ដោយ សុខ សេរី
2012-06-12
វិទ្យុអាស៊ីសេរី
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានសំដែងការស្វាគមន៍ចំពោះតួនាទីរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន នៅឆ្នាំ២០១២ ក្នុងការរិះរកមធ្យោបាយនានា ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងនៃជំលោះរវាងប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន ជាមួយប្រទេសចិន នៅតំបន់សមុទ្រចិន ខាងត្បូងកន្លងមកនេះ។
ឯក អគ្គ រដ្ឋទូត សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រចាំ នៅ អាស៊ាន លោក ដេវីត ខាឌិន (David Carden) ធ្វើ សន្និសីទ កាសែត នៅ សណ្ឋាគារ ឡឺ រ៉ាស់ហ្រ្វល រូយ៉ាល់ (Le Raffle Royal) នៅ ថ្ងៃ ទី ១២ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១២។ (RFA/Sok Serey)
ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រចាំនៅអាស៊ាន លោក ដេវីត ខាឌិន (David Carden) នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១២ បានមានប្រសាសន៍ថា សហរដ្ឋអាមេរិកសាទរចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានធ្វើសេចក្ដីព្រាងក្រមប្រតិបត្តិសំខាន់មួយ ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងដោយសន្តិវិធី បើទោះបីជាសេចក្ដីព្រាងនេះត្រូវការពិភាក្សាបន្ថែមទៀតក៏ដោយ។
លោក ដេវីត ខាឌិន ដែលកំពុងតែបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសន្និសីទកាសែតថា ក្រមប្រតិបត្តិនោះ គឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់៖ «ច្បាស់ហើយថា វាជាផលប្រយោជន៍នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន និងពិភពលោក ដើម្បីធានាឲ្យមានភាពរុងរឿង និងភាពល្អប្រសើរ ដោយសារតែក្រមប្រតិបត្តិនេះ។ ដូចអស់លោកអ្នកបានដឹងហើយថា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតែចាប់អារម្មណ៍លើគោលការណ៍នានា ឆ្ពោះទៅកាន់ការអភិវឌ្ឍខាងសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់អាស៊ាន និងពិភពលោក»។
ក្រុមឧត្ដមមន្ត្រីអាស៊ានមកពីប្រទេសសមាជិកអាស៊ានចំនួន ១០ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១២ កន្លងមកនេះ បានបញ្ចប់ការពិភាក្សាសេចក្ដីព្រាងក្រមប្រតិបត្តិ ស្ដីពីជម្លោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។
ក្រោយមកទៀត រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាស៊ានចំនួន ១០ប្រទេស បានជួបប្រជុំនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១២ កន្លងមកនេះ។ ជារួមរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាស៊ានទាំងនោះ បានយល់ព្រមលើគោលការណ៍នានានៃសេចក្ដីព្រាងក្រមប្រតិបត្តិនោះ។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា អ្នកស្រី សឿង រដ្ឋចាវី បានមានប្រសាសន៍កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១២ ថា៖ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា នឹងដាក់សេចក្ដីព្រាងក្រមប្រតិបត្តិនេះ ជូនកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន អនុម័តនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២ ខាងមុខនេះ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា។ នៅពេលនោះរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក អ្នកស្រី ហ៊ីលឡារី គ្លិនតុន (Hillary Clinton) ក៏មកចូលរួមដែរ។
អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ ក្រោយពីបានអនុម័តរួចហើយ គឺជាការចាប់ផ្ដើមចរចារវាងអាស៊ាន ជាមួយ ប្រទេសចិន ដោះស្រាយជម្លោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងនោះ។
ប្រទេសជារដ្ឋសមាជិកអាស៊ានចំនួន ៤ ដែលមានជំលោះជាមួយប្រទេសចិន ដណ្ដើមកាន់កាប់ជាកម្មសិទ្ធិនៅប្រជុំកោះស្ត្រាតលី (Spratly) និងប្រជុំកោះប៉ារ៉ាសែល (Paracel) នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងនោះ មានប្រទេសវៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន និងប្រទេសប្រុយណេ។
ដោយឡែករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក អ្នកស្រី ហ៊ីលឡារី គ្លិនតុន និងប្រធានាធិបតីប្រទេសហ្វីលីពីន លោក ប៊ីនីកនូ អាគីនូ (Benigno Aquino) បានធ្វើសន្និសីទកាសែតរួមគ្នាមួយកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១២ កន្លងមកនេះ នៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក ជុំវិញរឿងនេះដែរ។
រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក អ្នកស្រី ហ៊ីលឡារី គ្លិនតុន បានមានប្រសាសន៍ថា យើងសុំអំពាវនាវឲ្យអាស៊ាន និងប្រទេសចិន ឈានទៅរកការព្រមព្រៀងមួយលើសេចក្ដីព្រាងក្រមប្រតិបត្តិសម្រាប់ដោះស្រាយជម្លោះនៅសមុទ្រខាងត្បូងនោះ។
សហរដ្ឋអាមេរិកជំទាស់រាល់ការប្រើប្រាស់កម្លាំងទ័ពដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះនេះ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកបន្តតាមដានមើលដោយយកចិត្តទុកដាក់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។