ដោយ សេក បណ្ឌិត
2024.02.08
RFA
ស្ដាប់ ឬទាញយកសំឡេង
លោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ. រូប៖ AP
ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា ថ្លែងក្នុងសវនាការថា តុលាការមិនគួរសួរសំណួរដដែលៗ ដែលលោកបានឆ្លើយរួចហើយក្នុងសវនាការនៅសាលាដំបូងដើម្បីអូសបន្លាយពេលវេលានោះទេ។ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលលើកឡើងថា តុលាការគួរទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់លើលោក កឹម សុខា ព្រោះថា សកម្មភាពរបស់លោកកន្លងមក គឺការអនុវត្តសិទ្ធិនយោបាយ។
សាលាឧទ្ធរណ៍នៅថ្ងៃទី៨ មករា បានបើកសវនាការជាលើកទី២ លើបណ្ដឹងជំទាស់របស់មេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងលោក កឹម សុខា ប្រឆាំងនឹងសេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញដែលកាត់ឱ្យលោកមានទោសក្បត់ជាតិ ២៧ឆ្នាំ និងដាក់ឃុំក្នុងផ្ទះ បាត់បង់សិទ្ធិសេរីភាពរួមទាំងសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ។
សវនាការឧទ្ធរណ៍ជាលើកទីពីរនេះ មានសមាសភាពចៅក្រម ចំនួន ៣រូបដដែល គឺប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ លោក អ៊ឹម វណ្ណៈ និងចៅក្រមប្រឹក្សា លោក ឃុន សូណា និងលោក លី សុខលេង អមដោយអគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង ២រូប គឺលោក មាស សុភក្តិ និងលោក អ៊ឹម សុផាន។
សវនាការនេះ មានវត្តមានលោក កឹម សុខា និងមានការចូលរួមតាមដានពីមន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) មន្ត្រីស្ថានទូតសហភាពអឺរ៉ុប ស្ថានទូតអាមេរិក និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សនានាផងដែរ។
ក្រោយចេញពីបន្ទប់សវនាការ មេធាវីលោក កឹម សុខា គឺលោក អាង ឧត្តម លើកឡើងថា សវនាការលើកនេះ ចៅក្រម និងតំណាងអយ្យការចាប់ផ្ដើមសំណួរទៅកាន់លោក កឹម សុខា ពាក់ព័ន្ធនឹងការអប់រំប្រវត្តិការងារ និងនយោបាយ និងដំណើរការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR)។
ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី លោក អាង ឧត្តម លើកឡើងថា ការសួរសំណួរពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្កើតអង្គការសិទ្ធិមនុស្សនេះ គឺផ្ទុយនឹងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ដែលបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ឆ្នាំ២០០៧ ត្រង់មាត្រា ៣ ចែងថា មានតែអំពើដែលបង្កើតជាបទល្មើសនៅពេលដែលអំពើនោះមានចែងក្នុងបទប្បញ្ញត្តិព្រហ្មទណ្ឌជាធរមានប៉ុណ្ណោះ ទើបត្រូវផ្ដន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌបាន។
លោក អាង ឧត្តម៖ «និយាយទៅដំណើរតុលាការនឹងអនុម័តយកភស្តុតាង ដែលកើតមុនក្រមព្រហ្មទណ្ឌមកប្រើការបានអត់។ ខ្ញុំបញ្ជាក់ហើយថាប្រើមិនកើតទេ យកអាហ្នឹងមកប្រើវារំលោភលើគោលការណ៍នីត្យានុកូលភាព នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌហើយ ខ្ញុំបញ្ជាក់អ៊ីចឹង។ តាមពិតគាត់តឿនឱ្យលឿនណាស់ដែរ តែគេដាក់គម្រោងអ៊ីចឹង វាដើរតាមគម្រោង»។
លោក អាង ឧត្ដម លើកឡើងថា សវនាការសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា ដែលធ្លាប់ធ្វើចំនួន ៦៦ ដង កាលនៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដូច្នេះលោកយល់ថាសាលាឧទ្ធរណ៍មិនគួរចោទសំណួរដដែលៗ ទាក់ទងនឹងការលើកឡើងរបស់លោក កឹម សុខា អំឡុងពេលដែលលោកចុះបង្រៀន អំពីសិទ្ធិមនុស្សដល់ប្រជាពលរដ្ឋតាមមូលដ្ឋាននោះទេ។ ចំណែកលោក កឹម សុខា ស្នើដល់ចៅក្រមឱ្យពន្លឿននីតិវិធី និងផ្ដល់យុត្តិធម៌ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ខណៈលោកថាលោកកំពុងមានជំងឺប្រចាំកាយ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ លោក អ៊ឹម វណ្ណៈ កំណត់ថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ដើម្បីបន្តសវនាការជាលើកទី៣ ហើយលោកថា សំណុំរឿងនេះ អាចនឹងបិទបញ្ចប់ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០២៤។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ លោក ឃុន លាងម៉េង ជុំវិញសំណុំរឿងរបស់លោក កឹម សុខា បានទេ នៅថ្ងៃទី៨ ខែមករា។
មន្ត្រីសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក យី សុខសាន្ត ដែលឃ្លាំមើលក្នុងសវនាការមានប្រសាសន៍ថា សំណុំរឿងនេះ គឺជារឿងនយោបាយតាំងពីដំបូង ហើយលោកថា ការអូសបន្លាយលើករណីនយោបាយនេះពុំបានផ្ដល់ផលចំណេញដល់ពលរដ្ឋកម្ពុជានោះទេ។ លោក យី សុខសាន្ត យល់ស្របដូចគ្នានឹងលោក កឹម សុខា ថា ករណីនេះ គួរតែមានការសម្របសម្រួលនយោបាយជាជាងការអនុវត្តច្បាប់។
លោក យី សុខសាន្ត៖ «លោកបានបញ្ជាក់ហើយថា ប្រសិនបើតាំងសំណួរដដែលៗ វាធ្វើឱ្យសវនាការវាដូចនៅសាលាដំបូងដដែលទេ។ អ៊ីចឹង លោកថា ប្រសិនបើមានអីថ្មី សួររបៀបមិច សូមពន្លឿនការកាត់ក្ដី គាត់សំណូមពរឱ្យលឿន។ វាជារឿងអ្នកនយោបាយគួរតែជជែកគ្នា ពិភាក្សាគ្នា រកការចរចាល្អជាង ហើយសូម្បីតែភាគីជនជាប់ចោទ ក៏លោកថា មានតែចរចាទើបអាចដោះស្រាយបាន»។
អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ (Amnesty International) លើកឡើងតាមរយៈសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ថា ការកាត់ទោស និងផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២៧ឆ្នាំ លើមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង លោក កឹម សុខា គឺបង្ហាញពីការមិនយកចិត្តទុកដាក់របស់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ចំពោះសិទ្ធិមនុស្ស និងនីតិរដ្ឋ។ អង្គការសិទ្ធិអន្តរជាតិនេះជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាលុបចោលការចោទប្រកាន់លើលោក កឹម សុខា និងបញ្ចប់ការធ្វើទុកបុកម្នេញលើអ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំងផ្សេងទៀត៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។