​វិភាគ​៖ សារៈសំខាន់​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១​

ដោយ៖​ ណុល ដារ៉ា​
ថ្ងៃពុធ ទី22 តុលា 2014
http://vodhotnews.com

ស្តាប់សំឡេង៖​

ចម្លងទុក

មើលរូបភាពបន្ថែម

រូបថតឯកសារនៃកិច្ចព្រមព្រៀងថ្ងៃ២៣ តុលា ១៩៩១

ចាប់​ពីក្រោយ​រដ្ឋប្រហារ១៨ មីនា ១៩៧០ ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ជា​កោះសន្តិភាព​មួយបាន​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​រណ្ដៅ​ភ្នក់ភ្លើងសង្គ្រាម​យ៉ាង​សន្ធោរ​សន្ធៅ​។ រយៈពេល​៥​ឆ្នាំ​ក្រោយ​សង្គ្រាម​ដ៏​វិនាសកម្ម​នោះ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ត្រេកអរ​គ្រប់ៗ​គ្នា គិត​ថា​បាន​សន្តិភាព ប៉ុន្តែ​ផ្ទុយទៅវិញ​វា​បាន​ធ្លាក់ចុះ​យ៉ាង​ជ្រៅ​ថែម​ទៀត​ទៅ​ក្នុង​របប​ប្រល័យពូជសាសន៍​អស់​រយៈពេល​ជិត​៤​ឆ្នាំ​បន្ថែមទៀត​។​

នៅ​ថ្ងៃ​២៥ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៨ តាម​ប្រភព​ពី​វី​គី​ភី​ឌា ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ឲ្យដឹងថា វៀតណាម​បាន​ប្រើ​កម្លាំង​ទ័ព​១៥​ម៉ឺន​នាក់​ចូល​ទន្ទ្រាន​ឈ្លានពាន​កម្ពុជា ក្រោមរូបភាព​ជួយ​រំដោះ​ចេញពី​របប​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍ ដោយ​មាន​អតីត​កម្មាភិបាល​ខ្មែរ​ក្រហម​មួយ​ក្រុម​តូច ដែល​បាន​គេច​ចេញពី​ការ​បោសសម្អាត​ផ្ទៃក្នុង​បក្ស​ជា​ខែល បិទបាំង​ភ្នែក​អន្តរជាតិ​មិនឲ្យ​មើលឃើញ​មហិច្ឆតា​របស់​ខ្លួន​។ ក្នុង​រយៈពេល​តែ​២​សប្ដាហ៍​ប៉ុណ្ណោះ កងទ័ព​ឈ្លានពាន​បាន​យក​ជ័យជម្នះ​លើ​កងកម្លាំង​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ហើយ​បាន​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​លើ​ក​បន្តុ​ក​មួយ​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ នា​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៧៩​។ គឺ​តាំងពី​ពេល​នោះ​ហើយ ដែល​វៀតណាម​បាន​កាន់កាប់​កម្ពុជា​ដោយ​ស្រប​ច្បាប់​អស់​រយៈពេល​១០​ឆ្នាំ រហូត​ដល់​វៀតណាម​ដក​ទ័ព​នៅ​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៨៩​។​

ការដក​ទ័ព​របស់​វៀតណាម​ចេញពី​កម្ពុជា​នេះ មិនមែន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ការស្ម័គ្រចិត្ត​ទេ ប៉ុន្តែ​គឺ​ដោយសារ​កត្តា​រួមផ្សំ​ជាច្រើន ក្នុងនោះ​ការតស៊ូ​របស់​ចលនា​ត្រី​ភាគី​នៅ​ទល់ដែន ក៏​ជា​កត្តា​ធំ​មួយ​ផងដែរ​។​

​មាន​មតិ​ជាច្រើន​ថា បើ​គ្មាន​ចលនា​តស៊ូ​នៅ​ជាយ​ដែន​ទេ ម្ល៉េះ​កម្ពុជា​នឹង​ត្រូវ​វៀតណាម​លេប​បាត់​ដូច​ឡាវ​ទៅហើយ​។​

២​ឆ្នាំក្រោយ​វៀតណាម​ដកទ័ព​ចេញពី​កម្ពុជា ភាគី​ជម្លោះ​ខ្មែរ​ទាំង​បួន គឺ​ភាគី​ហ្វ៊ុន​ស៊ិនប៉ិចរបស់​សម្ដេច​នរោត្តម សីហនុ​, ភាគី​រណសិរ្ស​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែររបស់​លោកតា សឺ​ន សាន​, ភាគី​ខ្មែរ​ក្រហម​របស់ ប៉ុល ពត និង​ភាគី​រដ្ឋ​កម្ពុជា របស់​លោក​ហ៊ុន សែន បាន​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​បញ្ចប់​ជម្លោះ​នៅ​ថ្ងៃ​២៣ តុលា ១៩៩១ នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស​។

​តើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ នេះ​មាន​សារៈសំខាន់​យ៉ាង​ណា​ចំពោះ​កម្ពុជា​?

សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បី​រូប មានប្រសាសន៍​ដូចៗ​គ្នា​ពី​សារៈសំខាន់​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា​នេះ​។

លោក​សាស្ត្រាចារ្យសំបូរ មា​ណ្ណា​រ៉ា មានប្រសាសន៍ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ សម្ដែង​ឲ្យឃើញ​នូវ​ឆន្ទៈ​របស់​មេដឹក​នាំ​ខ្មែរ ដែល​ចង់​បាន​សន្តិភាព ហើយ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជា​អ្នក​ទទួលបាន​ផល​ពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ«​ខ្ញុំ​ចង់​ជម្រាបជូន នោះ​គឺ​ផលចំណេញ​ចំពោះ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​យើង​តែ​ម្ដង ដែល​លោក​មាន​ការភ័យព្រួយ​នឹង​សង្គ្រាម ឥឡូវ​លោក​អាច​ទទួលបាន​ជោគជ័យ​ពី​ការចរចា ជោគជ័យ​ពី​ការសម្របសម្រួល​ពី​បរទេស ហើយ​ទទួលបាន​នូវ​ទំ​ទាក់​ទំនង​ការងារ​ក្នុង​សង្គម រវាង​ខ្មែរ និង​ខ្មែរ​»​។​

លោក​សាស្ត្រាចារ្យ វង់ សុធា​រ៉ា យល់ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា នេះ​ជា​ដំណាក់កាល​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​សម័យថ្មី បើកឱកាស​ឲ្យមាន​ការបង្រួបបង្រួម​ជាតិ អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ ក៏ដូចជា​ភាពស្របច្បាប់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ផង​ដែរ «​ដោយសារតែ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​ហ្នឹងឯង ទើប​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​កើតឡើង​ពី​ការបោះឆ្នោត​ដោយ​ប្រជាធិបតេយ្យ ពី​ការសម្រេចចិត្ត​របស់​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ហ្នឹង​ឯង ក្លាយទៅជា​រដ្ឋាភិបាល​ស្របច្បាប់ ហើយ​ចាប់ពី​ពេល​ហ្នឹង​មក យើង​មាន​ឱកាស​នៅក្នុង​ការអភិវឌ្ឍ​ជាតិ​យើង ឱកាស​នៅក្នុង​ការធ្វើ​សន្តិ​ភាវូបនីយកម្ម​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​បន្តិច​ម្ដងៗ​»​។​

បណ្ឌិត​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ ហើយក៏​ជា​ហត្ថលេខី​មួយរូប​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នោះ លោក​សឺ​ន ស៊ូ​ប៊ែ​រ្តិ៍ មានប្រសាសន៍ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា មិន​ត្រឹមតែ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ទេ ថែម​ទាំង​បញ្ចប់សង្គ្រាម​សកលលោក​ទៅទៀត ព្រោះ​កម្ពុជា​ជា​សមរភូមិ​នៃ​សង្គ្រាមត្រជាក់ រវាង​ប្លុក​សេរី និង​ប្លុក​កុម្មុយនីស្ត​។ លោក​សឺ​ន ស៊ូ​ប៊ែ​រ្ដិ៍ បន្តថា កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​នាំឲ្យ​បរទេស​ទទួលស្គាល់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ស្រប​ច្បាប់ និង​បាន​ផ្ដល់​ជំនួយ​អភិវឌ្ឍន៍​យ៉ាង​ច្រើន«​យើង​បាន​អ៊ុនតាក់ អង្គការសហប្រជាជាតិ​គេ​ជួយ​មក​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត បង្កើត​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​វិញ បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​សកល​ហ្នឹង ហើយ​មួយទៀត​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ហ្នឹង​គេ​បាន​ផ្ដល់​ថវិកាផ្ដល់ជំនួយ ដើម្បី​កសាង​ប្រទេសជាតិ​យើង​ឡើងវិញ​»​។​

ការ​បំភ្លេច​ទិវា​បុណ្យជាតិ​២៣ តុលា និង​ការបង្កើត​ទិវា​នេះ​ឡើងវិញ​

ក្រោយ​ការបោះឆ្នោត​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​អង្គការសហប្រជាជាតិ រដ្ឋាភិបាល​ចម្លែក​មួយ​មិន​ធ្លាប់មាន​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មនុស្ស​ជាតិ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង ដោយមាន​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​២ ដែល​តែងតែ​ខ្ទាស់​ជើង​គ្នា​ជានិច្ច​។ ចាប់ពីពេលនោះ​មក ថ្ងៃ​២៣ តុលា ត្រូវបាន​ចាត់ទុក​ជា​ទិវា​បុណ្យជាតិ​។ ប៉ុន្តែ​បន្តិច​ម្ដងៗ រដ្ឋាភិបាល ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បី​អាណត្តិ​បន្ត​គ្នា ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ដល់​ឆ្នាំ​២០១៣ បាន​បំភ្លេច​ទិវា​បុណ្យជាតិ​នេះ​ចោល ហើយ​ត្រឡប់​ទៅ​លើកតម្កើង​ទិវា​៧ មករា វិញ​។​

ក្រោយ​ពេល​ព្រះករុណា​នរោត្តម សីហនុ យាង​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ពាក់កណ្ដាល​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១២ និង​ក្រោយ​ពេល​គណបក្ស​ប្រជាជន​បាត់បង់​សំឡេងឆ្នោត​ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ​សង្កាត់​យ៉ាងច្រើន​នោះ រដ្ឋាភិបាល​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា បានសម្រេច​បញ្ចូល​ថ្ងៃ​២៣ តុលា ជា​ទិវា​បុណ្យ​ជាតិ​វិញ ដោយ​សំអាង​ថា ជាការ​រំឭក​ដល់​ព្រះ​គុណ​សម្ដេចឪ​សីហនុ ដែល​បាន​នាំឲ្យ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​នោះ​ឡើង​។​

បើ​គ្មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា តើ​នយោបាយ​ឈ្នះៗ​របស់​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន អាច​ទទួលបាន​ជោគជ័យ​ទេ​?

​ដោយសារ​ពួក​ខ្មែរក្រហម​ដកខ្លួន​ចេញពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា ហើយ​មិន​ចូលរួម​ក្នុង​ការបោះឆ្នោត​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​អង្គការសហប្រជាជាតិ ជា​ហេតុ​ធ្វើឲ្យ​ទឹក​ដី​មួយ​ផ្នែក​នៅ​ជាប់​ព្រំដែន​កម្ពុជា​ថៃ ដែល​សម្បូរ​ទៅដោយ​ធនធានធម្មជាតិ មាន​ព្រៃឈើ និង​រ៉ែ​ត្បូង​មាន​តម្លៃ នៅ​បន្តកាន់កាប់​ដោយ​ពួក​ខ្មែរក្រហម​។

មូលដ្ឋាន​រឹងមាំ​ចុង​ក្រោយ​ពីរ​របស់​ខ្មែរក្រហម គឺ​អន្លង់វែង នៃ​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ ដែល​មាន​ស្រុក​ត្រពាំង​ប្រាសាទ​ទាំងមូល ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ខេត្ត​សៀមរាប និង​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ ព្រម​ទាំង​ខេត្ត​ប៉ៃលិន ដែល​មាន​ស្រុក​វាល​វែង​នៃ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ ស្រុក​សំឡូត កំរៀង ភ្នំព្រឹក សំពៅ​លូន នៃ​ខេត្ត​បាត់ដំបង និង​ស្រុក​ម៉ាឡៃ​នៃ​ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ​។​

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៦ សម្ដេចក្រុមព្រះ​នរោត្តម រណឫទ្ធិ ដែល​កាលនោះ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ទី​១ បាន​ទាក់ទង​ជាមួយ​ចលនា​ខ្មែរក្រហម​។ ត្រង់​ចំណុច​នេះ អ្នកវិភាគ​យល់ថា ព្រះអង្គ​ធ្វើ​នេះ​គឺ​ដើម្បី​ទប់ទល់​នឹង​តុល្យភាព​កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ​ជាមួយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​។

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ មាន​រដ្ឋប្រហារ​មួយ ទម្លាក់​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​១ សម្ដេចក្រុមព្រះ​នរោត្តម រណឫទ្ធិ ក្រោម​ការចោទប្រកាន់ថា នាំ​អាវុធ​ចូល​ខុសច្បាប់ និង​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​កម្លាំង​ខ្មែរក្រហម​ខុសច្បាប់​។ ក្រោយ​រដ្ឋប្រហារ​នោះ​ហើយ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨ លោក​ហ៊ុន សែន បាន​ងាក​ទៅ​សេពគប់​ចលនា​ខ្មែរ​ក្រហម​ម្ដង ហើយ​បានសម្រេច​ការអូសទាញ​ពួក​ខ្មែរក្រហម​ឲ្យ​ទម្លាក់អាវុធ​ចុះ ព្រម​ចូល​មក​រួមរស់​ក្នុងសង្គម​ជាតិ​វិញ ក្រោមរូបភាព​សមាហរណកម្ម ដែល​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន អះអាង​ជារឿយៗ​ថា ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ឈ្នះៗ​។

អ្នកគាំទ្រ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ក៏ដូចជា​អ្នកគាំទ្រ​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន តែងតែ​និយាយថា ដោយសារ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ឈ្នះៗ ទើប​កម្ពុជា​អាច​រំលាយ​ចលនា​ខ្មែរ​ក្រហម​ឲ្យចូល​មក​រួមរស់​ក្នុងសង្គ​ម មាន​សន្តិភាព និង​ការអភិវឌ្ឍ​។ ឯ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ប៉ារីស មិន​អាច​រំលាយ​ចលនា​ខ្មែរក្រហម​បាន​ទេ​។

មកដល់​ចំណុច​នេះ​មាន​ចម្ងល់​ថា បើ​គ្មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ទេ តើ​នយោបាយ​ឈ្នះៗ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អាច​ទទួលបាន​ជោគជ័យ​ដែរ​ទេ​?
​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ សំបូរ មា​ណ្ណា​រ៉ា យល់ថាកិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​២៣ តុលា ជា​គ្រឹះ​នៃ​នយោបាយ​ឈ្នះៗ​។ លោក​ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​នោះ​បញ្ជាក់ថា ភាគី​ខ្មែរ​ទាំងអស់​មាន​ស្មារតី​ចង់​បាន​សន្តិភាព​រួចស្រេច​ទៅហើយ «​នយោបាយ​ឈ្នះ​នេះ ក៏​ជា​នយោបាយ​មួយ​ដែល​ស្របពេល​ជាមួយនឹង​ឆន្ទៈ​ខ្មែរ ដែល​មាន​ស្រេច នៅក្នុង​នៃ​ការ​ជំនួប​គ្នា​នៅ​ថ្ងៃ​២៣ តុលា​នោះ​ឯង បើសិនជា​គ្មាន​ការ​ជំនួប​គ្នា​នោះ​ទេ យើង​មិន​អាច​ដឹង​បាន​ថា ខ្មែរ​យើង​ស្រឡាញ់​សន្តិភាព ហើយ​យើង​មិន​អាច​ដឹង​បាន​ថា តើ​យើង​ត្រូវ​និយាយ​ជាមួយ​នរណា ដើម្បី​បាន​សន្តិភាព​»​។​

ថ្វី​បើ​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​បាន​ដកខ្លួន​ចេញ​ពី​កិច្ចព្រមព្រៀង ២៣ តុលា ហើយ​នៅ​រក្សាបាន​តំបន់​រឹងមាំ​ចុង​ក្រោយ​ធំៗ​ពីរ ដែល​សម្បូរ​ទៅដោយ​ធនធានធម្មជាតិ ប៉ុន្តែ​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​មួយ​ដែល​បង្កើតឡើង​ដោយ​ការបោះឆ្នោត រៀបចំ​ដោយ​អង្គការសហប្រជាជាតិ គឺជា​រដ្ឋាភិបាល​ស្របច្បាប់​។ ដូច្នេះ​អាសនៈ​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម​នៅ​អង្គការសហប្រជាជាតិ នឹង​ត្រូវ​បាន​មក​រដ្ឋាភិបាល​ស្របច្បាប់​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​វិញ​។​

ម្យ៉ាងទៀត​ហត្ថលេខី​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស មាន​ប្រទេស​មហាអំណាច​ទាំង​ប្រាំ​ចូលរួម ក្នុង​នោះ​អាមេរិក និង​ចិន ដែល​ធ្លាប់​គាំទ្រ​ខ្មែរក្រហម បាន​ឈប់​គាំទ្រ​ចលនា​នេះ​ទៀត ទាំង​នយោបាយ ទាំង​សេដ្ឋកិច្ច​។ ធ្វើឲ្យ​ចលនា​ខ្មែរក្រហម​អស់ជំនួយ ចាប់ផ្ដើម​លក់​ធនធាន​ធម្មជាតិ កាប់​ព្រៃឈើ និង​លក់​រ៉ែ​ត្បូង​។​
​ចំណែក​ថៃ​ដែល​ជា​ហត្ថលេខី​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដែរនោះ ថ្វី​បើ​នៅ​បន្ត​រកស៊ី​លួចលាក់​ជាមួយ​ក្រហម ដើម្បី​បាន​ចំណេញ​ពី​ការកាប់​ព្រៃឈើ និង​ជីក​រ៉ែ​ត្បូង​នៅ​ប៉ៃលិន ប៉ុន្តែ​ថៃ​មិន​អាច​គាំទ្រ​នយោបាយ​ខ្មែរក្រហម​ដោយ​ស្រប​ច្បាប់​បាន​ទេ​។

​ដូច្នេះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ២៣ តុលា បាន​បញ្ចប់​ជីវិត​នយោបាយ និង​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ចលនា​ខ្មែរក្រហម​ទាំង​ស្រុង បូក​នឹង​កត្តា​ពិសេស​មួយទៀត គឺ​កម្លាំង​ខ្មែរ​ក្រហម​មួយ​ចំនួន​នឿយណាយ​នឹង​សង្គ្រាម ចង់​ងាក​មក​រក​សន្តិភាព​វិញ​ផង ជា​កត្តា​ចម្បង​ជំរុញ​ឲ្យ​នយោបាយ​ឈ្នះៗ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន បាន​សម្រេច​ជោគជ័យ​។​
​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ លោក វង់ សុធា​រ៉ា យល់ថា បើ​មិន​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា ទេ ប្រហែល​ជា​ខ្មែរ​នៅ​តែ​ច្បាំង​គ្នា ហើយ​ការកាប់​សម្លាប់​មនុស្ស​ក៏​កាន់តែ​ច្រើនឡើងៗ​។ លោក​ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​នោះ​បើកផ្លូវ​ឲ្យ​ភាគី​ជម្លោះ​ខ្មែរ​ទាំងអស់ ងាក​មក​រក​ការដោះស្រាយ​ជម្លោះ​តាម​បែប​សន្តិភាព​មួយ ដែល​មិន​មាន​ការ​បង្ហូរឈាម «​កិច្ចព្រមព្រៀង​ហ្នឹងឯង​ដែល​ធ្វើឲ្យ​ភាគី​ជម្លោះ​ទាំងអស់ ចាប់ផ្ដើម​រក​វិធី​មួយ​ដោះស្រាយ​ការជ្លោះគ្នា ដោយ​ប្រើ​វិធី​ចរចា​គ្នា​ដោយ​សន្តិវិធី ហើយ​ដែល​ជា​ឱកាស​មួយ​បើកផ្លូវ​ឲ្យ​សម្ដេច​ហ៊ុន សែន លោក​អនុវត្ត​គោល​នយោបាយ​ឈ្នះៗ​ហ្នឹង​ផងដែរ​»​។

តើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា ត្រូវបាន​ហត្ថលេខី​គោរព​ដោយ​ពេញលេញ​ហើយ​ឬ​នៅ​?

ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា មានចែង​អំពី​អធិបតេយ្យភាព ឯករាជ្យ បូរណភាព និង​ភាព​មិន​អាច​រំលោភ​បាន​នៃ​ដែនដី អព្យាក្រឹតភាព និង​ឯកភាព​ជាតិ​កម្ពុជា​។ កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​តម្រូវឲ្យ​ភាគី​ទាំងអស់​លុប​សន្ធិសញ្ញា​នានា ដែល​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ជាមួយ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា ចាប់​ពី​ក្រោយ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ដែល​គេ​ចាត់ទុកថា​ជា​សន្ធិសញ្ញា​ខុសច្បាប់​នោះ​ចោល​។ ប៉ុន្តែ តើ​រហូតមកដល់​ពេលនេះ សន្ធិសញ្ញា​ខុសច្បាប់ ធ្វើឡើង​រវាង​កម្ពុជា និង​វៀតណាម​ក្រោយ​ឆ្នាំ​១៩៧៩​នោះ​ត្រូវបាន​លុប​ចោល​ហើយ​ឬ​នៅ​?

​បណ្ឌិត​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ លោក​សឺ​ន ស៊ូ​ប៊ែ​រ្តិ៍ ថ្លែងថា សម្ដេច​នរោត្តម សីហនុ ពេល​លោក​គង់​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ បាន​បដិសេធ​កិច្ច​សន្ធិសញ្ញា​រវាង​វៀតណាម និង​កម្ពុជា ដែល​បាន​ធ្វើឡើង​ក្រោយ​ឆ្នាំ​១៩៧៩​។ ប៉ុន្តែ​លោក​ថា តាម​លោក​ដឹង សន្ធិសញ្ញា​ខុសច្បាប់​ទាំងនោះ​នៅ​មិនទាន់​លុប​នៅឡើយ​ទេ«​តាម​ខ្ញុំ​ដឹង នៅ​! ពីព្រោះ​រដ្ឋាភិបាលចម្រុះ​ដែល​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ទទួលស្គាល់ មាន​អាសនៈ​នៅ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​នោះ ក៏​បាន​បដិសេធ​សេចក្ដី​ចរចា ឬ​កតិស​ញ្ញា​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​មាន​រវាង​វៀតណា​ម និងរ​បប​នៅ​ភ្នំពេញ​ហ្នឹង​»​។​

សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ លោក វង់ សុធា​រ៉ា ថ្លែងថា កិច្ចព្រមព្រៀង​២៣ តុលា តម្រូវ​ឲ្យ​ទុក​ជា​មោឃៈ​នូវ​រាល់​សន្ធិសញ្ញា​ទាំងអស់ ដែល​ធ្វើឡើង​ក្នុងអំឡុងពេល​ដែល​កម្ពុ​ជា​មាន​សង្គ្រាម​នោះ​។ ប៉ុន្តែ​លោក​យល់ថា ផ្អែក​តាម​សន្ធិសញ្ញា​បំពែ​ញ​បន្ថែម​ឆ្នាំ​២០០៥ បញ្ជាក់ថា ប្រហែលជា​មាន​សន្ធិសញ្ញា​ខ្លះ​នៅ​ថែរក្សា ហើយ​សន្ធិសញ្ញា​ខ្លះទៀត​ក៏​ចូល​ជា​មោឃភាព​ហើយ​ដែរ​៕

សូមសរសេរមកលោក ណុល ដារ៉ា តាមរយៈ dara@vodhotnews.com

What Next?

Recent Articles

9 Responses to "​វិភាគ​៖ សារៈសំខាន់​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១​"

  1. people says:

    veitname must respect paris accord and must give back our tral island and along border need to measure properly by international .we can’t loose any more of our land and island,all young gen must remember and take our land and our island back when we have new government (next government) we can’t do it now because this government is youn-veit’dog.GOD bless all cambodian people’

  2. VengSreng(ChongAkheat) says:

    Hun Sen ,
    Ah sam-re,
    ah kro-roham,
    ah ac-vi-chea,
    ah la-gne langer,
    ah khmer kro-ham,
    ah khiet – to- kor,
    ah bom-planh cheat,
    ah ka-jass youn,
    ah kbot cheat,
    ah kvac ma-ah-yoos
    ah plon dey reash
    ah louch pro-pon ke
    ah pouk-ro-louy louch cheat
    ah ngoab ty-hong
    ah pou-ke khang khouch, khang pler
    ah ot om-noi-tien
    ah un-jeang arch
    ah choy mer heng un-dor-ra thien
    ah ke kab kbal
    ah ke cut kbal chro-louk khnong pa-kun arch
    ah kdor veng khmao sa-oy ko-krooc
    ah chhker ka-chas dom-bao kbal
    ah cut tuek dey auy youn
    ah auy youn chol srok
    ah ty-hong millions dorng
    ah plon-san-leuk chnoat
    ah criminal 100000000000000000000000000000000000000000 yang
    VengSreng(ChongAkheat)
    October 21, 2014 at 3:40 pm

    Hun Sen ,
    Ah sam-re,
    ah kro-roham,
    ah ac-vi-chea,
    ah la-gne langer,
    ah khmer kro-ham,
    ah khiet – to- kor,
    ah bom-planh cheat,
    ah ka-jass youn,
    ah kbot cheat,
    ah kvac ma-ah-yoos
    ah plon dey reash
    ah louch pro-pon ke
    ah pouk-ro-louy louch cheat
    ah ngoab ty-hong
    ah pou-ke khang khouch, khang pler
    ah ot om-noi-tien
    ah un-jeang arch
    ah choy mer heng un-dor-ra thien
    ah ke kab kbal
    ah ke cut kbal chro-louk khnong pa-kun arch
    ah kdor veng khmao sa-oy ko-krooc
    ah chhker ka-chas dom-bao kbal
    ah cut tuek dey auy youn
    ah auy youn chol srok
    ah ty-hong millions dorng
    ah plon-san-leuk chnoat
    ah criminal 100000000000000000000000000000000000000000 yang

  3. ?? says:

    PEOPLE, only 1st thing our whole nation have to vote those leaders that not working for our nation. and second step go back to international community and asking for their support.as all of us knew whatever the problem that involving whit their boos they are so quite never said a word. for example, VEITNAMESE embassy said untrue history of our CAMBODA lower land, the island, the lost of new border post, a new road going so deep to our land. did we ever hearing from criminal mind leader of our nation. no though that this guy is (CHEA CHUN KBOT CHEAT KLOUN IENG) if he is not as what he state showing us the real mind you have. do not say one mill and only one inch of meaning that only for that kind of traitor. if he keep quit that mean it is every true that he can not say any thing else to our nation. wake up and save our nation . peace to all CAMBODIAN

  4. sankongborom says:

    FLNPK Ieng Moly finished longtime ago. FUNCINPEC zero. KD Khieu Samphan jailed for life. CPP win. CNRP Sam Rainsy Kem Sokha what will happen???

  5. Khmer says:

    ខ្មោចស្តាច់ងាប់កាលពីជាង២ឆ្នាំមុន ក៏ជាអ្នកបំផ្លាញដោយប្រយោលនូវកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនេះដែរ។ ស្តេចនោះក៏ជាដេីមចមនៃការមិនគោរពពេញលេញកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ពេលវេលាដែលបានចំណាយ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដែលបានធ្វើ ធនធានដែលបានបរិច្ចាគជាង2ពាន់លានដុល្លារ សមិទ្ធិដែលសំរេចបាន ការតស៊ូបូជាពលិកម្មដើម្បីរំដោះជាតិ ដោយប្រជារាស្រ្តខ្មែរនិងសហគមន៏អន្តរជាតិ បានក្លាយជាអាសារឥតការ រលាយសាបសូន្យ ក៏ដោយសារតែខ្មោចស្តាច់នេះដែរ។
    បានសេចក្តីថា អ្វីៗហាក់ដូចជាបានប្រព្រឹត្តទៅតាមការព្រមព្រៀងគ្នាស្ងាត់ៗរវាងឥសីវង្វេងអាស្រមនិងសត្វខ្លា ៉អញដេញUNTAC ចេញ ប្រោះខ្លាងាប់អែងអោយរស់ឡើងវិញ អញធ្វើស្តាច់ ហែងធ្វើនាយករដ្ធមន្រ្តី មិនចាំបាច់រវីរវល់គោរពកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនោះអីទេ មិនចាំបាច់គោរពឆន្ទះរាស្រ្តម្ចាស់ឆ្នោតឆ្នាំ1993 អីនោះទេ គោរពកិច្ចព្រមព្រៀងនោះសើៗ លំៗ តិចៗ ទៅបានហើយ។ កាលៈទេសៈណាត្រូវប្រើកំលាំងគឺត្រូវប្រើកំលាំង ដើម្បីរក្សាអំណាច ការពារបល្ល័ង្ក, ok? ok ៉ ។ ការនិយាយគ្នាស្ងាត់ៗនេះគឺប្រហាក់ប្រហែលទៅនឹងការនិយាយគ្នាស្ងាត់ៗរវាងស្តាច់ងាប់នេះជាមួយនិងមេយៀកកុងហូជីមិញ ដែលថា ៉សុខចិត្តជួយយៀកកុងវាយអាមេរិក ដើម្បីបានកម្ពុជាក្រោមមកវិញ នៅពេលយៀកកុងឈ្នះអាមេរិក៉។ ល្បែងនយោបាយដ៏ប្រថុយប្រថាននិងដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះ បានធ្វើអោយស្តេចចំកួតសឹងតែអស់អាយុជីវិតខ្លួនឯង ធ្វើអោយប្រទេសជាតិបែកបាក់ហែកហួរដោយសង្គ្រាម ធ្វើអោយរាស្រ្តខ្មែរនិរាសព្រាត់ប្រាស បាត់បង់ជីវិត រងទុក្ខវេទនារកទីបំផុតគ្មាន។ ថាចាញ់បោកមេយៀកកុងវាអន់ណាស់ទៅហើយ តែដល់ទៅចាញ់បោកកូនយៀកកុង អាយ៉ងយៀកកុង វាកាន់តែយ៉ាប់ណាស់ ទៅទៀតរកលេខដាក់គ្មាន រាស្រ្តខ្មែរជួយលែងបានហើយ ព្រះធរណីក៏ជួយទ្រលែងបានដែរ (Good bye Cambodia !)។
    នៅពេលឱកាសហុចឲ្យ សត្វខ្លាកំណាចចាំសីសបានខាំសុីតាឥសី កូនសិស្សតាឥសីដែលហ៊ានតទល់នឹងខ្លា និងប្រជារាស្រ្តខ្មែរ ថែមទាំងគ្រហឹមដាក់សហគមន៏អន្តរជាតិទៀតផង។
    អោយវាងាប់តៃហោងអពា្ចឹងទៅ អាស្តាច់ចង្រៃបំផ្លាញជាតិខ្មែរ។ បើវារស់នៅកាន់តែយូរ ជាតិខ្មែរកាន់តែរងទុក្ខវេទនាកាន់តែយូរ នឹងឈានទៅរកក្តីវិនាសសាបសូន្យនៅទីបំផុត។ គ្រាន់តែវាងាប់ភ្លាម បក្សកពា្ចះយួនបាត់បង់សសរជន្ទល់ដ៏ធំមួយ និងកំពង់រង្គោះរង្គើឈានទៅដួលរលំបាត់បង់អំណាចនៅពេលខាងមុខនេះ ព្រោះកំលាំងស្នេហាជាតិងើបឡើងរួបរួមគ្នាសង្រ្គោះប្រទេសជាតិ ។ ផលវិបាកបន្សល់ទុកដោយស្តាច់វង្វេងជាតិមួយនេះ មានទំហំធំធេងណាស់ ដែលយើងទាំងអស់គ្នាជាខ្មែរកំពង់ឃើញ កំពង់ទទួលរង សំរាប់ខ្មែរជំនាន់នេះ និងជាច្រើនជំនាន់ទៀត។
    បើនិយាយពីស្នាដៃវិញ ស្តាច់នេះចេះរិះរកវិធីមន្តអាគមន៏បំពេរអារម្មណ៏សន្តំព្រលឹងអោយលង់លក់ហោះហើរក្នុងសុបិន្តឋានសួគ៌តាមរយវិស័យសិល្ប (ចំរៀង កុន ល្ខោនរីកស្គុះស្គាយ) អោយខ្មែរមួយចំនួនសប្បាយភ្លេចខ្លួន ស្រលាញ់ស្តាច់ផ្កាប់មុខ ហើយមានអារម្មណ៏គិតថា សម្តាច់ឪល្អណាស់ អ្វីក៏ត្រូវដែរអោយតែសម្តាចឪធ្វើ។
    ទោះជាបានកសាងផ្លូវ សាលារៀន រោងចក្រ គ្រាន់ទុកបោកភ្នែករាស្រ្ត បិទបាំងអំពើអាក្រក់របស់ខ្លួនក្តី (នគរថ្កើនប្លែក សប្បាយតែភ្នែក ក្នុងចិត្តរងកម្ម) មានស្នាដៃកសាងសង្គមខ្លះៗក្តី កំហុសធ្ងន់ធ្ងរជាប្រវតិ្តសាស្ត្រដែលស្តាច់នេះបានប្រព្រឹត្ត រួមមានះ
    1-ជួយក្រពើ
    2-ជួយខ្លា
    1-ជួយក្រពើ
    ពេលក្រពើយួនកំពង់ឆេះរោលដោយភ្លើងសង្រ្គាមជាមួយអាមេរិក មិនទៅវ៉ៃថែម បែរជាទៅជួយអោយទឺកដីធ្វើជាមូលដានយោធាយៀកកុង អោយបាយទឹក អោយអាវុធយុទ្ធភ័ណ្ឌគ្រប់បែបយ៉ាង ថែមជួយនយោបាយ ការទូតទៀតផង។ ព្រោះជឿពាក្យយួនសន្យាថា៉ពេលឈ្នះអាមេរិក វាអោយទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ៉។ អុញ ស្តាចនេះអត់មើលប្រវតិ្តសាស្រ្តខ្មែរទេរឺ? ដូនតាវាបង្រៀនអោយជួយយួនអពា្ជឹងរឺ? រឺមួយក៏ជាពាក្យសំរាប់កុហកខ្លួនឯង និងកុហករាស្រ្តខ្មែរ។ តាំងពីពេលនោះមក មិនដែលឮមិនដែលឃើញ ស្តាច់អង្គនេះចេញមកសុំទោសចំពោះរាស្ត្រខ្មែរ នូវកំហុសរបស់ខ្លួនឡើយ រឺមួយអាងថា ៉ អញស្តាច់ អញធ្វើអីស្រាច់តែអញ ៉។ បើយួនវាចង់អោយកម្ពុជាក្រោមមែន នោះវាមិនចាំបាច់ខំចំណាយធនធាន អាយុជីវិតគ្នាវាធើអី នោះវានឹងនិយាយថា ៉ ទៅវ៉ៃយកកម្ពុជាក្រោមខ្លួនឯងទៅ ៉។
    ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីពេលក្រពើយួនឈ្នះសង្រ្គាមអាមេរិក បង្រួបបង្រួមខាងជើងខាងត្បួង ទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញ វាបែរជាមកឈ្លានពានខ្មែរសំលាប់ខ្មែរទៅវិញ។ (សៀមមិនចោលក្បួន យួនមិនចោលពុត)។
    2-ជួយខ្លា
    ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ក៏ប្រជារាស្រ្តខ្មែរនិងសហគមន៏អន្តរជាតិ នៅតែផ្តល់ឪកាសអោយស្តាច់នេះកែកំហុសខ្លួន។ តែមានទៅកែខ្លួនឯណា មានតែប្រព្រឹត្តកំហុស១ដងទៀត កាន់តែធ្ងន់ថែមទៀត។ នោះគឺ នៅឆ្នាំ1993 ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសនិ្តភាពក្រុងប៉ារីស 23តុលា1991 ពេលរាស្រ្តខ្មែរនិងសហគមន៏អន្តរជាតិ ព្រួតគ្នាវាយខ្លាឡើងសន្លប់ធំទៅហើយ បែរជាមានឥសីវង្វេងអាស្រមដដែលនោះ ចេញមកប្រោះខ្លាអោយរស់ឡើងវិញ។ ក្រោយពីបានរស់រានមានជីវិតឡើងវិញ និងមានកំលាំងកំហែងស្រួលបួលវិញហើយ ខ្លានោះបានដើរខាំសុីរាស្រ្តខ្មែររួមទាំងឥសីវង្វេងអាស្រមនោះផងដែរ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។
    កំហុសទី២នេះហើយ ដែលធ្វើអោយកិច្ចព្រមព្រៀងសនិ្តភាពក្រុងប៉ារីសមិនត្រូវបានគោរពពេញលេញនិងត្រឹមត្រូវឡើយ មានជាអាទិ៖
    – អធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា៖ ត្រូវគេរំលោភទាំងខាងកើតទាំងខាងលិច ទាំងដែនទឹកទាំងដែនគោក។
    – ប្រជាធិបតេយ្យ៖ មានតែប្រជាធិបតេយ្យក្លែងក្លាយ មានតែប្រជាធិបតេយ្យសំបកក្រៅ។
    – សិទ្ធិមនុស្ស៖ បាតុករអហិង្សាត្រូវអាជ្ញាធរវាយសំពង បាញ់សំលាប់យ៉ាងសាហាវ ។សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស ដីធ្លី ផ្ទះសំបែង ព្រៃឈើសហគមន៏ត្រូវគេគំរាមកំហែង វាយសំពង សំលាប់។
    កំហុសទី២នេះហើយ ដែលធ្វើអោយយើងទាំងអស់គ្នាជួបប្រទះបពា្ហាសព្វបែបយ៉ាង ទុក្ខវេទនា ការឈឺចាប់នៃប្រជាជាតិខ្មែរចាប់តាំងពីអាណត្តិទី១រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។
    និយាយអោយខ្លី កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសថ្ងៃទី២៣តុលា ត្រូវខ្លាខាំហែកកំទេចចោលខ្ទេចខ្ទីអស់ទៅហើយ។
    សរុបសេចក្តីមក កំហុសទាំងពីរនេះជាកំហុសធ្ងន់ធ្ងរណាស់មានលក្ខណស្លាប់រស់ដល់អាយុជីវិតប្រទេសជាតិ សំរាប់ប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរសម័យទំនើប ដែលប្រព្រឹត្តដោយស្តាច់វង្វេងជាតិមួយនេះ។ ប្រជារាស្រ្តខ្មែរមិនអាចអនុគ្រោះឲ្យបានឡើយ។
    អោយវាងាប់ឈរអពា្ចឹងទៅ បានសមមុខវា (អត់ទទួលខុសត្រូវ អត់បានកែកំហុស ដោះស្រាយបពា្ហាខ្លួនបន្តិច ណាសោះ មុននឹងងាប់)។ ងាប់របៀបនេះបិទភ្នែកមិនជិតទេ មិនចាំបាច់ខំប្រឹងបិទទេ។ ជាតិខ្មែរកំពង់រងទុក្ខវេទនា ដោយសារកំហុសធំៗទាំង២របស់ស្តាច់ចំកួតហ្លួងនេះឯង។
    ដោយបានប្រព្រឹត្តកំហុសធ្ងន់ធ្ងរដល់ម្លឹងហើយ សមណាស់ស្តាច់នេះ (មេដឹកនាំនយោបាយ) ចេញមកទទួលខុសត្រូវ ទទួលកំហុសរបស់ខ្លួនដែលបានប្រព្រឹត្ត រឺបើនៅក្នុងសង្គមដែលមានសីលធម៌ខ្ពស់ (ជប៉ុន កូរ៉េ អឺរ៉ុប អាមេរិក) មនុស្សរបៀបនេះគេសុំលាលែង រឺ ធ្វើអត្តឃាតខ្លួនបាត់ទៅហើយ ដើម្បីកុំអោយគេឃើញមុខតទៅទៀត និងដើម្បីរក្សាកិត្តិយស សេចក្តីថ្លៃថ្នូរពូជពង្សវង្សត្រកូលកូនចៅជំនាន់ក្រោយ។
    ស្តាច់ (អ្នកនយោបាយ) គ្រាន់តែជាអ្នកប្រព្រឹត្តកំហុសប៉ុណ្ណោះ តើនរណាជាអ្នកទទួលផលវិបាក? គឺប្រជាជាតិខ្មែរទាំងមូលជាអ្នកទទួលរងផលវិបាកថ្មបាក់ ទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត (ទាំងអាយុជីវិតរាស្រ្តខ្មែរម្នាក់ៗ ទាំងអាយុជីវិតប្រទេសជាតិ) ។ រាស្រ្តខ្មែរជាពិសេសយាយតា មាមីងដែលបានរស់ឆ្លងកាត់ច្រើនជំនាន់ មានការយល់ដឹងអំពីបពា្ហាកំហុសទាំងនេះ តែមិនដឹងធ្វើយ៉ាងម៉េច បើងាកទៅរកតុលាការ តុលាការមិនឯករាជ្យ បើងាកទៅរករដ្ធាភិបាល រដ្ធាភិបាលក៏មិនឯករាជ្យ (អាយ៉ងបរទេស) មិនការពាររាស្រ្ត។ ដូចនេះ ជំរើសចុងក្រោយរបស់គាត់ គឺសុំសហគមន៏អន្តរជាតិមកជួយ និង ចូលរួមកំលាំងជាមួយគណបក្សដែលគាត់សង្ឃឹមថា អាចជួយសង្រ្គោះ ការពារពួកគាត់និងប្រទេសជាតិបាន។

    សូមបងប្អូនជួយគិតពិចារណា

  6. CountryStudent says:

    If Youn invade Cambodia by troops directly, it’s hard to win because it’s easy to be understood by Cambodian people and international community.
    So Youn installed Khmer traitor puppet to work as an aggression toll for them in Cambodia;
    Youn keep encroaching the border, its puppet does nothing;
    Youn keep sending illegal immigration to occupy Cambodia everyday, its puppet does nothing;
    Youn take concession land for some million hectares in side and near the border, its puppet does nothing;
    Youn control Ang Kor Wat, Boc Kor, Sea shore, petroleum, imported goods, so called (economy), its puppet does nothing
    Youn run Khmer millitary, its puppet does nothing;
    Youn colonize the whole Cambodia and working to swallow Cambodia completely one day, it puppet does nothing;
    Youn puppet only discourage and scare its own people to keep quiet do nothing and allow Youn to do any thing they want
    I think if Cambodia is an independent and sovereignty state, if it can’t fight the aggressor, it always can go to United Nation for help; unfortunately, Hun Sen CPP the Youn puppet will not dare to do that

    ========================

    If Hun Sen CPP change mind and become patriot, it will jeopardy their position, power, property , crony and family tree; with these kinds of low low character people, they never will

    I admire at Viet Leader and its citizen, you can not hire one of them to be traitor of their own country no matter what you give them

  7. people says:

    all young gen please read alot more and more ‘the good comment all above’specially khmer’.the big all way bully to small so the east and the west all way bully us.they knew we are small nation that why we rely on international.we all can’t trust our leader because our leader is youn’dog.GOD bless all cambodian people’

  8. ព្រះរាជាណាចក្រដឹកនាំតាមបែបអាខ្វាក់ជិះកអាខ្វិន says:

    ស៊ីហនុៈកូននិងប្រពន្ធអញជាស្តេចមួយជីវឹត
    ហ៊ុនសែនៈអញកូននិងគ្រួសារអញជានាយករដ្ឋមន្ត្រីមួយជីវឹត
    យួនចិនសៀមៈចង់បានអីយកមួយស្រឡាញ់
    ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាសករនិងក្ររហាមមួយជិវឹត!!!

  9. Bol says:

    ការវិភាគពីប្រវត្តិសាស្ត្រ វាត្រូវតែមាន។ តែការវិភាគនឹងនាំឲ្យមានអ្វី ជាលទ្ធផល គឺមាន ច្រើនណាស់។ តែយើងលើកតែ ២ ទេ។ទី១ ៖ ឲ្យមនុស្សចេះរៀបចំខ្លួនជាថ្មី ដើម្បីបញ្ចៀសពីកំហុសដែលធ្លាប់មាន មានន័យថា ដើម្បីសន្តិភាព និង ធ្វើឲ្យមានឱកាសកសាងជាតិ។ ទី ២ ការវិភាគ ការលើកហេតុហេតុ ការបំភ្លៃហេតុផល ការក្រឡៃប្រវត្តិសាស្ត្រឲ្យបាត់សច្ចៈភាព យកប្រវត្តិសាស្ត្រមកញុះញង់បង្កើតសង្គ្រាមក្នុងស្រុកផង និងធ្វើឲ្យប្រទេសជាតិធ្លាក់ក្នុងមហន្តរាយ។
    អត្ថបទដែលគេបានខិតខំខាងលើនេះ គឺជាទស្សនៈ ពុំមែនជាសច្ចៈភាពនៃសង្គមខ្មែរ។
    បើនិយាយពីរឿងល្អនិងអាក្រក់ សម្រាប់សង្គមខ្មែរនេះ គេអាចនិយាយឲ្យខ្លីថា ខ្មែរត្រូវរលាយរូប រលាយប្រទេសតាំងពីចុងសតវត្សទី ១៩ មកម្លេះ គឺនៅអំឡុងឆ្នាំ ១៨៦០ ទៅ ១៨៧០ មកម្លេះ។
    សំណាងល្អ ដែលស្តេចខ្មែរ ព្រះបាទអង្គឌួង មានបញ្ញាស្មារតី បានអញ្ជើញបារាំងមកធ្វើជាអាណាព្យាបាល។ ក្នុងទស្សនៈមួយដែលអាចថា ជាការគាំទ្របារាំងទៅចុះ និងវាខុសទៅនឹងបរិបថនៃការតស៊ូរំដោះជាតិពីអាណានិគមនិយម យើងអាចនិយាយថា « បើគ្មានបារាំង នោះ ខ្មែរពិតជាពុំមានខេត្តសៀមរាប បាត់ដំបង ស្ទឹងត្រែងអីដែរ, បើគ្មានបារ៉ាង ក៏ខ្មែរគ្មានខេត្តកំពង់ចាម ស្វាយរៀង ព្រៃវែង តាកែវ កំពត អីដែរ។ និយាយឲ្យចំទៅ គឺខ្មែររលាយរូប តែម្តង។ ត្រូវដឹងថា នៅអំឡុងឆ្នាំ ១៧០០ , ១៨០០ ពុំមានឈ្មោះកម្ពុជាលើផែនទីពិភពលោកទេ។
    ជាការពិតទៅ ខ្មែរពិតជាពូជសាសន៍មួយដែលមានឈាមជ័រជាអ្នកសង្គ្រាមមែន។ អ្នកសង្គ្រាមខ្មែរជំនាន់មកដល់ឆ្នាំ ១៣០០ ជាពូជអ្នកពង្រីកទឹកដី។ តែដល់ខ្មែរពីឆ្នាំ ១៤០០ មក ជាពូជអ្នកចេះដឹងស្នហាជាតិងប់ងល់ ស្រឡាញជាតិខ្លាំងពេក ឃើញខ្មែរណាក៏អាក្រក់ជាងខ្លួន។ នេះ គឺជាគំនិតងប់ងល់របស់ពួកមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមប៉ុន្មាននាក់ ដែលកំពុងត្រូវបានចម្លងមកឲ្យមនុស្សមួយក្រុមតូចនាសម័យឥឡូ្វវ ទៀត។
    ប្រវត្តិសាស្ត្រ ២៣ តុលា វាពុំកើតមកឯកឯងនោះទេ។ ទម្រាំដល់មាន ២៣ តុលា វាមានរឿងរបស់វា។ រឿងរបស់វា គឺសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងរបស់ជាតិខ្មែរ។ ង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងរបស់ជាតិខ្មែរ ក៏មានតំណ មានដើមទង មានមូលហេតុមកពីណាដែរ។ យើងអាចសន្និដ្ឋានថា នេះ គឺជាតំណពីទស្សនៈស្នេហាជាតិងប់ងល់ តពីជំនាន់ដេញអាណានិគមនិយមបារាំងមកនេះ ឯង។ ទោះបីចាប្រទេសខ្មែរទទួលបានឯករាជ្យហើយក៏ដោយ ក៏ក្រុមខ្មែរក្នុងក្រុមមួយចំនួន មិនពេញចិត្ត និងមិនទទួលស្គាល់ការដឹកនាំរបស់សម្តេចនរោត្តម សីហនុដែរ។ ក្នុងនោះ មានមួយក្រុម ក៏បែកទៅមនោគមវិជ្ជាកុម្មុយនីស្តទៅ ឯមួយក្រុមក៏បែកទៅមនោគមវិជ្ជាសេរី ដែលមានអាមេរិកនៅក្រោយខ្នងនោះទៅ។ អ្នកទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែមានគម្រោងដឹកនាំប្រទេសទៅតាមទស្សនៈរៀងខ្លួន ហើយក៏សុទ្ធតែមានគោលដៅរំលំរាជានិយម ដូចគ្នា។
    ជាការពិតណាស់ ដោយសារតែ វៀតណាមដែលជាជាតិមួយដែលមានអ្នកតស៊ូទទួលមនោគមវិជ្ជាក្រហមជ្រៅជ្រះជាងខ្មែរ និងក៏ជាជាតិដែលមានឧត្តមភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងដី ជាងជាតិខ្មែរ គេពិតជាក្លាយទៅជាគ្រូរបស់ខ្មែរ។ ចង់មិនចង់ ទោះជាអំពើរបស់គេជាអំពើដោយសុទ្ធចិត្ត ក៏ត្រូវទទួលការចោទប្រកាន់ដូចរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែនរាល់ថ្ងៃនេះ ដែរ។ មិនខិសពីពួកដែលបានលក់ខ្លួនឲ្យអាមេរិកនោះឡើយ ពួកនេះ បានយកលេសយួនមួយម៉ាត់មកធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្តេចនរោត្តម សីហនុ និងបានរំលំរាជានិយម កសាងសាធារណរដ្ឋ។ នៅពេលខកខ្លួន ដឹងថា មិនចំណេញ គឺពេលដែលកងទ័ពសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ត្រូវរងការវាយប្រហារដោយកងទ័ពរំដោះគ្រប់ទីកន្លែង ទើ សេនាប្រមុខលន់នល់ សុំឲ្យចៅហ្វាយខ្លួនយាងសម្តេចនរោត្តម សីហនុ មកចរចារ វិញ។
    សង្គ្រាមខ្មែរនិងខ្មែរបានអូសបន្លាយតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧០ រហូតដល់ ១៩៧៥ រហូតដល់ខ្មែរក្រហាមបានកាន់កាប់អំណាច ត្រូវតែជារឿងមេដឹកនាំខ្មែរ ដែលដឹកនាំប្រទេស និងដឹកនាំចលនាតស៊ូ តាមការយល់ឃើញរបស់ខ្លួន។ ការដឹកនាំប្រទេស និងការដឹកនាំចលនាតស៊ូ ទាំងអស់ គឺសុទ្ធតែមានបង្អែកបរទេសទាំងអស់ មិថា ពួកក្រហម ឬពួកខៀវ (ពួកលន់នល់) នោះទេ។ ពួកខៀវ ជាឆ្កែរបស់អាមេរិក អាពួកក្រហមជាអាយ៉ង យួន ចិន ឬុរុស្ស៊ី ដែលពីដើមជាសហភាពសូវៀត?
    រឿងអាយ៉ង ឬក៏ឆ្កែនេះ សម្រាប់ខ្មែរ ល្មមលែងឲ្យមានឮពាក្យនេះ ទៀតទៅ។ ព្រោះថា កាលមុននោះ លន់នល់ជាឆ្កែរបស់អាមេរិក ហើយកាលពីមុនលន់នល់ ក៏សម សារី ក៏ជាឆ្កែអាមេរិកដែរ។ ដល់ពេលក្រោយរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរពីពួកមេបនពេជ្ឈឃាដ គេហៅរបបសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ថា ជារបបអាយ៉ងយួនទៀត។ ដល់ថ្ងៃនេះ គេចង់ថា របបខ្មែររាល់ថ្ងៃជា ព្រះជាណាចក្រតាមខ្សែញាក់របស់ចិន។ សួរថា តើពាក្យនេះ ចេញពីណា? ពាក្យនេះ ចេញពីពួកដែលជាបរិវានៃមហាអំណាចណាមួយ ឬក៏គ្រុមដែលដែលនិយមអាមរិក តែម្តង។
    ល្មមហើយ ល្មមឈប់ដាក់ខ្លួនជាអាយ៉ង ជាបរិវា ជាឆ្កែរបស់គេ ដូចបងៗៗ ពូ អុំ តារបស់យើងទៀតទៅ ព្រោះអ្នកទាំងនោះអាចជាឆ្កែរបស់គេមែន ឬក៏បានក្លាយជាឆ្កែរបស់គេ ដោយសារគំនិតស្នហាជិតិងប់ងល់នេះ ឯង។
    សូមឲ្យមានសច្ចៈធម៌ជាមួយនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។ សព្វថ្ងៃ យើងមានសន្តិភាពហើយ សូមយកប្រវត្តិសាស្ត្រជាកញ្ចក់ដើម្បីបន្តពង្រឹងសន្តិភាព ទៅល្អជាងការយកប្រវត្តសាស្ត្រមកបំភ្លៃ ដើម្បីការញុះញង់បំបែកបំបាក់៕