិតផល​វាយនភណ្ឌ​ក្នុង​ស្រុក​ ​បើ​ទោះជា​ប្រទេស​ផ្សេងទៀត​ដូចជា​បង់ក្លាដែស​ ​និង​វៀតណាម​ ​បាន​ក្រសោប​យក​ទីផ្សារ​បាន​មួយ​ចំនួន​យ៉ាងណាក្ដី»។

​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ​ Seattle​ Pacific​ ​ស្ថិត​ក្នុង​រដ្ឋ​វ៉ាស៊ីងតោន​ ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ​លោក​បណ្ឌិត​ ​Bradley​ ​Jansen​ ​Murg​ ​បាន​យល់ស្រប​ដូច​គ្នា​នេះ​ដែរ​ ​ដោយ​លោក​ថា៖ ​«មិន​មាន​តឹកតាង​អ្វី​មក​ធ្វើជា​អំណះអំណាង​បញ្ជាក់​ឡើយ​ ​ដែល​ថា ​ប្រទេស​ចិន​អាច​នឹង​ស្រូប​យក​ការ​ផលិត​លើស​លប់​នៃ​ទំនិញ​ពី​វិស័យ​វាយនភណ្ឌ​កម្ពុជា​ ​ប្រសិន​ជា​ ​EBA​ ​ត្រូវ​បាន​ដកចេញ។​ កិច្ច​ព្រមព្រៀង FTA ជាមួយ​ចិន​ ​គ្មាន​ផ្លូវ​អាច​នឹង​មក​ដើរ​តួ​ជា​អ្នក​ជួស​មុខ​ស្ដារ​ស្ថានការណ៍​បាន​រហ័ស​នោះ​ទេ​ ​ក្នុង​ពេល​ដែល EBA ត្រូវ​បាន​ដកចេញ»។

​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​ ​បាន​លើកឡើង​ថា ​ការ​ចរចា​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ជាមួយ​ចិន​ ​បើសិនជា​កើតឡើង​ ​នឹង​គ្របដណ្ដប់​ទៅលើ​ផ្នែក​សំ​ខាន់​ៗ​ចំនួន៤​ ​រួមមាន​ ​ផ្នែក​ទំនិញ​ ​ផ្នែក​សេវាកម្ម​ ​ផ្នែក​វិនិយោគ​ ​ផ្នែក​សហប្រតិបត្តិ​ការណ៍។​

​នៅពេល​ត្រូវ​បាន​សួរ​ថា​ ​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​នឹង​នាំ​ឱ្យ​កម្ពុជា​បាត់បង់​ចំណូល​ពន្ធគយ​ពី​ការនាំចូល​ខ្លះ​ ​ហើយ​អាច​នឹង​មានផល​ប៉ះពាល់​លើ​ផលិតកម្ម​ក្នុង​ស្រុក​ ពី​សំណាក់​រលក​នៃ​ការ​នាំចូល​ពី​ចិន​ ​លោក​ ​ប៉ែន​ ​សុ​វិជាតិ​ ​អនុរដ្ឋ​លេខាធិការ​ក្រសួង​បាន​លើកឡើង​ថា​ ​វា​ជា​ប្រការ​ធម្មតា​ក្នុង​ចរន្ត​ពាណិជ្ជកម្ម​សកល​ ​ហើយ​នៅក្នុង​រយៈពេល​វែងFTAនេះ​នឹង​ហុច​ផល​ដល់​កម្ពុជា៕

What Next?

Recent Articles

2 Responses to "កិច្ច​សន្ទនា​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី ​កម្ពុជា-ចិន ​នាំ​នូវ​ក្ដី​សង្ឃឹម​និង​ក្ដី​បារម្ភ"

  1. so sochết says:

    នៅក្នុងរូបភាពដែលម្ចាស់និយាយទៅកាន់ឆ្កែរបស់គាត់
    ទៅដេក!!!!!

  2. Anonymous says:

    I hope the free trade agreement between HUN SEN and China can be prevent from Cambodian. we Cambodian knew China wagging a cold war to step up to be a supper powers . China and Soviet both of them sponsor the dictator regime around the world. both China and Soviet did not care about human right all they care was making money to step up of being a supper power’s nation . I knew China is so good at making money and also a creasy gambler . their communist rule was every one have the same way of living but please believing me when it come to corruption it was a mask problem that making the world worry about it. MY warning to Cambodian if HUN SEN going 100% to China you better find the way to be alive some where else . as what I used to mentioning for a long time ago one more term HUN SEN will destroy this nation to the end. my warning to HUN SEN >I do not believe that the US will let you go to China 100% the reason why >>one more the region interest which the US knew it very dangerous for them . so what do you think Mr HUN SEN do you think China is so easy to get money from them ?? I think you HUN SEN was step in China trap 60% now you still can step out but not going too far then that you will be 100% dead.

Leave a Reply

Submit Comment