សេដ្ឋកិច្ច
29 តុលា 2019
ហ៊ុល រស្មី
វីអូអេខ្មែរ
ការចាយវាយលើវិស័យយោធា និងសន្តិសុខជាតិនៅតែខ្ពស់ដដែលសម្រាប់ឆ្នាំ២០២០។ អ្នកឃ្លាំមើលការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមនៅកម្ពុជាយល់ឃើញថា កម្ពុជានឹងពិបាកក្លាយជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យមឬចំណូលខ្ពស់ ប្រសិនបើការវិនិយោគលើវិស័យអប់រំ និងសុខាភិបាលនៅបន្តស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប។ភ្នំពេញ —
គម្រោងចាយវាយរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅឆ្នាំ២០២០ដែលបានប្រកាសឲ្យដឹងនាពេលថ្មីៗនេះបានបង្ហាញថា ការចំណាយលើវិស័យយោធា និងសន្តិសុខជាតិនៅតែកើនខ្ពស់ជាងវិស័យអាទិភាពសំខាន់ៗផ្សេងទៀត រួមមានវិស័យអប់រំ សុខាភិបាល និងសង្គមកិច្ច។
សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២០ ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីដឹកនាំដោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កាលពីសប្ដាហ៍មុន បានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគ្រោងនឹងចំណាយថវិកាជាតិចំនួនជាង៣៣ លានលានរៀល ឬប្រមាណជា ៨.២ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។
ថវិកាគ្រោងទុកជាមុនសម្រាប់ឆ្នាំ២០២០នេះ គឺខ្ពស់ជាងការចាយវាយនៅឆ្នាំ២០១៩ ប្រមាណ២២,៧ភាគរយ ឬប្រមាណជាជាង ២៧លានលានរៀល ដែលស្មើនឹងប្រមាណ៦,៧ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិកកាលពីឆ្នាំ២០១៩។
រដ្ឋាភិបាលនឹងចំណាយលើវិស័យចំនួន៥ប្រាំ ក្នុងនោះ មានវិស័យការពារជាតិ សន្តិសុខ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់ ដែលមានចំណែក៣,៩២ភាគរយនៃផលិតផលសរុបក្នុងស្រុកហៅកាត់ថា (ផ.ស.ស) ឬស្មើនឹងប្រមាណ២៥,៨ភាគរយនៃថវិកាជាតិដែលគ្រោងនឹងចាយនៅឆ្នាំ២០២០ ដែលមានកំណើន៩,៣ភាគរយធៀបនឹងឆ្នាំ២០១៩។ នេះបើយោងតាមសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២០។
សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២០ដដែល ក៏បានឲ្យដឹងពីកំណើននៃការចាយវាយនៅក្នុងវិស័យសង្គមកិច្ច ដែលគ្របដណ្ដប់«លើកិច្ចការអប់រំ និងសេវាសុខាភិបាល។ បើតាមសេចក្ដីព្រាងថវិកាដដែល វិស័យសង្គមកិច្ចស្រូបបាន៣៧.៤ភាគរយនៃថវិកាជាតិដែលគ្រោងនឹងចាយនៅឆ្នាំ២០២០។
ជារួមការចាយវាយលើវិស័យខាងលើគឺមានការកើនឡើងជាងឆ្នាំ២០១៩ ហើយក្នុងចំណោមវិស័យខាងលើនេះ គឺវិស័យការពារជាតិ និងសន្តិសុខនៅតែទទួលបានថវិកាច្រើនជាងគេ។
លោកយង់ គឹមអេង ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព ប្រាប់ VOA នៅថ្ងៃចន្ទនេះថា ការចាយវាយរបស់រដ្ឋាភិបាលគឺតែខ្ពស់ទៅលើវិស័យយោធា។ លោកអះអាងថា ការចាយវាយដែលនៅតែខ្ពស់លើវិស័យយោធានេះ នឹងមិនអាចជួយកម្ពុជាឲ្យក្លាយជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០ និងជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០បានទេ។
លោកបានបន្ថែមថា ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋអាចបង្កើនប្រាក់ចំណូលខ្លួនបាន លុះត្រាតែគុណភាពអប់រំមានភាពប្រសើរឡើង។
«យើងមិនបាច់ចាំនិយាយអីច្រើន យើងគ្រាន់តែលើកឡើងមួយថា តើពេលណាទៅ បានយើងអាច ធ្វើឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ឲ្យបានបំបាត់ឲ្យបាននូវការ បើកចម្លង បើអីនៅក្នុងថ្នាក់ គ្រាន់តែប្រឡងសាមញ្ញហ្នឹងបាទ។ ឬក៏ធ្វើម៉េចទៅដើម្បីយើង បំបាត់ឲ្យបាននូវការយកលុយពីសិស្សពីអី អាហ្នឹងហើយជាបញ្ហាដែលត្រូវចោទសួរបាទ…ឲ្យអាការបង្រៀនរបស់គ្រូហើយនិងគុណភាពនៃការរៀនសូត្ររបស់សិស្សហ្នឹង ឲ្យវា ធ្វើម៉េចរុញអាហ្នឹងឲ្យវា ដើរទៅឲ្យលឿន ហើយត្រូវធ្វើការកែលម្អឲ្យលឿននៅក្នុងកាលៈទេសៈនេះបានទៅរួចបាទ»។
លោកកត់សម្គាល់បន្ថែមថា សេវាព្យាបាលជំងឺនៅកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមនឹងការបាត់ជំនឿទុកចិត្តពីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដោយសារតែពួកគាត់បានបន្តចេញទៅក្រៅប្រទេសដើម្បីព្យាបាលជំងឺ។ ប្រទេសទាំងនោះ រួមមានវៀតណាម ថៃ និងសិង្ហបុរីជាដើម។
VOA មិនទាន់អាចសុំការអធិប្បាយពីលោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានទេ។ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សកាន់អំណាច និងជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាសុំមិនធ្វើការអធិប្បាយលើផែនការចាយវាយរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅឆ្នាំ២០២០ ព្រោះលោកមិនទាន់បានឃើញសេចក្ដីព្រាងថវិកាជាតិឆ្នាំ២០២០។
ទោះយ៉ាងណាលោកចាត់ទុកការរិះគន់ថា រដ្ឋាភិបាលមិនបង្កើនការចំណាយលើវិស័យអប់រំ និងសុខាភិបាល ជាការបញ្ចេញមតិដើម្បីវាយប្រហារលើរដ្ឋាភិបាល។ លោក សុខ ឥសាន មានប្រសាសន៍បន្ថែមថា ពលរដ្ឋកម្ពុជាមានចំណេះដឹងរហូតអាចចេញទៅប្រកួតប្រជែងលើឆាកអន្តរជាតិ។ សម្រាប់ការទទួលសេវាពិនិត្យជំងឺ លោកថា ពលរដ្ឋមានសិទ្ធិទៅព្យាបាលជំងឺនៅក្រៅប្រទេស។
«ម្ដងទៅពេទ្យកើត ម្ដងទៅពេទ្យឯលិច អាហ្នឹងម៉េចទៅនិយាយគេ? អាហ្នឹងជា ជារឿងបិទសិទ្ធិរបស់គេហើយ ហើយគួបផ្សំនឹងការវាយប្រហារមកលើគុណភាពសុខាភិបាលនៅក្នុងស្រុក អានេះមិន មិនត្រឹមត្រូវទេ។ ខ្ញុំយល់ថា វាជាចំណែកមួយផ្អៀងម្ខាងហើយ»។
សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២០ ក៏បានឲ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលគ្រោងនឹងចំណាយច្រើនទៅលើវិស័យរដ្ឋបាលទូទៅ ដែលស្មើនឹងប្រមាណ១៣ភាគយនៃថវិកាគ្រោងទុក។ រដ្ឋាភិបាល ក៏គ្រោងរក្សាទុកប្រាក់បញ្ញើចំនួនប្រមាណ៧០០.០០០លានរៀល ឬស្មើនឹង១៧៣លានដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីត្រៀមលក្ខណៈអនុវត្តវិធានការឆ្លើយតបនឹងផលប៉ះពាល់នៃភាពមិនច្បាស់លាស់ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មជាមួយដៃគូមួយចំនួន។
នៅក្នុងឆ្នាំ២០២០ខាងមុខនេះ រដ្ឋាភិបាលក៏បានកំណត់ពិដានក្នុងការខ្ចីថ្មី ក្នុងកម្រិត១.៤០០លានSDR ឬស្មើនឹងជាង១ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក៕
ល្ខោនអត់រោង
*******
ដូចខ្ញុំបានវាយតម្លៃស្ថានការណ៍នយោបាយ នៃការសន្យាការវិល
របស់ជនក្បត់ជាតិសមរង្ស៊ីនិងបក្សពួករួចមកហើយថាវាមិនខ្មេះទេ ។
អាសមរង្ស៊ីជាជនកំសាក ការភូតភរបោកប្រាសចុងក្រោយ
របស់ជនក្បត់ជាតិសមរង្ស៊ី និងបក្សពួក គឺដើម្បីយកលុយ
មូលនិធិ ៣០ម៉ឺនដុល្លារចាយ ក្នុងពេលវេលាចុងក្រោយ
នៃការបញ្ចប់អាជីពនយោបាយរបស់វាជារៀងរហូត។
តើមានអន្តរជាតិណាមួយហ៊ានធានាចំពោះអាក្បត់ជាតិសមរង្ស៊ី
និងបក្សពួកក្បត់ជាតិរបស់វាដើម្បីបំពានលើអធិបតេយ្យរបស់ប្រទេសមួយ
ដែលស្ថិតក្នុងកិច្ចគាំពារតាមច្បាប់អង្គការសហប្រជាជាតិនោះ។
សរុបសេចក្តីមក ទាល់តែសេះដុះស្នែង ទើបសមរង្ស៊ីនិងបក្សពួកហ៊ាន
ចូលកម្ពុជាវិញ។ សម្រាប់ល្បះចុងក្រោយដែលថា និងជំរុញឲ្យសមរង្ស៊ី
ចូលកម្ពុជាថ្ងៃទី៩វិច្ឆិកា វាគ្រាន់តែជាការនិយាយដើម្បី
បោកប្រាស ដើម្បីបោកយកលុយបន្ថែមពីពីអាល្ងង់ខ្លៅ មីល្ងង់ខ្លៅ
តែមានលុយទិញសក្តិ៍ខ្យល់ប៉ុណ្ណោះ។
វា ទាល់តែយូរបានអាក្បត់ជាតិសមរង្ស៊ី និងបក្សពួកក្បត់ជាតិរបស់វា
ហ៊ានមកជាប់គុក និង ឲ្យគេបាញ់ងាប់
អត់ប្រយោជន៍ ។
ដំណឹង សម្រាប់ ពួកអាកាកសំណល់ អតីតបក្សខ្មោចតៃហោងសង្គ្រោះជាតិ
ដែលត្រូវយល់ឲ្យច្បាស់មុនបង្កររឿងហេតុ ដែលនាំគ្រោះដល់ខ្លួន
ដែលនឹកស្មានមិនដល់ !
*******
កម្ពុជា ជារដ្ឋអធិបតេយ្យ !
ក្រោមបាវចនា ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ
ច្បាប់ស្ដីពីវិសោធនកម្មច្បាប់ស្ដីពីគណបក្សនយោបាយ ត្រង់មាត្រា៦ គឺសំដៅដាច់ខាត
ឲ្យមានការគោរពអនុវត្តន៍ ដោយចែងថា គ្រប់គណបក្សនយោបាយមិនត្រូវធ្វើ
សកម្មភាពណាមួយ ដូចខាងក្រោមជាដាច់ខាត៖
១. ធ្វើឱ្យមានអបគមន៍ ដែលនាំឱ្យអន្តរាយដល់ឯកភាពជាតិ និងបូរណភាពដែនដី។
២. ធ្វើវិទ្ធង្សនាប្រឆាំងនឹងរបបប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ពហុបក្ស និងរបបរាជានិយមអាស្រ័យធម្មនុញ្ញ។
៣. ធ្វើប៉ះពាល់សន្តិសុខនៃរដ្ឋ។
៤. បង្កើតកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។
៥. ធ្វើការញុះញង់ដែលអាចនាំអោយមានការបែកបាក់ជាតិ។
ដូច្នេះចលានាណាមួយដែលមានបំណងបំផ្លាញសន្តិភាពជាតិ ដើម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល
ស្របច្បាប់ដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោត តាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស
សម្រាប់ឆន្ទះប្រជាពលរដ្ឋ ដែលជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំជាតិ ទោះក្នុងទម្រង់ណាមួយ ក៏ដោយ
គឺដាច់ខាតកម្ទេចចោល ដោយគ្មានការអត់ឱនឡើយ ។
ដូច្នេះ ! ត្រូវចាំឲ្យច្បាស់ពួកអាកាកសំណល់បក្សក្បត់ជាតិសង្គ្រោះជាតិ