អ្នកឃ្លាំមើល​ថា​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ចិន​ទាញ​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ក្នុង​អន្ទាក់​បំណុល

ដោយ ថា ថៃ
2023.09.11
RFA

អ្នកឃ្លាំមើល​ថា​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ចិន​ទាញ​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ក្នុង​អន្ទាក់​បំណុល

លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត (ស្ដាំ) ជួប​លោក លីវ ជានឆាវ (LIU Jianchao) រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនីស្តចិន កាលពីទី០៣​ កញ្ញា ២០២៣។ រូប៖ ហ្វេសប៊ុកលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត


អ្នកឃ្លាំមើល​លើកឡើង​ថា រយៈពេល ១០​ឆ្នាំ​នៃ​ការបង្កើត​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ចិន (BRI) កម្ពុជា​ពុំ​ទទួល​បាន​ប្រយោជន៍​ជា​ដុំកំភួន​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​កម្ពុជា​ហាក់​កំពុង​ធ្លាក់​ចូលក្នុង​អន្ទាក់​បំណុល​ចិន​បន្តិច​ម្ដងៗ តាមរយៈ​ការ​ស្នើសុំ​កម្ចី​យក​សាងសង់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ពួកគេ​រិះគន់​ថា ប្រាក់កម្ចី​ដែល​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ពី​ចិន​ពុំ​មាន​ភ្ជាប់​លក្ខខណ្ឌ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ជាតិ​គ្មាន​តម្លាភាព ខណៈ​កម្ពុជា​មាន​មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់​គ្រាក់ៗ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើពុករលួយ​ជា​ប្រព័ន្ធ។

អ្នក​តាមដាន​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ​កម្ពុជា​លើកឡើង​ថា គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ចិន​រយៈពេល ១០​ឆ្នាំ​មកនេះ​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ផលប្រយោជន៍​តិចតួច បើ​ធៀប​នឹង​ផល​អាក្រក់​ដែល​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ពី​គម្រោង​មួយ​នេះ។

សកម្មជន​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន លើកឡើង​ថា តាមរយៈ​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ចិន​ជាង ១០​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​នេះ កម្ពុជា​ចាប់ផ្ដើម​ងាក​ចេញ​អំពី​ការដឹកនាំ​ស្របតាម​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ពុំបាន​រក្សា​ជំហរ​អព្យាក្រឹត្យ​របស់​ខ្លួន​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នោះ​ទេ។ លើស​ពី​នេះ លោក​មើលឃើញ​ថា វិបត្តិ​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា​កំពុង​ជាប់​គាំង​សព្វថ្ងៃ និង​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​ដែល​កម្ពុជា​ធ្លាប់​រកស៊ី​ជាមួយ​បណ្ដា​ប្រទេស​លោក​សេរី​កន្លងមក ក៏​ជា​ផ្នែក​មួយ​ដែល​កម្ពុជា​ប្រកាស​គាំទ្រ​ពេញទំហឹង​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ចិន ខណៈ​ឆ្នាំ​២០១៧ រដ្ឋាភិបាល​បាន​រម្លាយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង និង​រត់​ទៅ​ពឹងផ្អែក​សេដ្ឋកិច្ច​ចិន​ទាំងស្រុង។

លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន៖ «នេះ​គឺ​មាន​ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​ខ្មែរ​ធ្ងន់ធ្ងរ​មែនទែន ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស កើត​អំពើ​និទ្ទណ្ឌភាព អំពើពុករលួយ​ជា​ប្រព័ន្ធ អំពើ​អយុត្តិធម៌​កើតឡើង វិបត្តិ​ដីធ្លី​កើតឡើង ការបាត់បង់​ចំណេះ​ជំនាញ ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រត់​ចេញពី​ភូមិ ឃុំ ស្រុកកំណើត ហើយ​ជំពាក់​បំណុល​ឥណទាន​វ័ណ្ឌក គឺ​កើត​ចេញ​ចំណែក​ដ៏​ធំ​មួយ​គឺ​ការ​លង់លក់​ជាមួយនឹង​រឿង (BRI) នេះ។ (BRI) គឺជា​ចំណែក​ដ៏​ធំ​ដែល​បាន​រួម​ចំណែក​ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្មែរ​បាត់បង់​ភាពជា​ម្ចាស់​ទៅលើ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ខ្មែរ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​កើត​ទំនាស់​ដីធ្លី​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ»។

វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​មិន​អាច​ទាក់ទង​តំណាង​ស្ថានទូត​ចិន​ប្រចាំ​កម្ពុជា ដើម្បី​សុំ​ប្រតិកម្ម​ឆ្លើយតប​នឹង​ការ​លើកឡើង​នេះ​បាន​ទេ នៅ​ថ្ងៃទី៩ ខែ​កញ្ញា។

ទាក់ទង​នឹង​រឿង​នេះ លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែង​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៦ ខែកញ្ញា​ថា កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ផលប្រយោជន៍​ជាច្រើន ក្នុង​វិស័យ​ដឹកជញ្ជូន និង​ឡូជីស្ទីក​រួម​មាន​ផ្លូវ​ល្បឿន​លឿន ភ្នំពេញ​ទៅ​កាន់​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ដែល​សមិទ្ធផល​ទាំងនេះ​កើត​ចេញ​ពី​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែ​ក្រវាត់ និង​ផ្លូវ (BRI) របស់​ប្រទេស​ចិន។

ប្រទេស​ចិន​កុម្មុយនីស្ត​បាន​ប្រកាស​យុទ្ធសាស្ត្រ​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែ​ក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៣ ក្រោម​ហេតុផល​ថា ដើម្បី​ផ្សារភ្ជាប់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​សម្រួលការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ពាណិជ្ជ​កម្ម​រវាង​ប្រទេស​នៅ​ទ្វីប​អាស៊ី អាហ្វ្រិក និង​អឺរ៉ុប ព្រមទាំង​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​នៅ​លើ​ពិភពលោក។ ក៏ប៉ុន្តែ គម្រោង​នេះ​រង​ការ​រិះគន់​ថា ជា​មហិច្ឆតា​ប្រចាំ​សតវត្ស​របស់​ចិន ក្នុង​ការ​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​សេដ្ឋកិច្ច ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ វប្បធម៌​របស់​ខ្លួន និង​ស្រូប​ទាញ​ប្រទេស​ដែល​កំពុង​អភិវឌ្ឍ​ឱ្យ​ជាប់អន្ទាក់​បំណុល​ចិន​វ័ណ្ឌក​តាមរយៈ​ការ​ស្នើ​សុំ​កម្ចី​ពី​ប្រទេស​ចិន​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​របស់​ពួកគេ។ មក​ទល់​នឹង​ពេល​នេះ មាន​ប្រទេស​មួយចំនួន​ដូចជា ឡាវ (Laos) ស្រីលង្កា (Sri Lanka) និង​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ទៀត​នៅ​តំបន់​ទ្វីបអាហ្វ្រិក​បាន​អនុញ្ញាត​ប្រទេស​ចិន​រឹបអូស​ធនធានធ​ម្មជាតិ និង​គ្រប់គ្រង​កំពង់ផែ​របស់​ខ្លួន ដើម្បី​ជា​ថ្នូរ​ដោះបំណុល​ចិន ដែល​ប្រទេស​ទាំង​នោះ​បាន​ខ្ចី​អភិវឌ្ឍ​ជាតិ​ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ប្រទេស​ចិន។

ក្រោយ​កម្ពុជា​ប្រកាស​គាំទ្រ​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ចិន ទំនាក់ទំនង​កម្ពុជា​ចិន​ឈាន​កម្រិត​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ភាពជា​ដៃគូ​យុទ្ធសាស្ត្រ​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ។ ក្រៅពី​វិស័យ​ពាណិជ្ជកម្ម សេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ កសិកម្ម សន្តិសុខ ការពារ​ជាតិ និង​ការទូត ភាគី​ទាំងពីរ​ក៏បាន​ជំរុញ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​លើ​វិស័យ​វិទ្យាសាស្ត្រ អប់រំ វប្បធម៌ ទេសចរណ៍ សុខាភិបាល និង​ឈាន​រហូត​ដល់​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ថ្នាក់​មូលដ្ឋាន​ទៀត​ផង។

ទោះ​បី​យ៉ាងណា អ្នកឃ្លាំមើល​វាយតម្លៃ​ថា ប្រទេស​ចិន​កុម្មុយនីស្ត​ពុំបាន​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​រីកចម្រើន​ជា​ដុំកំភួន​នោះ​ទេ ខណៈ​បណ្ដា​ក្រុមហ៊ុន​ចិន​ខ្លះមក​វិនិយោគ​នៅ​កម្ពុជា​បង្ក​ឱ្យ​កើតមាន​បញ្ហា​រំលោភសិទ្ធិ​មនុស្ស តាមរយៈ​ការ​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ចេញ​ពី​ដីធ្លី ជាដើម។

ជុំវិញ​រឿង​នេះ អ្នកវិភាគ​នយោបាយ លោក គឹម សុខ លើកឡើង​ថា យុទ្ធសាស្ត្រ​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ គឺជា​គោល​នយោបាយ​របស់​ចិន​ដែល​ចំណេញ​ក្នុង​រយៈពេល​យូរអង្វែង​ពី​បណ្ដា​ប្រទេស​មាន​មេដឹកនាំ​បែប​ផ្ដាច់ការ និង​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​ជាប់អន្ទាក់​បំណុល​ចិន​វ័ណ្ឌក​ដកខ្លួន​មិន​រួច។ លោក​បន្ថែម​ទៀត​ថា ការណ៍​ដែល​កម្ពុជា​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ចិន​សាងសង់​មូលដ្ឋានទ័ព​នៅ​កំពង់ផែ​រាម និង​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ជន​ជាតិចិន​ភាគច្រើន​មក​រក​ស៊ី​កាន់កាប់​អាជីវកម្ម​ភាគច្រើន​នៅ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ​នោះ អាច​ជា​ការដោះដូរ​មួយ​ផ្នែក​ដែល​កម្ពុជា​បាន​ជំពាក់​បំណុល​ចិន។

លោក គឹម សុខ៖ «កាលណា ហ៊ុន សែន ហ៊ុន ម៉ាណែត ងាក​ទៅ​ចិន​ជ្រុល​ពេក​បែប​នេះ នឹង​ប្រឈម​ទណ្ឌកម្ម​កាន់តែ​ធ្ងន់​ធ្វើ​ឱ្យអំណាច​ក្រុម​គ្រួសារ​ហ៊ុន​ដួល​រលំ។ ទីមួយ ទណ្ឌកម្ម​ផ្ទាល់​ដូចជា​ផ្នែក​ការទូត មិន​ត្រឹមតែ​សហរដ្ឋអាមេរិក​មិន​ផ្ដល់ (GSP) ហើយ (EBA) របស់​សភាព​អឺរ៉ុប​វិញ​ក៏​ត្រូវ​ប្រឈម​ការ​ផ្ដាច់ ១០០​ភាគរយ​ទេ គឺ​រហូត​ដល់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក អឺរ៉ុប និង​ប្រទេស​សម្ពន្ធមិត្ត​មិន​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា»។

រីឯ អ្នកជំនាញ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ និង​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា ព្រួយ​បារម្ភ​ថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា និង​មន្ត្រី​កំពូល​គ្រាក់ៗ​មួយចំនួន​នៅតែ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើពុករលួយ​ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់​លុយ​កម្ចី​ពី​ប្រទេស​ចិន ដើម្បី​អភិវឌ្ឍ​ជាតិ​ដែល​មិន​បម្រើ​ផលប្រយោជន៍​ពេញលេញ​ដល់​ពលរដ្ឋ។

លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា៖ «បើ​និយាយ​តម្លៃ​ភូមិសាស្ត្រ​កម្ពុជា​ជាមួយ​ថៃ វៀតណាម គឺ​កម្ពុជា​មិន​សំខាន់​ដូច​ថៃ ដូច វៀតណាម​ទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ បើ​កម្ពុជា​កៀក​ទៅ​ចិន​ទៅ​ធ្វើ​ឱ្យ​អន្តរជាតិ​ចង់ឱ្យ​កម្ពុជា​ឈរ​កណ្ដាល ដែល​មិន​ងាក​ទៅ​ចិន​។ ក៏ប៉ុន្តែ បើ​កម្ពុជា​ពុំ​មាន​សមត្ថកិច្ច​រក្សា​តុល្យភាព អព្យាក្រឹត្យ ជាមួយ​មហាអំណាច​ចិន និង​សហរដ្ឋអាមេរិក​ទេ កម្ពុជា​យើង​ប្រឈម​ការ​ខាតបង់ ប្រឈម​នឹង​សម្ពាធ​ពី​លោកខាងលិច​ដូច​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​អឺរ៉ុប​ជាដើម»។

គិត​ត្រឹម​ដំណាច់ត្រីមាស​ទី​ពីរ​ឆ្នាំ​២០២២ កម្ពុជា​ជំពាក់​បំណុល​បរទេស​ជិត ១​ម៉ឺន​លាន​ដុល្លារ (៩.៧៤០,៥៨​លាន​ដុល្លារ)។ ក្នុង​នោះ​បំណុល​រដ្ឋ​ស្ទើរ​តែ​ពាក់កណ្តាល គឺ​កម្ពុជា​ជំពាក់​«​មិត្ត​ដែកថែប​»​ចិន មាន​ចំនួន​ប្រមាណ ៤​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក។ លុយ​ដែល​កម្ពុជា​ខ្ចី​ចិន​ភាគច្រើន​យក​មក​អភិវឌ្ឍ​ស្រប​តាម​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ប្រទេស​ចិន ដែល​មាន​ការ​សាងសង់​ហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ ស្ពាន និង​ប្រព័ន្ធ​ធារាសាស្ត្រ​ជាដើម។ ក្រុម​អ្នកជំនាញ​បង្ហាញ​ពី​ក្តី​បារម្ភ​ថា បំណុល​ទាំងនេះ​ភាគច្រើន​ប្រមូល​ផ្តុំ​តែ​ទៅលើ​តែ​ម្ចាស់បំណុល​ចិន​តែមួយ ដែល​អាច​នាំ​ឱ្យ​កម្ពុជា​បាត់បង់​អធិបតេយ្យ​ទៅ​ឱ្យ​ប្រទេស​ចិន ក្នុងករណី​កម្ពុជា​មិនអាច​រើខ្លួន​សងបំណុល​ចិន​រួច៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

What Next?

Recent Articles