ភ្នំពេញ: ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហោ ណាំហុង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស បានធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានដែលដាក់ជូនតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ ដែលទាក់ទងនឹងឯកសារសរសេរ និងការបង្ហាញហេតុផលផ្ទាល់មាត់របស់ខ្លួន ចំពោះសំណុំរឿង ស្តីពីការបកស្រាយជាស្ថាពរលើសាលដីកា ចុះថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២។
ថ្ងៃទី 20 មេសា 2013
ដោយ: រតនា
CEN
ប្រមុខរាជទូតកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ “ដូចដែលខ្ញុំបានលើកឡើងរួចហើយ នៅក្នុងឱកាសការចាប់ផ្តើមបង្ហាញហេតុផលផ្ទាល់មាត់ កាលពីថ្ងៃទី ១៥ ខែមេសា ខ្ញុំបានធ្វើការសង្កត់ធ្ងន់លើ សារៈសំខាន់ដែលកម្ពុជាផ្តល់ដល់សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការដែលប្រាកដ មានឥទ្ធិពលលើទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋទាំងពីរ ហើយដែលជាបង្អែកសម្រាប់សន្តិភាព និង សន្តិសុខនៅក្នុងតំបន់ ពីព្រោះកម្ពុជាជឿជាក់ថា តុលាការមានតួនាទីសំខាន់បំផុត នៅក្នុងការធានាសន្តិភាពរវាង ប្រជាជន និង ប្រជាជន។ ប្រសិនបើមិនមានការបកស្រាយជាស្ថាពរលើសាលដីកា ចុះថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ ទេនោះ ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ដែលនឹងកើតឡើង ប្រាកដជានឹងមាន ផលវិបាកអាក្រក់ដែលរារាំងដល់ភាពចាំបាច់ នៃការរស់នៅ ក្នុងបរិយាកាសមិត្តភាព សន្តិភាព និងសហប្រតិបត្តិការរវាងរដ្ឋទាំងពីរ ហេតុដូចនេះ តុលាការត្រូវយល់ដឹងអំពីរបៀបដែលប្រទេសថៃ អនុវត្តមិនបានពេញលេញនូវវិធានការរក្សាការពារដែលសម្រេចដោយតុលាការរបស់លោក លោកស្រី នៅក្នុងដីកាចុះថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១១”។
ប្រមុខរាជទូតបានបន្តថា៖ នៅក្នុងបទអន្តរាគមន៏កាលពីថ្ងៃច័ន្ទ ការទាមទារដោយមិនមានមូលដ្ឋាននូវដី ទំហំ ៤,៦ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ពីសំណាក់ភាគីថៃ ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ នៅក្នុងឯកសារបោះពុម្ពផ្លូវការរបស់ក្រសួងការបរទេសថៃ កាលពីឆ្នាំ២០១១ ការកាន់កាប់ ដោយយោធា លើផ្នែកមួយចំនួននៃដែនដីរបស់យើងនៅជុំវិញប្រាសាទ និង ការឈ្លានពានប្រដាប់អាវុធជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងជម្លោះទាំងនេះ បានបង្កឲ្យមានការស្លាប់ ការរងរបួស និងការជម្លៀសប្រជាជន។ បញ្ហានេះមិនអាចទទួលយកបានទេ។
ដូច្នេះមានហេតុការណ៍ថ្មីៗដែលបញ្ជាក់ពីមូលហេតុ ដែលនាំឲ្យកម្ពុជាដាក់ពាក្យបណ្តឹងស្នើសុំធ្វើការបកស្រាយ។ អង្គតុលាការរបស់ អស់លោក លោកស្រី មិនព្រងើយកន្តើយចំពោះពាក្យបណ្តឹងនេះនៅពេលធ្វើសេចក្តីសម្រេចឡើយ។ ប្រការនេះបង្ហាញឲ្យឃើញថា កម្ពុជារង់ចាំយ៉ាងស្ងប់ស្ងៀមនូវសេចក្តីសម្រេចដែលអស់លោក លោកស្រី នឹងធ្វើឡើងដោយផ្តោតយ៉ាងជាក់លាក់លើអត្ថន័យ និងវិសាលភាពនៃសាលដីកា ឆ្នាំ ១៩៦២ ដើម្បីបញ្ចប់ជាស្ថាពរនូវជម្លោះនេះ ដែលរារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍទំនាក់ទំនងសន្តិភាព រវាងប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ ហើយដែលអ្វីៗទាំងអស់ គួរតែបង្កើតឲ្យមានទំនាក់ទំនងល្អ។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហោ ណាំហុង បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា៖ “ដូចដែលលោកមេធាវី ប៊ុនឌី (Bundy) បានពន្យល់ទៅកាន់តុលាការ ក្នុងចម្លើយរបស់លោកចំពោះសំណួរដែលបាន ចោទសួដោយចៅក្រម យូស៊ុហ្វ (Yusuf) រួចស្រាប់ហើយ ចាប់តាំងពីថ្ងៃចេញសាលដីការបស់លោក លោកស្រី នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦២ កម្ពុជាតែងតែបកស្រាយពាក្យ “តំបន់ជុំវិញ” ប្រាសាទដោយធៀបនឹងខ្សែបន្ទាត់នៅលើផែនទីឧបសម្ព័ន្ធ”។
នៅក្នុងឱកាសនោះដែរ លោកហោ ណាំហុង បានធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានដែលដាក់ជូនតុលាការថា ចំពោះបញ្ហានេះ ជាដំបូង កម្ពុជានឹងរំឭកឡើងវិញនូវចំណុចសន្និដ្ឋានផ្សេងៗ ដែលលើកឡើងនៅក្នុងឯកសារសរសេរ និងការបង្ហាញហេតុផលផ្ទាល់មាត់របស់ខ្លួន ដូចតទៅៈ
– សេចក្តីសន្និដ្ឋានដែលបានដាក់ជូនតុលាការដោយភាគីនីមួយៗ ដោយយោងតាមអង្គហេតុបង្ហាញថា ភាគីទាំងពីរយល់ឃើញផ្ទុយគ្នា លើអត្ថន័យ និងវិសាលភាពនៃសាលដីកាឆ្នាំ ១៩៦២។
– ជម្លោះរវាងភាគីទាំងពីរ ផ្តោតទៅលើការបកស្រាយលើកថាខ័ណ្ឌទីមួយ និងទៅលើការបកស្រាយកថាខ័ណ្ឌទីពីរ សេចក្តីសន្និដ្ឋានរបស់សាលដីកាឆ្នាំ ១៩៦២ ព្រមទាំងទៅ លើចំណងដែលមិនអាចកាត់ផ្តាច់ពីគ្នាបានរវាងកថាខ័ណ្ឌទាំងពីរនេះ។
– ជម្លោះនីមួយៗដែលនិយាយយោងខាងលើមានជាប់ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងអ្វីដែលតុលាការ សម្រេចដោយអានុភាពតម្រូវឲ្យអនុវត្តរួមមាន “ការខ្វែងគំនិតគ្នាថាតើចំណុចណាមួយ ត្រូវបានសម្រេចដោយអានុភាពតម្រូវឲ្យអនុវត្ត”។
– ការកត់សម្គាល់របស់តុលាការនៅក្នុងសាលដីកាចុះថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ ស្តីពីលក្ខណៈតម្រូវឲ្យអនុវត្តនៃខ្សែបន្ទាត់ នៃផែនទី ឧបសម្ព័ន្ធទី១ មិនអាចកាត់ផ្តាច់ពី អង្គច្បាប់ និងមានសារៈសំខាន់ចាំបាច់មិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ការបកស្រាយសាលដីកា។
– ដោយសារអ្វីដែលតុលាការបានសម្រេចស្តីពីស្ថានភាពគតិយុត្តិនៃផែនទីឧបសម្ព័ន្ធ១ ជាតំណាងឲ្យព្រំដែនរវាងរដ្ឋទាំងពីរពាក្យពេចន៍ (….) នៅលើដែនដីដែលស្ថិតក្រោម អធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជា (ចំណុចទី១នៃអង្គច្បាប់) និង នៅលើទឹកដីកម្ពុជា (ចំណុចទី២នៃអង្គច្បាប់) ត្រូវតែយល់ឲ្យបានច្បាស់ស្តីពីព្រំដែននៅក្នុងតំបន់ប្រាសាទ ព្រះវិហារនេះ។
– កាតព្វកិច្ចក្នុងការដកកងទ័ពចេញដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងកថាខ័ណ្ឌទី២នៃអង្គច្បាប់ ត្រូវតែយល់ថា ជាកាតព្វកិច្ច ដែលលាតសន្ធឹង នៅលើដែនដី ទាំងមូលដែលស្ថិត ក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជាដែលត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងតំបន់មានវិវាទ។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ចាក់ថា៖ ដោយបដិសេធចោលនូវសេចក្តីសន្និដ្ឋានរបស់ព្រះរាជាណាចក្រថៃ និងដោយផ្អែកលើចំណុចខាងដើម កម្ពុជាសូមស្នើសុំដោយការគោរព សូមឲ្យតុលាការឆ្លើយតបតាមពាក្យបណ្តឹងរបស់កម្ពុជា ស្តីពីការបកស្រាយសាលដីការបស់តុលាការ ចុះថ្ងៃទី ១៥ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦២ ដោយយោងតាមមាត្រា ៦០ នៃលក្ខន្តិកៈរបស់តុលាការ។
តាមកម្ពុជា “ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតនៅក្នុងដែនដី ដែលស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជា” (ចំណុចទី១នៃអង្គច្បាប់) ដែលនេះជាផលវិបាកគតិយុត្តិ ព្រោះថា ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតនៅខាងព្រំដែនកម្ពុជាដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយតុលាការ នៅក្នុងសាលដីការបស់ខ្លួន។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក កាតព្វកិច្ចរបស់ថៃក្នុងការ ដកសមាសធាតុទាំងអស់នៃកងទ័ព ឬកងកម្លាំងនគរបាល ឬ កងតម្រួតការពារ ឬ ឆ្មាំដទៃទៀត ដែលខ្លួនបានដាក់នៅក្នុងប្រាសាទ ឬ នៅជុំវិញប្រាសាទដែលស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីរបស់ កម្ពុជា (ចំណុចទី២ នៃអង្គច្បាប់) គឺជាផលវិបាកដោយឡែកមួយនៃកាតព្វកិច្ចទូទៅ និងបន្តដែលត្រូវគោរពបូរណភាពដែនដីរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាដែនដី ដែលត្រូវបានកំណត់ព្រំប្រទល់ នៅក្នុងតំបន់ប្រាសាទ និងតំបន់ជុំវិញប្រាសាទ ដោយខ្សែបន្ទាត់នៃផែនទីឧបសម្ព័ន្ធ១ ដែលសាលដីកា តុលាការ បានយកមកធ្វើជាមូលដ្ឋាន៕