ដោយ ខាន់ លក្ខិណា
2024.02.15
RFA
ស្ដាប់ ឬទាញយកសំឡេង
សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សខ្មែរកម្ពុជាក្រោម លោក យ័ញ មិញក្វាង។ រូប៖ ហ្វេសប៊ុក Khmer Krom Man Journalist
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ (Human Rights Watch) ទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមដោះលែង និងទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ទាំងអស់លើសកម្មជនខ្មែរក្រោមលោក លោក យ័ញ មិញក្វាង។ សាច់ញាតិចាត់ទុកការកាត់ទោសលើសកម្មជនខ្មែរក្រោមរូបនេះថា ជារឿងអយុត្តិធម៌។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់នាយករងប្រចាំតំបន់អាស៊ី នៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃ វ៉ច្ឆ (HRW) លោក ហ្វីល រ៉ូបឺតសុន (Phil Robertson) នៅថ្ងៃទី១១ កុម្ភៈ លើកឡើងថា ការចាប់ខ្លួន លោក យ័ញ មិញក្វាង កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ រហូតឈានដល់ការកាត់ទោសសកម្មជនរូបនេះ ដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៣ឆ្នាំ ៦ខែ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ជាការសងសឹកទៅលើពលរដ្ឋម្នាក់ដែលគ្រាន់តែនិយាយ និងបញ្ចេញទស្សនៈផ្នែកនយោបាយនៅលើបណ្ដាញសង្គម។
លោកចាត់ទុកវិធានការរបស់រដ្ឋអំណាចវៀតណាមនៅខេត្តឃ្លាំង ដែលវៀតណាមប្តូរទៅជាខេត្តសុកត្រាំង (Soc Trang) ថា ជាការជាន់ឈ្លីលើសិទ្ធិសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិដោយឥតអៀនខ្មាស។
នាយករងប្រចាំតំបន់អាស៊ី នៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ លោក ហ្វីល រ៉ូបឺតសុន ទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរវៀតណាម ត្រូវដោះលែងលោក យ័ញ មិញក្វាង ជាបន្ទាន់ និងទម្លាក់រាល់បទចោទប្រកាន់ទាំងអស់មកលើសកម្មជនខ្មែរក្រោម។
លោក ហ្វីល រ៉ូបឺតសុន ក៏ទាមទារឱ្យរដ្ឋសភាវៀតណាមគួរតែធ្វើវិសោធនកម្មជាបន្ទាន់នូវក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងលុបចោលមាត្រារំលោភសិទ្ធិមនុស្ស រួមទាំងមាត្រា ៣៣១ ដែលត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមប្រើប្រាស់ជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីរំលោភសិទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញនៅទូទាំងប្រទេស។
កាលពីថ្ងៃទី៧ កុម្ភៈ តុលាការវៀតណាមស្រុកបាយឆៅ ខេត្តឃ្លាំង បានផ្ដន្ទាទោសសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សខ្មែរកម្ពុជាក្រោម លោក យ័ញ មិញក្វាង ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ៣ ឆ្នាំ ៦ ខែ ក្រោមបទចោទប្រកាន់ថា កេងចំណេញលើសិទ្ធិសេរីភាពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងបំពានលើផលប្រយោជន៍របស់រដ្ឋ ខណៈសកម្មជនម្នាក់ទៀត គឺលោកស្រី ឌិន ធីហ្វីន ត្រូវតុលាការវៀតណាមស្រុកបាយឆៅដូចគ្នា កាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ២ឆ្នាំ ក្រោមបទចោទប្រកាន់ «មិនអនុវត្តសាលក្រម» ករណីអាជ្ញាធរវៀតណាមរឹបអូសយកដីធ្លីរបស់គាត់តាំងពីខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦។
ការចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោសសកម្មជនក្រោមបន្តបន្ទាប់នេះ ធ្វើឡើងខណៈពួកគេសកម្មក្នុងការទាមទារ ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជនជាតិដើមខ្មែរក្រោម។
មីងរបស់លោក យ័ញ មិញក្វាង គឺលោកស្រី ចៅ ធី ទៀង ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី១១ កុម្ភៈ ថា លោកស្រីមិនអាចទទួលការសម្រេចរបស់តុលាការវៀតណាមបានឡើយ ដោយចាត់ទុកការកាត់ទោសឱ្យក្មួយរបស់គាត់ជាប់ពន្ធនាគារជាង ៣ ឆ្នាំ នេះ ជារឿងអយុត្តិធម៌។ លោកស្រីស្នើឱ្យតុលាការដោះលែងលោក យ័ញ មិញក្វាង និងពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមផ្សេងទៀត ឱ្យមានសេរីភាពវិញ ដោយថា ពួកគាត់មិនបានធ្វើខុសដូចអាជ្ញាធរ និងតុលាការវៀតណាមចោទប្រកាន់ឡើង។
លោកស្រីអំពាវនាវឱ្យសហគមន៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ ជួយដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរក្រោម ដែលកំពុងរងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញពីសំណាក់អាជ្ញាធរនៃរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម។
លោក យ័ញ មិញក្វាង៖ «ធ្វើបាបខ្មែរអ៊ីចឹងងាប់ហើយ។ ខ្ញុំសំណូមពរជួយខ្មែរឱ្យបានរីកចម្រើនផងទៅ ធ្វើបាបអីម្ល៉េះទេ! គ្នាគ្មាននិយាយអីខុសទេ សុំតែសិទ្ធិសេរីភាពខាងរដ្ឋាភិបាលយួន[វៀតណាម]គាត់ចេញតែគាបគំនាបខ្មែរមិនចង់ឱ្យនិយាយចេញទៅណាហើយគាត់ធ្វើអីស្រេចតែចិត្ត»។
ជុំវិញការទាមទាររបស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិឱ្យដោះលែងសកម្មជនខ្មែរក្រោមនៅពេលនេះ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបញ្ហានេះ ពីស្ថានទូតវៀតណាមប្រចាំនៅប្រទេសកម្ពុជា បានទេ នៅថ្ងៃទី១១ កុម្ភៈ ដោយទូរស័ព្ទចូលគ្មានអ្នកទទួល។
សហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោមកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈ ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសចំពោះតុលាការវៀតណាម និងបានចាត់ទុកការចាប់ខ្លួនសកម្មជនខ្មែរក្រោមទាំងពីររូប ដាក់ពន្ធនាគាររួមជាមួយនឹងការឃុំខ្លួនពួកគេរយៈពេលយូរដោយគ្មានសិទ្ធិទទួលបានអ្នកទីប្រឹក្សាផ្លូវច្បាប់ ឬមេធាវី ថា ជារឿងអយុត្តិធម៌ និងជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើសិទ្ធិមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេ។
ក្រៅពីថ្កោលទោសនោះ សហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោម គ្រោងនឹងដឹកនាំបាតុកម្មអហិង្សានៅទូទាំងពិភពលោកនៅមុខស្ថានទូតវៀតណាម ដើម្បីទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តវៀតណាមដោះលែងសកម្មជនខ្មែរក្រោមសរុបបួននាក់ ដែលកំពុងជាប់ឃុំដោយសារតែការទាមទារសិទ្ធិជនជាតិដើម។
សកម្មជនខ្មែរក្រោមបួននាក់ រួមមាន លោក តោ ហ្វាងចឿង លោក ថាច់ កឿង លោកស្រី ឌិន ធីវិន និងលោក យ័ញ មិញក្វាង។ ចំណោមសកម្មជនទាំង៤ នាក់ ក្នុងនោះ លោក តោ ហ្វាងចឿង និងលោក ថាច់ កឿង នៅមិនទាន់ត្រូវបានតុលាការវៀតណាមកំណត់ថ្ងៃបើកសវនាការនៅឡើយទេ។ សកម្មជនលោក តោ ហ្វាងចឿង និង លោក ថាច់ កឿង គឺជាមនុស្សសកម្មផ្សព្វផ្សាយអំពីសិទ្ធិជនជាតិដើម និងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្រោម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។