ដោយ ទីន ហ្សាការីយ៉ា
2020-12-15
RFA
ស្ដាប់ ឬទាញយកសំឡេង
លោក គល់ បញ្ញា ទីប្រឹក្សាអង្គការខុមហ្វ្រែល រូប៖ RFA
តំណាងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល អះអាងថា រដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់មធ្យោបាយផ្សេងៗ ក្នុងចេតនាចង់បំបិទសំឡេងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលណា ដែលធ្វើការងារផ្នែកតស៊ូមតិ ដើម្បីការពារ និងលើកស្ទួយសិទ្ធិពលរដ្ឋ។ ពួកគេលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលរឹតត្បិតសំឡេង និងសកម្មភាពអង្គការស៊ីវិលនេះ ក្នុងគោលបំណងបិទបាំងនូវចំណុចខ្វះខាតរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ក្រៅពីការរឹតត្បិតនេះ អាជ្ញាធរបានចាប់ខ្លួនតំណាងអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសកម្មជនបរិស្ថានមួយចំនួនដាក់ពន្ធនាគារ ជាការគំរាមកំហែង និងមិនអត់ឱនឲ្យថែមទៀតផង។
ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលអះអាងថា ពួកគាត់មិនអាចបំពេញសកម្មភាពការងារបានពេញលេញទេ នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់តុលាការចោទប្រកាន់ផ្សេងៗ។
ទីប្រឹក្សាអង្គការខុមហ្វ្រែល លោក គល់ បញ្ញា មានប្រសាសន៍ថា ក្រុមអង្គការ ដែលធ្វើសកម្មភាពតស៊ូមតិ រួមទាំងក្រុមអង្គការធ្វើការផ្នែកបរិស្ថាន និងប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ជាដើម គឺជាគោលដៅដ៏សំខាន់របស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការចោទប្រកាន់ និងចាប់ខ្លួនដាក់ពន្ធនាគារ។ លោកបន្ថែមថា សិទ្ធិចងក្រង ឬការធ្វើសកម្មភាពប្រមូលផ្ដុំសឹងតែមិនអាចធ្វើបាន ដោយសារអាជ្ញាធរតែងតែរារាំងក្នុងហេតុផល ដើម្បីរក្សាសណ្ដាប់ធ្នាប់សង្គមជាដើម៖ «បញ្ហាប្រឈមនឹងសេរីភាព ចងក្រងគ្នា ពិសេសអង្គការណា ដែលធ្វើការតស៊ូមតិផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស បរិស្ថានធនធានធម្មជាតិ អភិបាលកិច្ច ការបោះឆ្នោត ប្រឆាំងអំពើពុករលួយអីហ្នឹង ពួកគាត់តែងតែប្រឈមនឹងការរាំងហើយអ្នកខ្លះ រងការចាប់ខ្លួន និងការរំខានផ្សេងៗ»។
តំណាងអង្គការស៊ីវិលរូបនេះ សង្កត់ធ្ងន់ថា របបលោក ហ៊ុន សែន ប្រើប្រាស់តុលាការជាគោលសំខាន់ ក្រោមរូបភាពអនុវត្តច្បាប់ ដើម្បីដាក់ទោសទណ្ឌទៅលើតំណាងអង្គការសង្គមស៊ីវិលណាមួយ ដែលរដ្ឋាភិបាលមិនពេញចិត្តនឹងសកម្មភាពការងាររបស់ពួកគេ ហើយចោទប្រកាន់ថា ធ្វើសកម្មភាពគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង ឬចោទពីបទញុះញង់ បង្កអសន្តិសុខសង្គមជាដើម។
គិតចាប់ពីខែមករា មកដល់ដើមខែធ្នូឆ្នាំ២០២០ នេះ អាជ្ញាធររបបលោក ហ៊ុន សែន ចាប់ខ្លួនសកម្មជននយោបាយ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកសារព័ត៌មាន ព្រះសង្ឃ និងយុវជនដាក់ពន្ធនាគារ ប្រមាណជិត ៥០នាក់ហើយ ដោយសារការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ពួកគេទាក់ទង និងការសំដែងមតិ និងទាមទារយុត្តិធម៌សង្គម។
ប្រធានសមាគមសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ដែលកំពុងនិរទេសខ្លួននៅក្រៅប្រទេស លោក ធន សារ៉ាយ មានប្រសាសន៍ថា សមាជិកអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលដែលធ្វើការងារតស៊ូមតិនោះ មិនសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងពេលធ្វើការឡើយ។ លោកបញ្ជាក់ថា អ្នកខ្លះ មានភ្នាក់ងាររបស់រដ្ឋាភិបាលតាមដានលួចឃ្លាំមើលតាំងពីនៅកន្លែងធ្វើការ និងតាមដល់គេហដ្ឋានជាដើម។ ក្រៅពីនេះទៀត លោកបញ្ជាក់ថា របបក្រុងភ្នំពេញប្រើប្រាស់តុលាការជាឧបករណ៍ ដើម្បីការបង្ក្រាប៖ «យើងអ្នកធ្វើការសិទ្ធិមនុស្សយើងដឹងពីច្បាប់ទម្លាប់ តែបើគេមិនពេញចិត្តគេចាប់ខ្លួនដូចជា សមាជិក អាដហុក កន្លងមក អីចឹងពេលគេមិនពេញចិត្តគេចោទរឿងអំពើពុករលួយ»។
ឆ្លើយតប និងករណីនេះ អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សរដ្ឋាភិបាល លោក ជិន ម៉ាលីន និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ បានសរសេរនៅលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកថា តុលាការជាស្ថាប័នឯករាជ្យ និងមានវិជ្ជាជីវៈ ។ លោក ជិន ម៉ាលីន សរសេរបន្ថែមថា នៅក្នុងឱកាសអបអរសាទរទិវាសិទ្ធិមនុស្ស ១០ធ្នូ គួររួមគ្នាថ្លែងសារ និងធ្វើសកម្មភាពដែលជាប្រយោជន៍ដល់សង្គម និងមានន័យអប់រំពលរដ្ឋឱ្យយល់ដឹងពីសិទ្ធិ និងច្បាប់។
លោក ជិន ម៉ាលីន ជំរុញឲ្យអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពត្រឹមត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់ ជៀសវាងការអនុវត្តសិទ្ធិដោយបំពាន ប៉ះពាល់សិទ្ធិសេរីភាពអ្នកដទៃ សណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងសន្តិសុខសង្គម ដែលអាចនាំឱ្យមានការប្រឈមមុខតាមផ្លូវច្បាប់ជាយថាហេតុណាមួយ។
ទោះបីជាបែបនេះក្ដី ក្រុមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សជាតិ អន្តរជាតិលើកឡើងថា តុលាការកម្ពុជាមិនមែនជាស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ដោយស្មើភាពឡើយ។ ការអនុវត្តរបស់តុលាការត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាឧបករណ៍នយោបាយរបស់គណបក្សកាន់អំណាច និងមេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់សម្រាប់រឹតត្បិតសំឡេងរិះគន់ និងសំឡេងសង្គមស៊ីវិល។
អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីស្ថានភាពអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកស្រី ម៉ារី ឡល័រ (Mary Lawlor) បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ កាលពីខែវិច្ឆិកា សម្ដែងកង្វល់ចំពោះការរឹតត្បិតសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។ អ្នកស្រី អំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវការឃុំខ្លួនជាប្រព័ន្ធ និងការផ្ដន្ទាទោសអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស ព្រមទាំងការប្រើប្រាស់កម្លាំងច្រើនហួសហេតុប្រឆាំងនឹងពួកគេ។
អ្នកស្រី ម៉ារី ឡល័រ បានលើកយកករណីជាក់លាក់មួយចំនួននៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់ខ្លួនដូចជា ការចាប់ខ្លួនលោក រ៉ុង ឈុន ប្រធានសហជីព ការចាប់ខ្លួនក្រុមអ្នកតវ៉ាឱ្យដោះលែងលោក រ៉ុង ឈុន ការចាប់ព្រះកាយព្រះសង្ឃខ្មែរថាវរៈផ្សឹក រួចយកទៅឃុំខ្លួន ការចាប់ខ្លួនសកម្មជនមាតាធម្មជាតិ ៣នាក់ ព្រមទាំងការប្រើកម្លាំងសន្តិសុខច្រើនហួសប្រមាណ ដើម្បីបំបែកការប្រមូលផ្តុំ និងប្រើហិង្សាលើក្រុមស្ត្រីជាប្រពន្ធសកម្មជនបក្សប្រឆាំង ដែលកំពុងជាប់ឃុំជាដើម។
ក្រៅពីការបង្ក្រាប ឬការរឹតត្បិតជាក់ស្ដែងនេះ លោក គល់ បញ្ញា បន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលក៏ប្រើប្រាស់ច្បាប់ស្ដីពីសមាគម និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីរឹតត្បិតសកម្មភាពការងាររបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលដែរ។ លោកលើកឡើងថា ខ្លឹមសារច្បាប់នេះមួយចំនួនបានចែងមិនកំណត់និយម ន័យច្បាស់លាស់ ដែលកម្រិតអង្គការសមាគម៖ «ច្បាប់នោះ គឺឲ្យអំណាចទៅក្រសួងមហាផ្ទៃខ្លាំងដូចជាអព្យាក្រឹតភាព បើមិនអព្យាក្រឹត្យអាចបិទសកម្មភាពជាដើម តាមពិតអព្យាក្រឹតភាពមិនត្រូវយកមកដាក់ក្នុងច្បាប់ទេ គ្រាន់តែជាក្រមសីលធម៌ទេ»។
ច្បាប់ស្ដីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ក្រុមសង្គមស៊ីវិល មានមាត្រាចំនួន ១៤ ដែលអង្គការសង្គមស៊ីវិលធ្លាប់បានដាក់ស្នើទៅរដ្ឋាភិបាលឲ្យកែប្រែ ដើម្បីធានាថា សង្គមស៊ីវិលអាចបំពេញការងារដោយមិនមានការគំរាមកំហែង និងមិនមានការគាបសង្កត់។ ក្នុងចំណុចទាំង១៤ នេះ មានចំណុចខ្លះដែលនិយាយអំពីផលលំបាកក្នុងការស្នើចុះបញ្ជី ដើម្បីបានភាពស្របច្បាប់របស់សង្គមស៊ីវិល ការដាក់របាយការណ៍ដល់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ស្វ័យភាពរបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងជូនដំណឹងអំពីការផ្លាស់ប្ដូររចនាសម្ព័ន្ធផ្ទៃក្នុងរបស់អង្គការស៊ីវិលជាដើម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
អាថោកជាងឆ្កែ !
ខួរក្បាលអ្ហែងវាអន់ជាងឆ្កែឆ្ងាយ !
តេីមានម្តងណា ខួរក្បាលអ្ហែងហ៊ាន
ទទួលយកការពិតពីទង្វេីដែលអាចុយម៉្រាយ
អ្ហែងហ្នឹង បានធ្វេី ?
អ្ហែងឆ្លេីយមកមេីល អាតិរច្ឆាន ?
រាំងខ្ទប់សេរីភាពម៉្រាយអ្ហែងស្អី ?
អំពេីប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់រាប់ថាជាសេរីភាព
ដែរ អាចុយម៉្រាយ ?
នាងរត់រកអ្នក មីខាតល័ក្ខ រត់រកអាកំបាក់អន្សា !
*******
បើយើងចាំមិនភ្លេចទេ មានស្លោកខ្មែរមួយឃ្លាសរសេរថា
នាងរត់រកអ្នក រីឯមីខាតល័ក្ខ តែរត់រកអាកំបាក់អន្សា ដែលមានន័យថា
អ្នកល្អ ឬមនុស្សល្អ តែងរត់រកគ្នា។ ហើយមនុស្សអាក្រក់ តែងរត់រកអ្នកអាក្រក់ដូចគ្នា។
យ៉ាងណាមិញ ពួកក្រុមប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល គឺស្ថិតក្នុងអម្បូរណ៍
មីខាតល័ក្ខ រត់រកអាកំបាក់អន្សា នេះឯង ។
ពិតហើយក្រុមប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល ដែលរួមមានក្រុមគណបក្សនយោបាយ
ក្រុមអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស ក្រុមសហជីព សមាគម
ក្រុមអ្នកសារព័ត៍មានដែលគ្មានវិជ្ជាជីវះ ។ល។ ពួក ក្រុម ទាំង
នេះបានរួមគ្នាបង្កើតបញ្ហាបង្ករចលាចលក្នុងសង្គម ផ្សព្វផ្សាយព័ត៍មាន
ភូតកុហក បំផុសបំប៉ោងសភាពការណ៍ពិសេសបំផុសឲ្យមានការគាំទ្រនូវអ្វី
ដែលមិនប្រកបដោយការពិតក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន ។
តើនេះមិនមែនជាកា
របំផ្លាញសេរីភាព បំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យទេឬ ?
ពិតហើយបើយើងចាំមិនភ្លេចទ្រឹស្តីមហាត្មះគន្ធីក្នុងពេលដឹកនាំបាតុកម្មទាមទារ
សិទ្ធិសេរីភាព និងឯករាជ្យភាពពីអាណានិគមអង់គ្លេស ហើយដែលមានការបង្ក្រាប
បណ្តាលស្លាប់ របួស បាតុករច្រើនរយនាក់ មហាត្មះបាននិយាយស្លោកមួយឃ្លាដាស់តឿន
អ្នកចូលរួមថាយើងនាំគ្នាជូតទឹកភ្នែក ហើយនាំគ្នាដើរទៅមុខទៀត ត្រូវបានខ្មោចកែមឡី
យកមកប្រើប្រាស់ក្រឡៃ ថាជាទ្រឹស្តីនយោបាយរបស់ខ្លួន ត្រូវបានក្រុមដែលមាននិន្នាការ
ប្រឆាំង លើកយកមកសាទរ ប្រើប្រាស់មិនចំកាលវេលាដើម្បីបំផុសស្មារតីសម្អប់ ការដឹកនាំ
របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
ហេតុអីយើងអះអាងថាការបំផុស បែបនេះមិនត្រូវកាល ?
កម្ពុជាមិនស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមនៃប្រទេសណាមួយ
ដែលត្រូវធ្វេីសកម្មភាពរេសីបម្រាស់ ទាមទារសេរីភាព និង
ឯករាជ្យជាតិ ។
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ស្របតាមស្មារតីនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ បាន
បើកទូលាយរាល់សិទ្ធិសេរីភាពទាំងក្នុងការរស់នៅចិញ្ចឹមជិវិត
សិទ្ធិបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិធ្វើនយោបាយ សិទ្ធិបើកអង្គការ
សមាគម សហជីព ។ល។និង។ល។ដល់ជនគ្រប់រូប ដោយ
ការធានាខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ជាធរមាន ។
យ៉ាងណាមិញ ក្នុងស្ថានភាពដែលប្រទេសជាតិ កំពុងបោះ
ជំហានរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យ ជីវភាពរស់នៅរបស់
ប្រជាពលរដ្ឋពេញដោយសុភមង្គល ក្រោមសន្តិភាពជាតិ
តើវាចាំបាច់ទេដែលត្រូវមានទឹកភ្នែក ហើយជូត ហើយដើរ
ទៅមុខសំដៅតស៊ូទាមទារ ។
តើវាជាការទាមទារអ្វីទៅ បើគ្រប់យ៉ាងត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
ផ្តល់ឲ្យមានទាំងអស់ហើយនោះ ?
មកដល់ពេលនេះ តើហេតុអ្វី នៅមានមេមាន់ចង់បណ្តើរកូនទា ?
ការពិតទៅមាន់ហើយនិងទា ចរឹកសត្វទាំងពីរនេះ មិនដូចគ្នាទេ ។
សម្រាប់មេមាន់ដែលចង់បណ្តើរកូនទា វាគឺជាការផ្សងព្រេង
ដ៏ចម្លែកសម្រាប់ជិវិតនៃសត្វទាំងពីរ ។
កូនទាមិនអាចស្ថិតនៅក្រោមការឃុំគ្រងរបស់មេមាន់ ក្នុងពេលដែលវាចង់ទៅ។
ត្រីឆ្តោ និងស៊ីកូនទា គ្រាដែលមេមាន់មិនចេះហែលទឹក អាចមានលទ្ធភាពជួយកូនទាបាន។
សម្រាប់មេមាន់វិញ ទោះបីនៅលើគោក ក៏មិនប្រាកដថាអាចរក្សាជិវិតកូនទាបាន ជាមួយ
សត្វស្ទាំង ឆ្កែ ឆ្មា ដែលជាសត្រូវជាមួយកូនទា ហើយដែលជួនកាល ជិវិតមេមាន់
ខ្លួនឯង ដែលចង់រក្សាកូនទា អាចក្ស័យ ជាមួយកូនទាផងក៏ថាបាន ។
យ៉ាងណាមិញ សមាជិកសភាសហភាពអឺរ៉ុបមួយចំនួននិងអង្គការសេរីនិយមអន្តរជាតិ
ដែលមាននិន្នាការ គាំទ្រអតីតមេដឹកនាំបក្សសង្គ្រោះ ហើយអះអាងក្នុងការហែហម
សមរង្ស៊ី និងបក្សពួកក្បត់ជាតិសមរង្ស៊ីចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងពេលដែលសមរង្ស៊ី និងបក្សពួក
ស្ថិតទៅក្នុងសមាសភាពជាទណ្ឌឹតនោះ សមាជិកសភាសហភាពអឺរ៉ុបមួយចំនួនដែលចង់
ហែហមអមដំណើរសមរង្ស៊ី អាចមានវាសនាដូចមេមាន់
ដែលចង់បណ្តើរកូនទាដូច្នោះដែរ។
កម្ពុជាជារដ្ឋអធិបតេយ្យ តាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជា
ច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិបានកំណត់។ អធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា
មិនអាចឲ្យបុគ្គលណា រដ្ឋណារំលោភបំពានបាននោះទេ។
ភាពបំពានណាមួយលើច្បាប់ របស់កម្ពុជាពីសំណាក់
សមាជិកសភាសហភាពអឺរ៉ុប នោះអាចរាប់បានថា ជាការ
បំពានលើដែនអធិបតេយ្យជាតិកម្ពុជា ដែលច្បាប់កម្ពុជា
មិនអាចលើកលែងឲ្យបាននោះឡើយ ។
សម្រាប់សមរង្ស៊ី និងបក្សពួក ដែលជាទណ្ឌឹត នឹងជា
ជនជាប់ចោទចោទក្នុងបទឧក្រឹដ្ឋ ថាបានរួមគំនឹតប្រព្រឹត្ត
អំពើរក្បត់ជាតិ សុំសួរសមាជិកសភាសហភាពអឺរ៉ុបលោកទូតអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា
វិញថា សម្រាប់ប្រទេសអស់លោក រដ្ឋាភិបាលប្រទេសអស់លោក ដែលមានការលើកលែង
ចំពោះ បទឧក្រឹដ្ឋទាំងនេះទេ៕