ដោយ ប្រាជ្ញ ចេវ
2024.09.24
RFA
ស្ដាប់ ឬទាញយកសំឡេង
មេបញ្ជាការនាវាចម្បាំងកងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសលោក ប៉ូល ខេដឌី (Cdr Paul Caddy) (អាវខ្មៅកណ្ដាលគេ) កំពុងដឹកនាំមន្ត្រីរបស់ខ្លួនបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាចាប់ពីថ្ងៃទី២៣ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែកញ្ញា ២០២៤។ រូប៖ គេហទំព័រCPP
ក្រុមបណ្ដាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក (US) និងចក្រភពអង់គ្លេស (UK) បញ្ជូនក្រុមដឹកនាំកងទ័ពមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់ ស្របពេលដែលប្រទេសចិនកុម្មុយនិស្ត (China) សម្ញែងឥទ្ធិពលយោធារបស់ខ្លួននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់។ ក្រុមអ្នកជំនាញថា យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ក្រុមបណ្ដាប្រទេសបស្ចិមលោកនាពេលនេះ អាចមានឥទ្ធិពលមួយផ្នែកដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកុំឱ្យលម្អៀងទៅរកចិនខ្លាំងពេក។
មេបញ្ជាការនាវាចម្បាំងកងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសលោក ប៉ូល ខេដឌី (Cdr Paul Caddy) កំពុងដឹកនាំមន្ត្រីរបស់ខ្លួនបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាចាប់ពីថ្ងៃទី២៣ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែកញ្ញា ដែលដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាយុទ្ធសាស្ត្រ ស្ទាបស្ទង់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងដើម្បីពិនិត្យលើសមត្ថភាពកងទ័ពកម្ពុជា រួមទាំងទប់ទល់នឹងឥទ្ធិពលចិន។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អង់គ្លេសដែលនាំកងកម្លាំង និងបញ្ជូននាវាចម្បាំងនៃកងទ័ពជើងទឹកឈ្មោះ អេចអឹមអេស ស្ពេយ៍ (HMS SPEY) លេខ (P234) ចូលចតនៅកំពង់ផែស្វយ័តខេត្តព្រះសីហនុ គឺបន្ទាប់ពីមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងឆ្មាំការពារជាតិនៃរដ្ឋអាយដាហូ លោក ទីម៉ូធី ជេ.ដុនណេឡេន (Timothy J. Donnellan) បានបញ្ចប់ដំណើរបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាថ្មីៗនេះ។
ក្រុមអ្នកជំនាញវាយតម្លៃថា ការបង្ហាញជំហររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេសមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់នេះ ទំនងមិនត្រឹមតែមានកង្វល់អំពីការបង្កើនសកម្មភាពយោធាចិននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់តែប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់បស្ចិមលោក ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យស្វែងរកច្រកសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការវិស័យការពារជាតិ និងសន្តិសុខ។
អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា ថា ជំហររបស់ប្រទេសលោកសេរីដែលស្វែងរកឱកាសសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយកម្ពុជា នាពេលនេះគឺជារឿងសំខាន់ ដែលអាចឱ្យកម្ពុជារក្សាលំនឹងនៃទំនាក់ទំនងជាមួយលោកសេរី និងចិនកុម្មុយនិស្ត។ ទោះយ៉ាងណា លោកពន្យល់ថា ការស្ដារទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងលោកសេរីនៅតែមានភាពរកាំរកូស ដោយសារតែកម្ពុជាមិនទាន់បង្ហាញពីតម្លាភាពពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យការពារជាតិជាមួយប្រទេសចិនឱ្យបានទូលំទូលាយនៅឡើយ។
លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា៖ «សហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកឡើងហើយ គឺទាមទារឱ្យមានកិច្ចការយោធាពាក់ព័ន្ធវិស័យសន្តិសុខហ្នឹងឱ្យមានតម្លាភាព មិនមែនឱ្យភាគីកម្ពុជាបង្ហាញតែចំណុចសន្តិសុខផ្ទៃក្នុងរបស់ជាតិយើងទៅសាធារណៈទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ យើងអត់ទាន់បានឆ្លើយតបទេឧទាហរណ៍ពាក់ព័ន្ធយើងប្រកាសថា អត់មានកងទ័ពចិននៅរាមជាដើម ប៉ុន្តែនេះគឺជាមន្ទិលសង្ស័យនឹងការកសាងកំពង់ផែហ្នឹងវាជាបន្ទុកហើយ អ៊ីចឹងគួរតែរកមធ្យោបាយជជែកគ្នា ដើម្បីធ្វើម៉េចឱ្យវាជ្រះស្រឡះការសង្ស័យគ្នាទើបជាកិច្ចការល្អ»។
ទំនាក់ទំនងវិស័យការពារជាតិរវាងកម្ពុជា ជាមួយអាមេរិក និងសម្ពន្ធមិត្តមួយចំនួនត្រូវបានគេមើលឃើញថា ហាក់ល្អក់កករ និងគ្មានភាពរីកចម្រើនឡើយចាប់តាំងពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបំផ្លាញគ្រឹះប្រជាធិបតេយ្យ និងរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរជាប្រព័ន្ធចាប់តាំងពីអំឡុងឆ្នាំ២០១៧។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ២០១៧ កម្ពុជាក៏បានលុបចោលដោយឯកតោភាគីលើការធ្វើសមយុទ្ធយោធាជាមួយអាមេរិក និងអូស្ត្រាលី និងងាកមកបង្កើនទំនាក់ទំនងស្អិតល្មួត និងធ្វើសមយុទ្ធយោធាជាមួយចិនស្ទើរជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦ កម្ពុជាបានធ្វើសមយុទ្ធយោធាជាមួយចិនចំនួន ៧ដងហើយ។ ការធ្វើសមយុទ្ធយោធា នាគមាស ប្រចាំឆ្នាំ២០២៤ ចុងក្រោយ កម្ពុជាបានអនុញ្ញាតឱ្យចិនបង្ហាញឥទ្ធិពលយោធាទ្រង់ទ្រាយធំ ដោយប្រើប្រាស់នាវាចម្បាំង ៤គ្រឿង និងមានកងទ័ពកម្ពុជា និងចិនចូលរួមសរុបជាង ២ពាន់នាក់ (២.០៧៥នាក់) សម្រាប់ហ្វឹកហ្វឺនលើ «ប្រតិបត្តិការប្រឆាំងអំពើភេរវកម្មរួម និងការសង្គ្រោះមនុស្សធម៌» និងការហាត់សមកងទ័ពតាមដែនលម្ហសមុទ្រក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ។
នាវាចម្បាំងចិនពីរគ្រឿងដែលបានចូលចតនៅកំពង់ផែរាមតាំងពីចុងឆ្នាំ២០២៣ មិនត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រទេសចិនវិញឡើយ បើទោះបីជាការធ្វើសមយុទ្ធយោធានាគមាសប្រចាំឆ្នាំ២០២៤ ត្រូវបានបញ្ចប់។ អ្នកឃ្លាំមើលថា ទំនងកម្ពុជាចង់បញ្ចៀសការរិះគន់ និងការចោទប្រកាន់នានា កម្ពុជាបានស្នើសុំនាវាចម្បាំងចិនពីរគ្រឿងនោះ ក្រោមហេតុផលពង្រឹងសមត្ថភាពកងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីបានព្យាយាមទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារ លោក ឈុំ សុជាត ដើម្បីសាកសួរបន្ថែមជុំវិញរឿងនេះ ប៉ុន្តែទូរស័ព្ទហៅចូលគ្មានអ្នកទទួលនៅថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វណ្ណលី មើលឃើញថា ក្រុមបណ្ដាប្រទេសលោកសេរី ជាពិសេសភាគីកងទ័ពអង់គ្លេសកំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជានាពេលនេះ ដោយសារតែចិនកំពុងបង្កើនការធ្វើសមយុទ្ធយោធាជាបន្ទាប់បន្តលើជម្លោះរឿងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «កម្ពុជាក៏មិនខុសដែរ ដោយសារតែកម្ពុជាជាប្រទេសជាប់សមុទ្រ ការធ្វើទំនើបកម្មកំពង់ផែទឹកជ្រៅរាមហ្នឹងវាចូលរួមចំណែកក្នុងការទាក់ទាញការចូលសំចតរបស់កងនាវា ឬនាវារបស់បណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗ។ ដោយឡែក ការធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់នាវាអង់គ្លេសលើកនេះ និងកន្លងមកនេះវាអាចជាផ្នែកមួយដែរនៃការស្វែងយល់ពីនាវារបស់កម្ពុជាផង ក៏ដូចជាចង់ដឹងអំពីសមត្ថភាពនៃកំពង់ផែទឹកជ្រៅរាមថ្មីៗនេះ ដែលមួយផ្នែកធំបានរួចរាល់ ហើយចង់ធ្វើតេស្ដអំពីកម្រិតការផ្ទុកនាវាបរទេស នៃការធ្វើសំចត ឬទស្សនកិច្ចរបស់ប្រទេសបស្ចិមលោក ជាពិសេសកងនាវាហ្នឹងគឺកើតឡើង ដោយសារតែសកម្មភាពយោធាប៉ាស៊ីហ្វិក នៅជុំវិញសមុទ្រចិនខាងត្បូងវាកើនឡើងជាពិសេសកើនឡើងពីសំណាក់ចិន វាទាមទារឱ្យមានសកម្មភាពយោធា ឬលំហាត់រួមគ្នាពីបណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗ»។
ក្រុមអ្នកវិភាគមើលឃើញថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការស្ដារទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី ឬការស្វែងរកច្រកសម្រាប់ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវិស័យការពារ និងសន្តិសុខរវាងកម្ពុជាជាមួយលោកសេរី ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិកអាចនឹងពុំទទួលជោគជ័យប្រសិនបើកម្ពុជានៅតែមិនគោរពតាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ និងគោរពសិទ្ធមនុស្ស។ ក្នុងន័យនេះ ពួកគេយល់ថា បើកម្ពុជាបរាជ័យក្នុងការស្ដារទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមប្រទេសលោកសេរី ហើយនៅតែបន្តចាប់ចិនជាខ្នងបង្អែកកម្ពុជានឹងខាតបង់កាន់តែធ្ងន់លើវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ការទូត ខណៈស្ថានភាពនៃការដណ្ដើមឥទ្ធិពលភូមិសាស្ត្រនយោបាយកាន់តែមានភាពតានតឹងខ្លាំង៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។