នៅក្នុងសន្និសីទកាសែត នៅថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១២ នារាជធានីភ្នំពេញ ក្រុមបណ្ដាញសហគមន៍កសិករដែលបណ្ដុំទៅដោយសមាគមចំនួន១៥ ធ្វើការលើវិស័យកសិកម្ម បានប្រតិកម្មប្រឆាំងទៅនឹងសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ ស្តីពីការគ្រប់គ្រង និងប្រើប្រាស់ដីកសិកម្ម។
ដោយ ម៉ម មុនីរតន៍
2012-08-30
វិទ្យុអាស៊ីសេរី
លោក ថេង សាវឿន អ្នកសម្របសម្រួលសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជាថ្លែងពីការព្រួយបារម្ភចំពោះការតាក់តែងច្បាប់ស្ដីពីការគ្របគ្រង និងការប្រើប្រាស់ដីកសិកម្ម នាវិទ្យាស្ថានហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១២។
RFA/Morm Moniroth
ក្រុមបណ្ដាញសហគមន៍ទាំងនោះ អះអាងថា សេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះមានចេតនាជិះជាន់ និងគាបសង្កត់កសិករ ហើយពួកគាត់ស្នើឲ្យក្រសួងកសិកម្ម លុបចោលលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនចេញ។
អង្គការ សមាគម ដែលធ្វើការផ្នែកវិស័យកសិកម្មចំនួន១៥ នៅប្រទេសកម្ពុជា ស្នើឲ្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ទម្លាក់ចោល និងពិចារណាឡើងវិញនូវលក្ខខណ្ឌច្បាប់មួយចំនួន ដែលកំពុងព្រាង ដោយចាត់ទុកថា ច្បាប់ដែលកំពុងតាក់តែងនេះ មានចរិតរឹតត្បិត និងផ្ទុយពីច្បាប់ភូមិបាល។
លោក ថេង សាវឿន អ្នកសម្របសម្រួលសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា លោកហៅច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រង និងប្រើប្រាស់ដីកសិកម្មដែលក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ កំពុងព្រាងនេះថា គឺជាផ្នែកមួយដាក់បន្ទុកទៅលើប្រជាពលរដ្ឋដែលមានដីកសិកម្មខ្នាតតូច និងជាឧបសគ្គចំពោះអ្នកដែលកាន់កាប់ដីស្របច្បាប់។
លោក ថេង សាវឿន បន្តថា អ្វីដែលក្រុមបណ្ដាញសហគមន៍កសិករកម្ពុជាជួបប្រជុំគ្នានេះ គឺក្នុងន័យស្នើឲ្យក្រសួងកសិកម្មលប់ចោលលក្ខខណ្ឌច្បាប់មួយចំនួន ដូចជាកសិករនឹងត្រូវប្រឈមមុខចំពោះបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ និងបង្កើតតំបន់កសិកម្មរួមជាដើម៖ «បានន័យថា សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ហ្នឹង បានចែងអំពីទោសបញ្ញត្តិទៅលើកសិករ។ នៅពេលដែលកសិករគាត់មិនគោរពទៅតាមសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ ឧទាហរណ៍ថា ប្រសិនបើក្រសួងកសិកម្មតម្រូវឲ្យគាត់ធ្វើការបំបែកដី ប្រសិនបើគាត់មិនបំបែកដី នោះគាត់មានទោសប្រឆាំងនឹងបទបញ្ជារបស់ក្រសួង ឬទោសពី១ខែដល់១ឆ្នាំ ឬក៏ពិន័យជាប្រាក់ពី១លានរៀលរហូតដល់១០លានរៀល»។
សេចក្ដីព្រាងច្បាប់លើកទី១ នឹងគ្រោងប្រកាសដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ស្ដីពីការគ្រប់គ្រង និងការប្រើប្រាស់ដីកសិកម្មដែលមាន១១ជំពូក និង៦២មាត្រា បានចែងពីទោសបញ្ញត្តិដល់កម្មសិទ្ធិ ឬអ្នកកាន់កាប់ដីធ្លីសម្រាប់ការល្មើស ឬខកខានក្នុងការអនុវត្តតាមបញ្ញត្តិនៃច្បាប់នេះ នឹងត្រូវប្រឈមជាប់ពន្ធនាគារពី១ខែទៅ១ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ចាប់ពី១លានដល់៥លានរៀល។
មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលឃ្លាំមើលការវិវាទដីធ្លីនៅប្រទេសកម្ពុជា កត់សម្គាល់ថា ច្បាប់ដែលតាក់តែងឡើង ជាទូទៅគេសង្កេតឃើញថា មានចរិតរឹតបន្តឹងអ្នកទន់ខ្សោយ តែការពារ ឬបើកទូលាយដល់មន្ត្រីមានអំណាច ឬជនមានឥទ្ធិពល។
នៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមរបស់អង្គការសមាគមផ្នែកវិស័យកសិកម្ម ចាត់ទុកថា ច្បាប់ដែលកំពុងតាក់តែងឡើងតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មហ្វាវ (FAO) របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រោមជំនួយថវិការបស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) ថាមិនអាចទទួលយកបានទេ។
យ៉ាងនេះក្ដី អគ្គនាយករងទទួលបន្ទុករួមនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកសិកម្ម នៃក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខប្រមាញ់ និងនេសាទ គឺលោក សូខន ឫទ្ធីគុណ លោកចាត់ទុកថា ច្បាប់នេះមិនទាន់រាប់ថាជាសេចក្ដីព្រាងនៅឡើយទេ ពោលគឺគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃសេចក្ដីផ្ដើមប៉ុណ្ណោះ។
ទោះជាយ៉ាងណា លោកសាទរចំពោះក្ដីកង្វល់របស់សង្គមស៊ីវិល និងទទួលយករាល់សំណើនានា ក្នុងការកែលំអសម្រាប់សេចក្ដីព្រាងច្បាប់បន្ត៖ «ស្ថានភាពពិតប្រាកដនៃសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ហ្នឹង យើងមិនអាចសឹងហៅថាសេចក្ដីព្រាងទី១ផង នៅតែគូសវាសនៅឡើយទេ។ យើងទើបតែធ្វើConsultation (ការផ្ដល់យោបល់) បានមួយលើកជាលក្ខណៈថ្នាក់ជាតិជាមួយនឹងអ្នកពាក់ព័ន្ធ។ អ៊ីចឹង នៅបន្តដំណើរការវែងឆ្ងាយទៀត ដែលយើងត្រូវធ្វើការពិភាក្សាឆ្លងឆ្លើយ រៀបចំសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ហ្នឹង។ អ៊ីចឹង ខ្លឹមសារខាងសង្គមស៊ីវិលអីបារម្ភ យើងស្វាគមន៍ប្រសិនបើមានការផ្ញើជាផ្លូវការអីហូរហែមក យើងស្វាគមន៍»។
ទោះជាបែបណា ក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ស្ដីបន្ទោសថា អង្គការហ្វាវ និងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ជាអ្នកមានកំហុស ដែលបង្កើតឲ្យមានការគាបសង្កត់ និងជាទម្រង់នៃការរួមចំណែករំលោភសិទ្ធិមនុស្សថ្មីមួយទៀត សម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី ពុំអាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺបានទេ ជុំវិញបញ្ហានេះពីមន្ត្រីរបស់អង្គការហ្វាវ និងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីប្រចាំកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១២។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលព្រមានថា ប្រសិនបើសំណើរបស់ពួកគេ ដែលស្នើឲ្យលុបចោលលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនដូចដែលមានចែងក្នុងសេចក្តីព្រាងនេះមិនទទួលជោគជ័យ ពួកគេនឹងតស៊ូមតិតាមផ្លូវច្បាប់ ដូចជាធ្វើញត្តិផ្ដិតស្នាមមេដៃចំនួន១២រាជធានី-ខេត្ត ជំរុញឲ្យរដ្ឋសភាធ្វើកំណែទម្រង់ឡើងវិញ និងអាចមានផលប៉ះពាល់ដល់ការសម្រេចចិត្ត ក្នុងការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៣ ជាដើម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។