ដោយ វ៉ែន សុមេធ
2020-08-24
RFA
ប្រពន្ធកូន និងសាច់ញាតិសកម្មជនបក្សសង្គ្រោះជាតិតវ៉ាជាលើកទី៧ នៅមុខសាលាដំបូងក្រុងភ្នំពេញឱ្យតុលាការនៅថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ ដើម្បីទាមទារឱ្យដោះលែងប្ដី និងឪពុកពួកគាត់ចេញពីពន្ធនាគារវិញ។
រូប៖ សកម្មជន
ប្រពន្ធ និងកូនសកម្មជនគណបក្សសង្គ្រោះជាតិគ្រោងនាំគ្នាតវ៉ាជាថ្មីទៀតនៅមុខសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃសុក្រ ទី២៨ សីហា ខាងមុខ ដើម្បីទាមទារឱ្យតុលាការដោះលែងប្ដី និងពុករបស់ពួកគេ ពីពន្ធនាគារវិញដោយឥតលក្ខខណ្ឌ។ សាច់ញាតិសកម្មជនបក្សប្រឆាំងទាំងនោះនៅតែចាត់ទុកការចាប់ខ្លួននេះថា ជាការធ្វើបាបពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ ដើម្បីបំពេញមហិច្ឆតានយោបាយរបស់គណបក្សកាន់អំណាច។
ប្រពន្ធសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាខេត្តកំពង់ធំ ជាប់ឆ្នោតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិលោក ស៊ន់ ធន់ គឺលោកស្រី សេង ចន្ថា ប្រាប់អាស៊ីសេរី នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៣ សីហា ថា ពួកលោកស្រីបានព្រមព្រៀងគ្នាតវ៉ាជាថ្មីទៀតនៅចុងខែសីហានេះ ដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ឱ្យប្ដីរបស់លោកស្រីដោយមិនមានការរាថយឡើយ។ ប្រពន្ធសកម្មជនបក្សប្រឆាំងរូបនេះបន្តថា មូលហេតុដែលពួកលោកស្រីតវ៉ាដោយសារមិនពេញចិត្តចំពោះអាជ្ញាធរចាប់ប្ដីរបស់លោកស្រីនិងសកម្មជននយោបាយទាំងនោះដាក់គុកដោយអយុត្តិធម៌ពីព្រោះពួកគាត់មិនបានប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់អ្វីឡើយ៖ «ពួកខ្ញុំទាំងអស់គ្នាគឺអត់មានខ្លាចទេចង់គេធ្វើទុក្ខបុកម្នេញប៉ុណ្ណាក៏ដោយ នៅតែតស៊ូទៅមុខរហូតទាល់តែមានដំណោះស្រាយ។ ព្រោះអីការឈឺចាប់នេះធ្វើឱ្យពួកខ្ញុំនៅមិនស្ងៀមទោះបីឈឺចាប់យ៉ាងណាក៏ដោយដើម្បីឱ្យមានប្រជាធិបតេយ្យនិងឱ្យមានដំណោះស្រាយសម្រាប់ពួកខ្ញុំ។ បើយើងមិនតវ៉ាតទៅទៀតទេយើងកានតែបាត់បង់សិទ្ធិសេរីភាពកាន់តែជ្រៅហើយ។ អីចឹងសុំឱ្យបងប្អូនទាំងអស់គ្នាកុំខ្លាចទង្វើអាក្រក់របស់អាជ្ញាធរយើងត្រូវតែតស៊ូឡើង បើយើងមិនតស៊ូគ្មានអ្នកណាជួយតស៊ូយើងទេ ព្រោះគេអ្នកធំគេគិតពីសើចសប្បាយ»។
លោកស្រីឱ្យដឹងថា ពួកលោកស្រីសោកស្ដាយដែលអាក់ខានធ្វើបាតុកម្មកាលពីថ្ងៃសុក្រកន្លងទៅដោយសារជាថ្ងៃឈប់សម្រាកសងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ដែលមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងមន្ត្រីរាជការព្រមទាំងកម្មករឈប់សម្រាកលំហែកាយ ដូច្នោះប្រសិនបើពួកលោកស្រីតវ៉ាក៏ប្រជាពលរដ្ឋមិនសូវចាប់អារម្មណ៍ដែរ។
ចាប់តាំងពីអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនសកម្មជនបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដាក់ពន្ធនាគារមកប្រពន្ធនិងកូនរបស់ពួកគេនាំគ្នាធ្វើបាតុកម្មចំនួន ៩លើកមកហើយ ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យតុលាការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយទាំងនោះឱ្យមានសេរីភាពវិញ។ ការតវ៉ាដោយអហិង្សារបស់ក្រុមស្ត្រីទាំងនេះត្រូវបានកងសន្តិសុខខណ្ឌ ៧មករា បង្ក្រាបដោយហិង្សាបណ្ដាលឱ្យក្រុមស្ត្រីជាច្រើននាក់របួសឈាមដៃ និងគ្រេចចង្កេះជាដើម។
ប្រពន្ធជនជាប់ឃុំលោកស្រី សេង ចន្ថា សំណូមពរសុំឱ្យអាជ្ញាធរឈប់បង្ក្រាបដោយហិង្សាលើពួកលោកស្រីបន្តទៀត ពីព្រោះពួកលោកស្រីតវ៉ាដោយសន្តិវិធី និងដោយស្របច្បាប់។
អាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទងអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញលោក ឃួង ស្រេង ដើម្បីសុំអត្ថាធិប្បាយជុំវិញបញ្ហានេះបានទេនៅថ្ងៃទី២៣ សីហា ដោយអ្នកលើកទូរស័ព្ទជំនួសប្រាប់ថា លោកជាប់រវល។
ប៉ុន្តែអ្នកនាំពាក្យអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ឆាយ គឹមខឿន ប្រាប់អាស៊ីសេរី កាលពីថ្ងៃទី១៩ សីហា ថា សាច់ញាតិជនជាប់ឃុំទាំងនោះត្រូវសុំច្បាប់ពីអាជ្ញាធរជាមុនសិន បើពុំដូច្នោះទេ ពួកគេនឹងមិនអាចតវ៉ាបានឡើយ។ លោកបញ្ជាក់ថា ការតវ៉ាទាមទារឱ្យដោះលែងបុគ្គលណាម្នាក់ដែលតុលាការបានចោទប្រកាន់នោះ គឺជាការដាក់សម្ពាធដល់តុលាការ និងជាទង្វើខុសច្បាប់៖ «ដូច្នេះបើចង់តវ៉ាទាមទារដោះលែងជនណាម្នាក់នោះ គួរតែអនុវត្តទៅតាមនីតិវិធីច្បាប់ រកមេធាវីរកអីដើម្បីតស៊ូឡើងសវនាការ ការពារកូនក្ដីទៅ។ នេះខ្ញុំគ្រាន់តែបញ្ជាក់ជូន ២ចំណុចប៉ុណ្ណឹង»។
ផ្ទុយពីការលើកឡើងរបស់មេប៉ូលិសរូបនេះ ប្រធានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក(Adhoc) លោក នី សុខា មានប្រសាសន៍ថា ការតវ៉ាដោយសន្តិវិធីដើម្បីទាមទារឱ្យតុលាការដោះលែងជនណាម្នាក់ គឺជាសិទ្ធិសេរីភាពសម្ដែងមតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
លោកចាត់ទុកការបង្ក្រាបដោយហិង្សារបស់អាជ្ញាធរ គឺជាការរំលោភបំពានលើសិទ្ធិសម្ដែងមតិរបស់ពលរដ្ឋ៖ «បញ្ហាដែលចាប់ខ្លួនទាំងអស់នេះ វាមិនមែនជាការមួយដែលធ្វើត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ ពីព្រោះគេជឿថា រឿងហ្នឹងវាមានទំនាក់ទំនងបញ្ហានយោបាយច្រើនជាងបញ្ហាច្បាប់។ ដូច្នេះបើសិនជាយើងយករឿងមួយដែលជាបញ្ហាពាក់ព័ន្ធរឿងនយោបាយច្រើនជាងច្បាប់ហើយយកទៅឱ្យច្បាប់ដោះស្រាយវាពិបាកក្នុងការដោះស្រាយណាស់ ហើយទោះបីយើងដាក់មេធាវីមកពីឋានព្រះឥន្ទក៏ការពារមិនឈ្នះដែរ ពីព្រោះរឿងនេះ វាមិនមែនរឿងការអនុវត្តច្បាប់ពិតប្រាកដដូច្នេះហើយ បានជាពួកគាត់មិនសូវមានជំនឿមិនសូវមានទំនុកចិត្តទៅលើប្រព័ន្ធច្បាប់ប្រពន្ធអីហ្នឹងទេ»។
ក្រុមអង្គការជាតិ និងអន្តរជាតិ បានចេញសេចក្ដីការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ទាមទារឲ្យអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលបញ្ឈប់ការយាយី និងការបណ្តេញដោយហិង្សាលើក្រុមគ្រួសាររបស់សមាជិកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ហើយអនុញ្ញាតឲ្យស្ត្រីទាំងនោះ បន្តការតវ៉ាដោយសន្តិវិធី ព្រោះការស្វែងរកយុត្តិធម៌ គឺមិនមែនជាបទឧក្រិដ្ឋនោះទេ។ ក្រុមអង្គការផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សទាំងនេះ ក៏បានទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន ដោះលែងសកម្មជននយោបាយដែលត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួនដោយមិនត្រឹមត្រូវទាំងនោះវិញផងដែរ។
ចាប់តាំងពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២០ មកអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនសកម្មជនគណបក្សសង្គ្រោះជាតិប្រមាណ ២០នាក់ហើយ ដាក់ពន្ធនាគារព្រៃស។ តុលាការបានចោទប្រកាន់ពួកគេ ពីបទរួមគំនិតក្បត់ញុះញង់ឲ្យយោធិនមិនស្ដាប់បង្គាប់ ញុះញង់ឲ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរនៅក្នុងសង្គម និងពីបទប្រមាថថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។ ប្រពន្ធនិងកូនជនជាប់ឃុំទាំងនោះចាត់ទុកការចោទប្រកាន់នេះថា ជាទង្វើអយុត្តិធម៌ធ្វើបាបប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់មិនអាចទទួលយកបានឡើយ ពីព្រោះជាការបំបិទមាត់អ្នកមាននិន្នាការនយោបាយផ្ទុយពីរដ្ឋាភិបាលឯកបក្សដើម្បីបានបន្តអំណាចទៅមុខ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
អត្ថបទដែលទាក់ទង
- ភរិយាសមាជិកបក្សប្រឆាំងថា លោក ហ៊ុន សែន ស្រឡាញ់គ្រួសារខ្លួនឯង តែបំបែកបំបាក់គ្រួសារពួកគេ
- តុលាការកំពូលបដិសេធសំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់សកម្មជនបក្សប្រឆាំង១០នាក់
- ប្រពន្ធសកម្មជនបក្សសង្គ្រោះជាតិ ៧នាក់ចូលជួបមន្ត្រីទូតសហភាពអឺរ៉ុបតាមការអញ្ជើញ
- HRWទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ឈប់ហិង្សាលើគ្រួសារសមាជិកបក្សប្រឆាំងកំពុងជាប់ឃុំ
- ភរិយាសកម្មជនបក្សប្រឆាំងលោក គង់ ម៉ាស់ ខកចិត្តដែលតុលាការបន្តឃុំខ្លួនប្ដីលោកស្រី
- តុលាការគ្រោងបើកសវនាការជម្រះក្តីពលរដ្ឋមួយរូប ដែលរិះគន់រដ្ឋាភិបាលតាមបណ្ដាញសង្គម
- មេធាវីថា មិនទាន់ទទួលបានដំណឹងពីការបន្តសវនាការលោក កឹម សុខា ឡើងវិញទេ
- សកម្មជនបក្សសង្គ្រោះជាតិម្នាក់នៅក្រុងភ្នំពេញធ្លាក់ខ្លួនឈឺនៅពន្ធនាគារព្រៃស
- អ្នកឃ្លាំមើលថា លោក កឹម សុខា ចេញក្រៅផ្ទះចំណេញជាងនៅក្នុងផ្ទះ
- សកម្មជនបក្សប្រឆាំងម្នាក់នៅបាត់ដំបងបារម្ភពីសុវត្ថិភាព ក្រោយទទួលលិខិតកោះហៅសាកសួរ
អ្នករាយការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស វាយតម្លៃខ្ពស់ជាវិជ្ជមាន អំពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងកត្តារួមផ្សំមួយចំនួន
(ភ្នំពេញ)៖ ក្នុងជំនួបពិភាក្សាគ្នាតាមរយៈវីដេអូជាមួយ លោក កែវ រ៉េមី រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិកម្ពុជា, លោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិ ទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា បានវាយតម្លៃជាវិជ្ជមាន និងកោតសរសើរអំពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ រាជរដ្ឋាភិបាលដែលបង្ហាញដោយ គ.ស.ម.ក និងអន្តរក្រសួងទៅលើប្រធានបទនីមួយៗ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស វិធានការឆ្លើយតបនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ក៏ដូជាការត្រួតពិនិត្យលើលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត និងវឌ្ឍនភាពនៃការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ផងដែរ។
បើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានស្តីពីលទ្ធផលនៃកិច្ចជំនួបរវាងលោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត រវាងមេសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា និងអន្តរក្រសួងតាមរយៈប្រព័ន្ធវីដេអូ ដែល ទទួលបាន បញ្ជាក់ថា លោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត ក៏បានលើកទឹកចិត្តឱ្យបន្តកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាមួយនឹងលទ្ធផលជាវិជ្ជមាននេះជាបន្តទៀត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត ក៏បានបង្ហាញពីក្ដីកង្វល់ និងផ្តល់ជាអនុសាសន៍មួយចំនួនផងដែរ ដែលសុទ្ធតែជាអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលបាន និងកំពុងអនុវត្ត ដូចខាងក្រោម៖
* ការទប់ស្កាត់នូវការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត និងព័ត៌មានក្លែងក្លាយពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺកូវីដ-១៩
* ការរៀបចំ និងការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់មួយចំនួន ដោយមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ និងស្របតាមគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ មានដូចជា ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ច្បាប់ស្ដីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពី ការបង្កើតស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្ស ជាតិជាដើម។
លោកស្រីក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា លោកស្រីរីកវាយនឹងចូលរួមផ្តល់យោបល់លើការរៀបចំ និងវិសោធនកម្មច្បាប់ សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ទាំងនោះ។
ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដដែល ក៏បានបញ្ជាក់ថា ដើម្បីចូលរួមចំណែកផ្តល់នូវព័ត៌មានឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតាមប្រធានបទដែល លោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត បានលើកឡើងដូចខាងក្រោម៖
ទី១៖ ការងាសិទ្ធិមនុស្ស និងយន្តការនៃការស៊ើបអង្កេតដោះស្រាយ ពាក្យបណ្តឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស៖ គ.ស.ម.ក. បានធ្វើបទបង្ហាញជូន លោកស្រី រ៉ូណា ស៊ុត នូវវឌ្ឍនភាពនៃការងាររបាយការណ៍សិទ្ធិមនុស្សជូនអង្គការសហប្រជាជាតិ ដូចខាងក្រោម៖
* ឯកសារគោលរួមសម្រាប់របាយការណ៍នីមួយៗ (Commes Core Document) ក្រុមការងារបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព និងបញ្ចប់រួចហើយ ដោយរង់ចាំការពិនិត្យសម្រេចចុងក្រោយពីអន្តរក្រសួងពាក់ព័ន្ធរួចនឹងបញ្ជូនទៅ អ.ស.ប តែម្តង។
* របាយការណ៍សិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ៖ បានដាក់ជូនគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្ស អ.ស.ប នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ ហើយគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជានឹងដឹកក្រុមការងារអន្តរក្រសួង ទៅការពាររបាយការណ៍នេះ នៅចំពោះមុខគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្ស អ.ស.ប នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២១។
* របាយការណ៍សិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌៖ បានបញ្ជូនទៅក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ដើម្បីបញ្ជូនបន្តទៅ អ.ស.ប. កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩ កន្លងទៅនេះ។
* របាយការណ៍ស្ដីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងពូជសាសន៍ បានបញ្ជូនទៅ អ.ស.ប ឆ្នាំ២០១៧ និងបានទៅការពារ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩។
* របាយការណ៍ស្ដីពីការការពារជនគ្រប់រូបពីការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ៖ ក្រុមការងារផ្ទៃក្នុង បានបញ្ចប់នូវសេចក្ដីព្រាងដំបូង និងត្រៀមដាក់ ពិគ្រោះយោបល់ជាមួយគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ។
* របាយការណ៍ពិនិត្យជាសកលតាមកាលកំណត់ UPR បានធ្វើការផ្សព្វផ្សាយអនុសាសន៍ ដែលបានទទួលយកដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដើម្បីអនុវត្ត និងគ្រោងរៀបចំកិច្ចប្រជុំដើម្បីត្រួតពិនិត្យការអនុវត្តអនុសាសន៍ទាំងនោះក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ ក្រោយស្ថានភាពកូវីដ-១៩ធូរស្រាល។
* ចំពោះរបាយការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស ដែលស្ថិតនៅក្រោមការទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រសួង ស្ថាប័នដទៃទៀត គ.ស.ម.ក. បានធ្វើការទាក់ទង និងសម្របសម្រួលជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួង ស្ថាប័នទាំងនោះ ដើម្បីបញ្ចប់ឱ្យបានទាន់ពេល។
គ.ស.ម.ក. តែងចុះធ្វើការស៊ើបអង្កេតស្រាវជ្រាវជាប្រចាំ និងត្រួតពិនិត្យករណីរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅតាមពន្ធនាគារ មណ្ឌលអប់រំកែប្រែ កន្លែងឃុំឃាំង និងមណ្ឌលស្តារនីតិសម្បទា ដោយសហការជាមួយអាជ្ញាធរ មានសមត្ថកិច្ច និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីជំរុញឱ្យមានការដោះស្រាយស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះ។
គ.ស.ម.ក. ក៏បានបង្ហាញនូវលទ្ធផលនៃការដោះស្រាយប្រកបដោយភាពជោគជ័យនៃករណីរលោភសិទ្ធិមនុស្សមួយចំនួន ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង នៅដើមឆ្នាំ២០២០នេះ ជនដៃដល់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅតុលាការ ដើម្បីទទួលខុសត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់។
ពាក់ព័ន្ធនឹងយន្តការនៃការទទួល និងដោះស្រាយបណ្ដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្ស មានក្រុមការងារចុះស៊ើបអង្កេតផ្ទាល់ដល់ទីកន្លែង ហើយក៏មានការចូលរួមផងដែរពីក្រុមអ្នកច្បាប់ និងមេធាវីស្ម័គ្រចិត្ត ដើម្បីផ្តល់ជំនួយផ្នែកច្បាប់ដល់ពលរដ្ឋ រួមមាន ការប្រឹក្សាច្បាប់ ការសម្រុះសម្រួលវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ និងការការពារក្ដីនៅសវនាការ។
ទី២៖ វិធានការឆ្លើយតបនឹងជំងឺកូវីដ-១៩៖ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានយកចិត្តទុកដាក់ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹង ការរាតត្បាតជាសកលនៃជំងឺកូវីដ-១៩ ដោយបានដាក់ចេញជាវិធានការបង្ការ និងទប់ស្កាត់ការចម្លងដែលមានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ សម្រាប់បង្ការជាសាធារណៈ ការគ្រប់គ្រង ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាលដោយមិនគិតពីជាតិសាសន៍ សាសនា និងនិន្នាការនយោបាយឡើយ និងយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ចំពោះជនក្រីក្រ និងជនងាយរងគ្រោះ។ សិទ្ធិរស់រានមានជីវិតត្រូវបានផ្តល់ជាអាទិភាព សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន តាមរយៈនៃការផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយ ជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយវាជរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ចេញនូវកញ្ចប់ថវិកាជូនប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ពីឥទ្ធិពលកូវីដ-១៩ ដែលជាការធានា ដល់សិទ្ធិផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ទី៣៖ សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ការជួបជុំ និងសមាគម៖ កម្ពុជាគោរពនូវសេរីភាព នៃការបញ្ចេញមតិ និងមិនមានការរឹតដ្បិតសិទ្ធិសេរីភាព នៃការបញ្ចេញមតិ និងការជួបជុំទេ មានតែវិធានការច្បាប់ចំពោះអ្នកដែលបញ្ចេញមតិ និងជួបជុំដោយបំពានច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ច្បាប់តែប៉ុណ្ណោះ។
សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានក្រុមការងារបច្ចេកទេសបានបញ្ចប់រួចរាល់ហើយ នឹងដាក់ជូនគណៈរដ្ឋមន្ត្រីអនុម័តក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងលំហរសង្គមស៊ីវិល រាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតក្រុមការងាររបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីសម្របសម្រួលដោះស្រាយសំណើរ និងសំណូមពរ របស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល។ រាជរដ្ឋាភិបាលបានចាត់វិធានការជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនានា ដែលកើតឡើងជាយថាហេតុ។ យន្តការក្រុមការងារ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលបង្កើតឡើង ដើម្បីសម្របសម្រួលដោះស្រាយសំណើរ និងសំណូមពររបស់អង្គការសង្គម ស៊ីវិល ហើយក្រសួងមហាផ្ទៃ បានពិនិត្យឃើញជារួមថាការធ្វើសកម្មភាពរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល នៅតាមមូលដ្ឋានមានភាពល្អប្រសើរ ជាធម្មតាដោយ មិនមានការរឹតដ្បិតឡើយ។
ក្រុមការងារក៏បាននឹងកំពុងធ្វើការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល អំពីការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ស្ដីពី ការបង្កើតសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលផងដែរ។
និងទី៤៖ ការត្រួតពិនិត្យលើលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត និងវឌ្ឍនភាពនៃការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌៖ ក្រសួងយុត្តិធម៌ កំពុងធ្វើការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញ នូវបទដ្ឋានគតិយុត្តដែលកំពុងអនុវត្ត និងរៀបចំបទដ្ឋានគតិយុត្តថ្មីមួយចំនួន ដែលមានសារៈសំខាន់ក្នុងវិស័យយុត្តិធម៌ ដើម្បីឱ្យស្របតាមគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងឆ្លើយតបតាមបរិបទសង្គមរបស់កម្ពុជា និងសេចក្ដីត្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ក្រសួងយុត្តិធម៌ ក៏បានបង្ហាញនូវយន្តការនៃការអនុវត្តយុទ្ធនាការដោះស្រាយការកកស្ទះសំណុំរឿង នៅតាមសាលាដំបូងរាជធានី-ខេត្ត ក្នុងគោលដៅបង្កើនប្រសិទ្ធភាព នៃសេវាយុត្តិធម៌ បង្កើនសមត្ថភាពរបស់តុលាការ ក្នុងការដោះស្រាយសំណុំរឿងក្ដី បានឆាប់រហ័យ ប្រកបដោយភាពត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ និងរួមចំណែកក្នុងការដោះស្រាយភាពចង្អៀតណែនក្នុងពន្ធនាគារផងដែរ៕