ដោយ ប្រាជ្ញ ចេវ
2024.06.27
RFA
ជំនួបរវាងមន្ត្រីក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជដឹកនាំដោយលោក ស៊ុន ចាន់ថុល ជាមួយភារធារីស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា លោក អាន់ឌ្រូ ហឺរ៉ុប (Andrew Herrup) កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤។ រូប៖ ហ្វេសប៊ុកលោក ស៊ុន ចាន់ថុល
ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា (CDC) បានបង្ហាញបំណងទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគពីសហរដ្ឋអាមេរិក ឱ្យចូលមករកស៊ីនៅកម្ពុជាបានកាន់តែច្រើន ខណៈដែលសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា កំពុងទន់ខ្សោយ។
ក៏ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគសង្គមយល់ថា ក្នុងគោលនយោបាយដឹកនាំដូចបច្ចុប្បន្ននេះ កម្ពុជានឹងមិនអាចទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគពីសហរដ្ឋអាមេរិកនិងបណ្ដាប្រទេសសេរីផ្សេងទៀតបានឡើយ។
ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងជាអនុប្រធានទី១ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា លោក ស៊ុន ចាន់ថុល បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា កម្ពុជាកំពុងត្រូវការអ្នកវិនិយោគអាមេរិក ឱ្យចូលមករកស៊ីកាន់តែច្រើនថែមទៀត។
លោក ស៊ុន ចាន់ថុល បានថ្លែងក្នុងជំនួបជាមួយភារធារីស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា លោក អាន់ឌ្រូ ហឺរ៉ុប (Andrew Herrup) កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ថា ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ចង់ធ្វើការរួមគ្នា ជាមួយស្ថានទូតអាមេរិក ដើម្បីពិនិត្យលទ្ធភាពនិងសម្របសម្រួល ក្នុងការរៀបចំជាវេទិកាធុរកិច្ច និងការគោះទ្វាររកអ្នកវិនិយោគពីតាមក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ជាមួយនិងការលើកទឹកចិត្តឱ្យចូលមករកស៊ីនៅកម្ពុជា។
ការចង់ទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគសហរដ្ឋអាមេរិកនេះ បន្ទាប់ពីគណប្រតិភូចម្រុះរបស់ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា បានបញ្ចប់បេសកកម្មគោះទ្វាររកអ្នកវិនិយោគនៅសហភាពអឺរ៉ុប ចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ដល់ ១៨ ខែមិថុនារួចមក។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការពន្យល់បន្ថែមជុំវិញរឿងនេះពីអនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា លោក ស៊ុន ចាន់ថុល និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ លោក មាស សុខសេនសាន បាននៅឡើយ នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា។
ក៏ប៉ុន្តែនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់បានថ្លែងនៅក្នុងជំនួបជាមួយអនុប្រធានជាន់ខ្ពស់ និងជានាយកគ្រប់គ្រងនៃក្រុមប្រឹក្សាធុរកិច្ចអាមេរិក-អាស៊ាន ប្រចាំតំបន់ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកុម្ភៈ ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគាំទ្រការវិនិយោគពីអាមេរិក ព្រមទាំងធានានូវសន្តិភាព ស្ថិរភាពនយោបាយ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សង្គម ជាពិសេសគោលនយោបាយលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកវិនិយោគផង។
បើទោះបីជារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអះអាងយ៉ាងនេះក្តី ក៏អ្នកសិក្សាសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច យល់ថា ក្នុងស្ថានភាពនយោបាយដូចបច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាមិនអាចទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគពីសហរដ្ឋអាមេរិក ឱ្យចូលមករកស៊ីបានទេ។
អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ មានប្រសាសន៍ថា ការដែលកម្ពុជាចង់ទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគពីសហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាឆន្ទៈល្អ។ ក៏ប៉ុន្តែកម្ពុជាត្រូវកែសម្រួលបញ្ហាជាច្រើនដូចជាការបើកលំហូរលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឱ្យទូលាយឡើងវិញ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស បំបាត់អំពើពុករលួយ និងបញ្ហាជម្លោះភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដែលអាមេរិកកំពុងសង្ស័យរឿងកំពង់ផែនៅសមុទ្ររាមជាមុនសិន។
លោក សេក សុជាតិ៖ «ប្រសិនបើកម្ពុជាមិនទាន់មានឥរិយាបថណាមួយបង្ហាញឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកឃើញពីភាពស្មោះត្រង់ ហើយនិងភាពឯករាជ្យ ឬក៏ភាពប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានៅក្នុងប្រទេសទេ គឺពិបាកទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគអាមេរិកមែនទែន។ បើសិនជាយើងពិនិត្យមើលអំពីការទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគបរទេស ជាពិសេសគឺអាមេរិក បើប្រៀបធៀបជាមួយក្រុមហ៊ុនចិនវិញ គឺខុសគ្នា។ អ្នកវិនិយោគអាមេរិក គេគោរពតាមស្តង់ដារ ហើយគេមិនអាចចូលរួមប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយជាមួយភាគីណាមួយទេ ពីព្រោះគេយកគោលការណ៍ច្បាប់ជាធំ។ ចំណែកអ្នកវិនិយោគចិន គឺគេគោរពទៅលើច្បាប់របស់ប្រទេសនីមួយៗ ប៉ុន្តែគេអាចឆ្លៀតប្រមូលយកផលប្រយោជន៍ទៅតាមលទ្ធភាព ដែលអាចធ្វើបាន»។
ចំណែកអ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី ក៏យល់ឃើញប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែរថា អ្នកវិនិយោគមកពីបស្ចិមប្រទេស ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប ភាគច្រើនតែងភ្ជាប់ល័ក្ខខ័ណ្ឌទៅនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
លោកថា អំពើពុករលួយគឺជាសត្រូវធំបំផុតរបស់បស្ចិមប្រទេស ដូច្នេះបើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្ដេជ្ញាចិត្តពិតប្រាកដក្នុងការបំបាត់បញ្ហាទាំងនេះទើបអាចទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគពីអាមេរិកនិងអឺរ៉ុបបាន។
លោកបណ្ឌិត មាស នី៖ «អ្នកវិនិយោគមកពីបស្ចិមប្រទេស ភាគច្រើនគឺគេប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ហើយនិងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ ដូច្នេះកម្ពុជានៅតែជាឆ្អឹងទទឹងក ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកតែងព្រួយបារម្ភ។ ប្រសិនបើកម្ពុជាមានការពិចារណាលើបញ្ហាទាំងនេះ ហើយមានការកែតម្រូវបញ្ហាទាំងអស់នេះថែមទៀត ទើបអាចស្រូបយកអ្នកវិនិយោគទុនធំៗ ពីប្រទេសមហាអំណាចសេរីទាំងនោះបាន»។
កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកុម្ភៈ កន្លងទៅ មានក្រុមហ៊ុនធំៗ របស់អាមេរិកចំនួន១៧ ដែលមានអាជីវកម្មក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ទេសចរណ៍ ហិរញ្ញវត្ថុ និងថាមពលជាដើម បានមកទស្សនកិច្ចហើយបង្ហាញការចាប់អារម្មណ៍ចង់មកវិនិយោគនៅកម្ពុជា។ ក៏ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនទាំងនោះ ត្រូវការស្វែងយល់បន្ថែមអំពីគោលនយោបាយ របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលើការវិនិយោគ។
អ្នកសិក្សាកិច្ចការសង្គម និងនយោបាយ លោក ប៉ោ មករា មានប្រសាសន៍ថា របាយការណ៍ របស់អ្នកជំនាញអន្តរជាតិជាច្រើនកន្លងមក បានផ្ដល់ចំណាត់ថ្នាក់ឱ្យកម្ពុជាទាប ទៅលើបញ្ហាគោរពនីតិរដ្ឋ និងការលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ។
លោកថា បើកម្ពុជាមិនប្រញាប់ស្ដារ និងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ ជាបន្ទាន់ទេ គឺមិនអាចផ្ដល់សេចក្តីទុកចិត្ត ឱ្យអ្នកវិនិយោគ អាមេរិកមករកស៊ីបានឡើយ។
លោក ប៉ោ មករា៖ «ស្ថានភាពកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នមានការរឹតត្បិតនយោបាយពាក់ព័ន្ធទៅនិងការសំដែងមតិ សិទ្ធិសារព័ត៌មាន សកម្មជនបរិស្ថាន សកម្មជនគណបក្សនយោបាយនិងកិច្ចការងារមួយចំនួនដែលមានប្រជាពលរដ្ឋចូលរួម ឬក៏អ្នកដែលធ្វើការពាក់ព័ន្ធនិងសិទ្ធិមនុស្សជាដើមគឺរឹតត្បិត។ ដូច្នេះស្ថានភាពបែបនេះ ធ្វើឱ្យបណ្ដាប្រទេសសេរីមួយចំនួន ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិក អត់ចូលមកវិនិយោគទុនទេ ពីព្រោះបណ្ដាប្រទេសទាំងអស់នោះ មានល័ក្ខខ័ណ្ឌ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្សជាចាំបាច់»។
បច្ចុប្បន្ននេះកម្ពុជាអាចទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគទុនមកពីប្រទេសសេរីឱ្យចូលមករកស៊ី នៅកម្ពុជាបានតិចតួច បើធៀបទៅនិងអ្នកវិនិយោគមកពីប្រទេសចិន។
ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា (CDC) កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឱ្យដឹងថា តួលេខនៃអ្នកមកវិនិយោគនៅកម្ពុជា ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រៅតែពីចិននាំមុខជិត៥០ (៤៩,៦៧) ភាគរយនោះ ការវិនិយោគមកពីសហរដ្ឋអាមេរិក (United State of America) មានជិត១ (០,៦៣) ភាគរយប៉ុណ្ណោះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។