ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2023.07.25
RFA
ស្ដាប់ ឬទាញយកសំឡេង
កូនប្រុសច្បងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បង្ហាញចង្អុលដៃជ្រលក់ទឹកខ្មៅក្រោយបោះឆ្នោតរួចកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា។ រូប៖ ហ្វេសប៊ុកលោក ហ៊ុន សែន
ព្រឹត្តិការណ៍នៃការបោះឆ្នោតជាតិជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រអាណត្តិទី៧ បានបញ្ចប់ទៅដិតដាមដោយការថ្កោលទោសស្ទើរជុំទិសពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសក្រុមប្រទេសនិយមប្រជាធិបតេយ្យ។ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ ប្រទេសមួយចំនួនបានចាប់ផ្តើមបញ្ចេញកញ្ចប់ទណ្ឌកម្មដាក់មកលើរដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលនឹងគ្រោងប្រសូតក្នុងពេលដ៏ឆាប់ខាងមុខនេះទៀតផង។
តើប្រទេសណាខ្លះ ដាក់ទណ្ឌកម្ម និងថ្កោលទោស ហើយប្រទេសណាខ្លះគាំទ្រលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតដ៏ចម្រូងចម្រាសនេះ?
ទណ្ឌកម្មចាប់ផ្តើមធ្លាក់មកលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបណ្ដើរៗហើយ ដោយសារតែការជម្នះរៀបចំការបោះឆ្នោតតាមបែប«បង្គ្រប់កិច្ច» ឬ«ក្លែងក្លាយ»មិនអនុញ្ញាតឱ្យគណបក្សប្រឆាំងពិតប្រាកដចូលរួមប្រកួតប្រជែង។
ក្នុងចំណោមក្រុមប្រទេសនិយមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សហរដ្ឋអាមេរិក បានឈានមុខគេខាងប្រកាសដាក់ទណ្ឌកម្ម។ សម្រាប់អាមេរិក ទណ្ឌកម្មជំហានដំបូងនេះ មានពីរធ្វើឡើងដោយក្រសួងការបរទេសអាមេរិក។ នោះគឺការរឹតត្បិតមិនផ្តល់ទិដ្ឋាការសម្រាប់បុគ្គលកម្ពុជាទាំងឡាយណាដែលបានបំផ្លាញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ មិនឱ្យពួកគេអាចជាន់ទឹកដីអាមេរិកបាន។ រីឯ ទណ្ឌកម្មទី២ គឺការប្រកាសផ្អាកលើកម្មវិធីជំនួយបរទេសមួយចំនួន។
លោក ម៉ាត់ហ្ស៊ូ មីលឺ (Matthew Miller)៖ «យើងមិនអាចបញ្ចេញឈ្មោះមន្ត្រីដែលរងនូវការរឹតត្បិតទិដ្ឋាការទាំងនោះជាសាធារណៈនោះទេ។ យើងបានថ្លែងជាសាធារណៈហើយថា យើងបានកំណត់ឈ្មោះមន្ត្រីទាំងនោះហើយ តែយើងមិនបញ្ចេញឈ្មោះរបស់ពួកគេជាសាធារណៈទេ ព្រោះវាជាគោលនយោបាយ។ [ទាក់ទងនឹងរឿងផ្អាកកម្មវិធីជំនួយវិញ] ខ្ញុំមិនអាចរៀបរាប់លម្អិតអំពីកម្មវិធីជាក់លាក់បានទេ។ យើងបានទាក់ទងរឿងនេះដោយផ្ទាល់ទៅរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារួចហើយ។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំអាចនិយាយបានថា ទឹកប្រាក់សរុបមានចំនួន១៨លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំនេះ។ ហើយការផ្អាកជំនួយរបស់យើងនឹងបន្តក្នុងឆ្នាំខាងមុខជាបន្តបន្ទាប់ទៀតផងដែរ»។
អ្វីដែលគេដឹងច្បាស់នោះគឺថាសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសជំហរច្បាស់លាស់របស់ខ្លួនហើយថា ការបោះឆ្នោតជាតិថ្ងៃទី២៣ កក្កដា នេះ «គ្មានភាពសេរី និងយុត្តិធម៌»ឡើយ។
ទន្ទឹមនឹងការប្រកាសដាក់ទណ្ឌកម្មដោយក្រសួងការបរទេសអាមេរិកនេះ ខាងស្ថាប័នសភាអាមេរិកឯណោះវិញក៏ត្រៀមបញ្ចេញកញ្ចប់ទណ្ឌកម្មជាក់លាក់ផ្សេងបន្ថែមទៀតទៅលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែរតាមរយៈការដាក់ចេញនូវសេចក្តីស្នើច្បាប់មួយចំនួន។ សេចក្តីស្នើច្បាប់ទាំងនោះ មានពីរធំៗ គឺមួយទាក់ទងនឹងសំណុំរឿងរបស់មេធាវីខ្មែរអាមេរិកាំង កញ្ញា សេង ធារី។ ហើយមួយទៀត គឺពាក់ព័ន្ធនឹងការដាក់ស្នើឡើងវិញនូវសេចក្តីស្នើច្បាប់ដាក់«ទណ្ឌកម្ម»ជាក់លាក់មកលើមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន។
ជាក់ស្តែង នៅមុនថ្ងៃបោះឆ្នោតស្របពេលដែលកញ្ញា សេង ធារី កំពុងធ្វើកូដកម្មបង្អត់អាហាររយៈពេល១០ថ្ងៃដើម្បីទាមទារឱ្យមានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដនៅកម្ពុជា គណៈកម្មាធិការត្រួតពិនិត្យ និងចាត់ចែងថវិកា នៃព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក បានសម្រេចជាឯកច្ឆ័ន្ទដាក់បញ្ចូលសំណុំរឿងកញ្ញា សេង ធារី ធ្វើជា លក្ខខណ្ឌ តម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកក្នុងការរឹតត្បិតទិដ្ឋាការលើបុគ្គលកម្ពុជាទាំងឡាយណាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការឃុំខ្លួនកញ្ញាដោយខុសច្បាប់ និងតម្រូវឱ្យអាមេរិកកាត់ផ្តាច់ជំនួយបរទេសរបស់អាមេរិក។ លក្ខខណ្ឌពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងកញ្ញា សេង ធារី នេះ ត្រូវគណៈកម្មាធិការដ៏មានឥទ្ធពលរបស់ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកដាក់បញ្ចូលក្នុង កំណែចុងក្រោយ នៃសេចក្តីស្នើច្បាប់ចាយវាយថវិការបស់ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៤។ ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកចាត់ទុកសំណុំរឿងរបស់កញ្ញា សេង ធារី គឺជាការ«ឃុំខ្លួនពលរដ្ឋអាមេរិកាំងខុសច្បាប់»។ គេរំពឹងថាសេចក្តីស្នើច្បាប់នេះ អង្គព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកទាំងមូលគ្រោងនឹងអនុម័តនាពេលដ៏ឆាប់ខាងមុខនេះ។
ក្រៅពីនេះ នៅមានការដាក់ឡើងវិញដាច់ដោយឡែកនូវសេចក្តីស្នើច្បាប់«ដាក់ទណ្ឌកម្ម»ជាក់លាក់លើមន្ត្រីកម្ពុជាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនិងបំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា ដែលអាចតម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក រឹតត្បិតទិដ្ឋាការ និងបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ សេចក្តីស្នើច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មនេះ មានពីរ។ ទីមួយ គឺ សេចក្តីស្នើច្បាប់ S.2331 ទើបនឹងដាក់ស្នើឡើងវិញកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ដោយសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកខាងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ លោក អ៊ែដវើដ ម៉ារឃីយ៍ (Edward J. Markey) មកពីរដ្ឋម៉ាស្សាឈូសេត (Massachusetts)។ ក្រៅពីដាក់ទណ្ឌកម្មតាមបែបរឹតត្បិតទិដ្ឋាការនិងបង្កកទ្រព្យសម្បតិ្តិ សេចក្តីស្នើច្បាប់នេះ ក៏តម្រូវឱ្យប្រធានាធិបតីអាមេរិកដាក់របាយការណ៍លម្អិតអំពីសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលចិន និងកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់និងផ្លូវ (BRI) ជាពិសេសនៅកំពង់ផែកងទ័ពជើងទឹករាម ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ និងតំបន់តារាសាគរនៅខេត្តកោះកុង។ បច្ចុប្បន្ន សេចក្តីស្នើច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មលេខ S.2331 នេះ កំពុងស្ថិតក្នុងដៃគណៈកម្មាធិការទំនាក់ទំនងបរទេសនៃព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក។
យន្តការត្រៀមដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់អាមេរិក មិនទាន់បញ្ចប់ត្រឹមនេះទេ។ នៅឯខាងរដ្ឋសភាអាមេរិកឯណោះវិញ ក៏មានការដាក់ស្នើឡើងវិញនូវសេចក្តីស្នើច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មស្រដៀងគ្នានឹងព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកដែរ។ នោះគឺ សេចក្តីស្នើច្បាប់លេខ H.R.4659 ដាក់ស្នើឡើងវិញកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ដោយតំណាងរាស្ត្រអាមេរិកមកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រចាំរដ្ឋញូវជឺស៊ី (New Jersey) គឺលោក ស្ម៊ីត គ្រីសតូហ្វឺរ (Smith Christopher)។ បច្ចុប្បន្ន សេចក្តីស្នើច្បាប់នេះកំពុងស្ថិតក្នុងដៃគណៈកម្មាធិការកិច្ចការបរទេស និងគណៈកម្មាធិការយុត្តិធម៌ នៃរដ្ឋសភាអាមេរិក។
???????? attaches paramount importance to the inclusivity, transparency and credibility of elections, the backbone of any democracy.#Cambodia‘s elections yesterday were conducted in a restricted space, where the opposition, civil society and media were unable to function effectively pic.twitter.com/pp3bQTHqNO
— European Parliament in ASEAN (@EPinASEAN) July 24, 2023
ដោយឡែក សហភាពអឺរ៉ុបឯណោះ ដែលសភារបស់ខ្លួនបានព្រមានពីការដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ទាំងស្រុងពីកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ក៏បានថ្កោលទោសការបោះឆ្នោតថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដានៅកម្ពុជានេះដែរ។ សហភាពអឺរ៉ុប ថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដានៅកម្ពុជា ធ្វើឡើងដោយរឹតត្បិតលើលំហនយោបាយ និងពលរដ្ឋ ដែលគណបក្សប្រឆាំង សង្គមស៊ីវិល និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ មិនអាចដំណើរការបានដោយប្រសិទ្ធភាព និងដោយគ្មានការរារាំង។ សហភាពអឺរ៉ុបថា ខ្លួនសោកស្តាយដែលការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជានេះបានផាត់ចោលគណបក្សប្រឆាំងដ៏សំខាន់ គឺគណបក្សភ្លើងទៀន។ ទោះជាយ៉ាងណា សហភាពអឺរ៉ុប នៅមិនទាន់បញ្ជាក់ពីផែនការជាក់លាក់ដែលខ្លួននឹងធ្វើក្រោយការបោះឆ្នោតនេះឡើយ។ សហភាពអឺរ៉ុប គ្រាន់តែបញ្ជាក់ថា ខ្លួននឹងបន្តផ្តល់ការគាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីឱ្យមានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដនៅកម្ពុជា ខណៈអំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរកម្ពុជាឱ្យគោរពសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងស្តង់ដារអន្តរជាតិដែលកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់។
ប្រទេសបារាំង ឯណោះ ដែលធ្លាប់ធ្វើជាសហប្រធានសន្និសីទកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ប្រទេសនេះថាការមិនអនុញ្ញាតឱ្យគណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេគឺគណបក្សភ្លើងទៀនចូលរួមការបោះឆ្នោត ធ្វើឱ្យទន់ខ្សោយដល់លក្ខណៈពហុបក្សនៃការបោះឆ្នោត។ ប្រទេសនេះអំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរកម្ពុជាឱ្យដោះលែងសមាជិកគណបក្សប្រឆាំងកំពុងជាប់ឃុំទាំងអស់។ បារាំងជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាគោរពសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានដែលចាំបាច់ដើម្បីស្តាប្រជាធិបតេយ្យ ស្របតាមបញ្ញត្តិដែលមានចែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា។
រីឯ ចក្រភពអង់គ្លេស វិញ ប្រទេសនេះបានចាត់ទុកការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជានេះថាមិនសេរី និងមិនយុត្តិធម៌»នោះទេ ដោយសារតែគ្មានវត្តមានគណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេគឺគណបក្សភ្លើងទៀន។ ចក្រភពអង់គ្លេសមើលឃើញដំណើរការនេះថាជាការបាត់បង់ឱកាសដើម្បីពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។
មិនខុសពីចក្រភពអង់គ្លេស អូស្ត្រាលី ឯណោះថាខ្លួនព្រួយបារម្ភជាខ្លាំងចំពោះបរិយាកាសនៃការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា និងអំពីគន្លងប្រជាធិបតេយ្យរបស់ប្រទេសនេះ ដែលធ្វើឱ្យទន់ខ្សោយដល់លទ្ធភាពរបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ក្នុងការសម្តែងនូវទស្សនៈរបស់ពួកគេដោយសេរី និងមាននូវជម្រើសពិតប្រាកដអំពីរបៀបដែលពួកគេត្រូវជ្រើសរើសរដ្ឋាភិបាល។
ប្រតិកម្មចុងក្រោយពីក្រុមប្រទេសនិយមប្រជាធិបតេយ្យ ចេញមកពីប្រទេសកាណាដា (Canada) និងអាល្លឺម៉ង់ (Germany)។ កាណាដា ថាដោយសារតែការបន្តការបំភិតបំភ័យលើគណបក្សប្រឆាំង យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាមិនត្រូវបានធ្វើឡើងដោយសេរី ឬយុត្តិធម៌ឡើយ ខណៈអ្នកបោះឆ្នោតពុំមានជម្រើសពិតប្រាកដ។ កាណាដា នឹងនៅតែបន្តអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឱ្យផ្លាស់ប្តូរទិសដៅ ដោយដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ ការពារសង្គមស៊ីវិល ធានាសេរីភាពប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអនុញ្ញាតឱ្យមានការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនយោបាយប្រកបដោយអត្ថន័យ។ រីឯ អ្នកនាំពាក្យការិយាល័យបរទេសសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់វិញ ក៏បានលើកឡើងពីការសោកស្តាយរបស់ខ្លួនដែលគណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមការបោះឆ្នោតនេះ ករណីកាត់ទោសមេបក្សប្រឆាំង លោក កឹម សុខា និងករណីបិទវិទ្យុសំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ (VOD) នៅមុនការបោះឆ្នោតជាដើម។ អាល្លឺម៉ង់ លើកទឹកចិត្តឱ្យសមាជិកតំណាងរាស្ត្រជាប់ឆ្នោតថ្មី និងរដ្ឋាភិបាលថ្មីនៅកម្ពុជា ស្តាលក្ខខណ្ឌនានាសម្រាប់ប្រជាធិបតេយ្យពហុបក្សទាំងស្រុងឡើងវិញ និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។
ទន្ទឹមនឹងការប្រកាសដាក់ទណ្ឌកម្ម ការថ្កោលទោស និងសម្តែងក្តីព្រួយបារម្ភពីសំណាក់ក្រុមប្រទេសនិយមប្រជាធិបតេយ្យទាំងនេះ មានតែប្រទេសចិន និងក្រុមប្រទេសនិយមរបបផ្តាច់ការ ឬកុម្មុយនិស្តប៉ុណ្ណោះ ដែលប្រកាសពេញចិត្តពេញថ្លើមចំពោះការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជានេះ ខណៈក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេមិនដែលស្គាល់ប្រជាធិបតេយ្យផងនោះ។ ក្រសួងការបរទេសចិន ប្រកាសអបអរសាទរ«យ៉ាងកក់ក្តៅ»ចំពោះការរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជានេះ ដែលប្រទេសនេះអះអាងថាធ្វើឡើងដោយ«រលូន»។ ចិនជឿជាក់ថានៅថ្ងៃអនាគតកម្ពុជានឹងទទួលបានសមិទ្ធផលកាន់តែច្រើនក្នុងការអភិវឌ្ឍនិងកសាងប្រទេសជាតិ ព្រមទាំងនាំមកនូវផលប្រយោជន៍កាន់តែច្រើនដល់ប្រជាជនកម្ពុជា។
ឆ្លើយតបចំពោះប្រតិកម្មអន្តរជាតិទាំងនេះ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា អះអាងថា ការបោះឆ្នោតសាកលឆ្នាំ២០២៣ ឆ្លុះបញ្ចាំង«យ៉ាងពិតប្រាកដ»ពីភាព«ចាស់ទុំ»ខាងប្រជាធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានលើកយកអំណះអំណាងមួយចំនួនមកបកស្រាយ ក្នុងនោះមានដូចជា អត្រាខ្ពស់នៃអ្នកចូលរួមបោះឆ្នោត ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគុណតម្លៃប្រជាធិបតេយ្យ អ្នកសង្កតេការណ៍មិនលំអៀង ការគោរពច្បាប់ជាធរមាន និងពហុបក្សនយោបាយ ជាដើម។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានធ្វើអ្វីៗគ្រប់បែបយ៉ាងដើម្បីធានាថា គណបក្សរបស់លោកឈ្នះឆ្នោតទុកជាមុន ហើយលោកអាចផ្ទេរដំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីទៅឱ្យកូនប្រុសច្បងរបស់លោក គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ភ្លាមៗនៅក្រោយការបោះឆ្នោតនេះ។ លោក ហ៊ុន សែន បាននិយាយនៅមុនការបោះឆ្នោតជាសាធារណៈថា លោកមិនខ្វល់ពីការរិះគន់ដែលថា កូនប្រុសរបស់លោកឡើងតាមជើងខោចាំស៊ីកេរ្តិ៍ឪនោះទេ សំខាន់ឱ្យតែបានធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តវេនពីលោក។
ក្រុមអ្នកវិភាគអន្តរជាតិមួយចំនួនបានព្រមានពីហានិភ័យរួចជាស្រេចទៅហើយនៃរដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលត្រៀមប្រសូតចេញនៅពេលខាងមុខដឹកនាំដោយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលពួកគេថាកំពុងទទួលថ្មបាក់ពីមរតកនយោបាយបន្សល់ទុកដោយឪរបស់លោក។ ក្នុងនោះមានដូចជា ប្រព័ន្ធនយោបាយផ្តាច់ការមិនទុកចិត្តគ្នាទៅវិញមកមិនខុសពីសម័យខ្មែរក្រហម អំពើពុករលួយ សែស្រឡាយបក្សពួកនិយម និងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះគឺវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុខណៈសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាកំពុងតែត្រដរខ្យល់ ជាដើម។ គេនៅរង់ចាំមើលតទៅទៀត ថាតើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចយកសញ្ញាប័ត្រថ្នាក់បណ្ឌិតរបស់លោក មកដោះស្រាយបញ្ហាចាក់ស្រេសទាំងនេះបានដែរឬទេ និងថាតើលោកអាចហែលឆ្លងមរតកថ្មបាក់នៃនយោបាយបន្សល់ទុកដោយឪរបស់លោកបានដោយរបៀបណា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
I do not know if you can survive if not Cambodia that I know will become year minus ZERO..