ដោយ មួង ណារ៉េត
2020-12-16
RFA
ស្ដាប់ ឬទាញយកសំឡេង
បន្លែរបស់កសិករនៅស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល Photo: RFA
ប្រជាកសិករនៅស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្តាល ដែលប្រកបមុខរបរដាំដំណាំរួមផ្សំផ្សេងៗដូចជាស្ពៃ និងសណ្ដែកជាដើមនោះ ត្អូញត្អែរអំពីការលក់ផលដំណាំរបស់ពួកគាត់បានតម្លៃថោក ដោយសារស្រេចតែឈ្មួញកំណត់តម្លៃ ព្រោះគ្មានទីផ្សារច្បាស់លាស់។ ក្រសួងកសិកម្ម ថា បន្លែចុះថោក និងគ្មានទីផ្សារ ដោយសារការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ និងការដាំដុះលើសតម្រូវការ និងមិនអនុវត្តតាមស្តង់ដារបន្លែសុវត្ថិភាព។
កសិករនៅភូមិឃុំមួយចំនួនក្នុងស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាលបានដាំដាំណាំមួយចំនួន រួមមានបន្លែស្ពៃគ្រប់ប្រភេទ ជី សណ្ដែក ព្រមទាំងមើមប៉ិកួៈ និងឆៃថាវជាដើម ដើម្បីលក់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព។ ក៏ប៉ុន្តែកសិករនៅស្រុកស្អាង តែងតែត្អូញត្អែរស្ទើរៀងរាល់ឆ្នាំថា ពួកគេមានការពិបាក ព្រោះផលដំណាំទាំងនេះ លក់មិនដែលបានថ្លៃនោះទេ ដោយសារការនាំចូលបន្លែច្រើនហួសហេតុពីប្រទេសវៀតណាម។
កសិករមួយរូបនៅឃុំស្វាយប្រទាល ស្រុកស្អាង លោក ទិត រី ប្រាប់អាស៊ីសេរីថា លោក បានដាំស្ពៃ ចង្កឹះលើផ្ទៃដីជិតកន្លះហិកតារ ដោយសង្ឃឹមថា នឹងលក់បានតម្លៃថ្លៃ ប៉ុន្តែគួរឱ្យសោកស្ដាយនៅពេលប្រមូលផលស្រាប់តែគ្មានទីផ្សារ ហើយលក់បានតម្លៃថោកជាខ្លាំង។ លោក ទត រី បញ្ជាក់ថា ស្ពៃចង្កឹះមួយគីឡូលក់បានតម្លៃត្រឹម៣រយ(៣០០)រៀល ដូច្នេះមិនអាចរួចចំណាយថ្លៃដើមឡើយ។ លោកថា ប្រសិនបើមួយគីឡូមានតម្លៃចាប់ពី១ពាន់រៀលទៅដល់ ១៥០០រៀលទើបអាចចំណេញបានសមរម្យ។ កសិកររូបនេះ យល់ថា ការលក់បន្លែបានតម្លៃថោកនេះ បណ្ដាលមកពីការនាំចូលបន្លែគ្រប់ប្រភេទពីប្រទេសវៀតណាម និងដោយសារការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩ ធ្វើឱ្យមនុស្សមិនសូវហ៊ានដើរផ្សារទិញបន្លែ និងបិទកម្មវិធីរៀបការជាដើម «អ្នកធ្វើចម្ការភាគច្រើន ១០ខាតទាំង១០ ដោយសារវាមិនមានតម្លៃនៅក្នុងទីផ្សារ។ បន្លែស្រុកយើងដាំបានថោក ដោយសារចេះតែនាំមកពីគេ។សំណូមពរ កុំឱ្យនាំមកពីគេ បើនាំមកពីគេអ៊ីចឹង បន្លែខ្មែរងាប់អស់ហើយ។ ប្រជាជនខ្មែរយើង ដាំជីថ្នាំថ្លៃ ដល់តែបានទិន្នផលមកថោក ដល់អ៊ីចឹងប្រជាជនម្នាក់ៗ ត្រូវការខ្ចីលុយគេ ឬលក់ដីហើយចំណាកស្រុក»។
កសិករមួយរូបទៀត រស់នៅឃុំត្រើយស្លា គឺលោក ម៉ាង ភីយ៉ា រៀបរាប់ថា លោក បានដាំជីតាំងឱលើផ្ទៃដីជិតកន្លះហិកតារ ប៉ុន្តែលក់បានតម្លៃទាបដូចកសិករដទៃទៀតដែរ។ លោកស្នើសុំឱ្យរដ្ឋាភិបាល បិទការនាំចូលបន្លែបង្ការពីប្រទេសជិតខាង ឬអនុញ្ញាតឱ្យនាំចូលតែបន្លែណាដែលកម្ពុជា ខ្វះខាត ដើម្បីឱ្យកសិករខ្មែរអាចមានទីផ្សារលក់បន្លែទូលំទូលាយ និងបានតម្លៃសមរម្យឡើងវិញ៖ «បន្លែថោកនៅស្រុកយើងនេះ ដោយសារការនាំចូលវាហួសហេតុ។ ឧទាហរណ៍ថា បន្លែក្នុងស្រុកយើង១០០ភាគរយ ប្រើបានតែ២០ភាគរយទេ ហើយការនាំចូលដល់ ទៅ៨០ភាគរយ អ៊ីចឹងធ្វើឱ្យផលិតផលក្នុងស្រុក លក់ម៉េចចេញ ហើយការប្រគួតប្រជែងជាមួយគេ ម៉េចឈ្នះគេ ។ វៀតណាមនាំចូលខ្មែរយើងសម្ភារៈផលិតគេថោកទាំងអស់ គេលក់ក្រោមតម្លៃទីផ្សារ ក៏គេចំណេញដែរ តែខ្មែរយើងទិញសម្ភារៈគេមួយចប់មិនចឹង ពេលយើងយកទៅប្រកួតប្រជែងជាមួយគេ លក់តម្លៃដូចគេម៉េចកើត ។ ហេតុនេះហើយដែលធ្វើឱ្យខ្មែរយើងខាតនិងធ្វើការនៅក្រៅប្រទេសសព្វគ្រប់នោះ»។
កសិករមួយចំនួនទៀត បានសម្រេចភ្ជួរបន្លែចោល ឬយកទៅឱ្យជ្រូកស៊ី ព្រោះថា ទោះបីជាពួកគេដឹកបន្លែទៅលក់នៅទីផ្សារដើមគក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ក៏មិនមានអ្នកទិញ ព្រមទាំងមិនអាចទូទាត់ថ្លៃដឹកជញ្ជូនបានឡើយ។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហាតម្លៃកសិកម្មនេះ អាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការឆ្លើយតបពីប្រធានមន្ទីរកសិកម្មនៅខេត្តកណ្តាល លោក លោក ប៊ុនទួន ស៊ីមូណា និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម លោក ចាន់ ហេង បានទេ ដោយទូរស័ព្ទចូលពុំមានអ្នកទទួល។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម កញ្ញា សឹង សុផារី ក៏មិនទទួលទូរស័ព្ទដែរ។
ទោះជាយ៉ាងណា ក្រសួងកសិកម្ម កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានមួយថា ការណ៍ដែលកសិករនៅស្រុកស្អាង ពិបាករកទីផ្សារលក់ដំណាំបន្លែ និងមានតម្លៃទាបនេះ ដោយសារពួកគេដាំដុះមិនបានចូលរួមនៅក្នុងបណ្ដុំអាជីវកម្មឬសហគមន៍កសិកម្ម និងមិនបានអនុវត្តតាមគោលការណ៍ស្តង់ដារបន្លែមានសុវត្ថិភាពណាមួយ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្រសួង ពិនិត្យឃើញថា កសិករដាំដុះក្នុងពេលតែមួយធ្វើឱ្យបរិមាណបន្លែច្រើនលើសពីតម្រូវការ ហើយស្របពេលដែលកម្ពុជាកំពុងជួបបញ្ហាជំងឺកូវីដ ធ្វើឱ្យតម្លៃធ្លាក់ចុះ។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្រសួង មិនបានបកស្រាយអំពីផលប៉ះពាល់បណ្ដាលមកពីការនាំចូលបន្លែពីប្រទេសជិតខាងនោះទេ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ក្រសួងកសិកម្ម ក៏បានអំពាវនាវដល់ប្រជាកសិករទាំងអស់ចូលរួមដាំដុះបន្លែតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាព ចូលរួមក្នុងបណ្ដុំអាជីវកម្មផលិតបន្លែ និងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអនឡាញ «CAMAgriMarket App» ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំផែនការផលិតកម្មតាមប្រភេទបន្លែ តាមរដូវកាលដាំដុះ និងឆ្លើយតបតាមតម្រូវការទីផ្សារ ដោយអនុវត្តកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យាជាមួយវិស័យឯកជន ដើម្បីធានាគុណភាព សុវត្ថិភាព និងនិរន្តរភាពទីផ្សារ។
ប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា លោក ថេង សាវឿន មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាទីផ្សារ និងតម្លៃផលិតផលកសិកម្មទាបនេះ កើតឡើងស្ទើររាល់ឆ្នាំ មិនមែនទើបតែកើតឡើងក្នុងពេលមានជំងឺកូវីដនោះទេ ដូច្នេះទាមទារឱ្យក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធរបស់រដ្ឋាភិបាល ត្រូវរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ និងការចុះអនុវត្តសកម្មភាពជួយកសិករជាក់ស្ដែង។ លើសពីនេះ លោកជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល ត្រូវចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ការនាំចូលបន្លែពីប្រទេសជិតខាងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព បើពុំនោះទេ ទីផ្សារសម្រាប់លក់ផលិតផលកសិកររបស់កសិករខ្មែរ នៅតែតូចចង្អៀតដដែល «សម្រាប់ខ្ញុំ ការលើកឡើងគ្រាន់តែជាទិសដៅបង្ហាញនៅលើឯកសារមួយ ប៉ុន្តែយុទ្ធសាស្ត្រជាក់ស្ដែងក្នុងការចុះទៅជួបថាតើនរណាឬក៏មានធនធានមនុស្សបែប ណា ដើម្បីទៅជួបពន្យល់ដល់កសិករទាំងអស់ ជាពិសេសនៅតំបន់គោលដៅឱ្យគាត់បានយល់ហើយរៀបចំជាក្រុមជាបណ្ដាញជាសហគមន៍ ក្នុងដំណើរការរៀបចំ។ ខ្ញុំគិតថា បើគ្រាន់តែជាយុទ្ធសាស្ត្រប្រកាសព័ត៌មានដោយមិនគាំទ្រទៅលើធនធានមនុស្ស ធនធានបច្ចេកទេស ហើយនឹងការចុះជួបដើម្បីស្វះស្វែងជជែកពិភាក្សាក្នុងការរៀបចំក្រុមឱ្យបានជាប់លាប់នោះទេ ខ្ញុំគិតថា បញ្ហានៅតែបន្តកើតមាន បើទោះបីជាមានសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបែបណាក៏ដោយចុះ»។
កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមេសា កន្លងទៅ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋឱ្យបង្កើនការដាំដុះដំណាំកសិកម្ម និងការចិញ្ចឹមសត្វ ដើម្បីបម្រើឱ្យទីផ្សារក្នុងស្រុកទាំងអស់ ដោយសារដែលមិនមានការនាំចូលទំនិញ បន្លែបង្កាមកកម្ពុជានៅក្នុងអំឡុងពេលនៃការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ។ លោកថែមទាំងបង្ហាញមោទនភាពថា ការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩នេះ នឹងក្លាយជាឱកាសមួយ ធ្វើឱ្យវិស័យកសិកម្មនឹងមានការកើនឡើងខ្លាំង ទោះបីជាវិស័យឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្មធ្លាក់ចុះក៏ដោយ។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលប្រជាពលរដ្ឋ ខិតខំដាំដុះដំណាំគ្រប់ប្រភេទ រហូតបានផលនោះ ស្រាប់តែប្រជាកសិករភាគច្រើន នៅតែត្អូញត្អែរអំពីបញ្ហាគ្មានទីផ្សារសម្រាប់លក់ និងលក់បានតម្លៃទាបជាដើម ខណៈបន្លែផ្លែឈើត្រីសាច់ នៅតែនាំចូលពីប្រទេសជិតខាងដដែល។
របាយការណ៍របស់មជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាគោលនយោបាយ (CPS) បង្ហាញថា ក្នុងមួយថ្ងៃ គឺប្រទេសកម្ពុជា នាំចូលបន្លែជាមធ្យម២០០ ទៅ៤០០តោន ហើយកម្ពុជាត្រូវចំណាយថវិកាអស់ប្រមាណ២០០លានដុល្លារក្នុង ១ឆ្នាំ។ បន្លែទាំងនេះភាគច្រើននាំចូលពីប្រទេសវៀតណាម និងប្រទេសថៃ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។