សន្និសីទស្ដីពីយុត្តិធម៌ទល់នឹងអំពើពុករលួយពីម្សិលមិញ។ ផា លីណា
Fri, 18 September 2015
ប៉ិច សុធារី
ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍
ភ្នំពេញៈ វិទ្យាស្ថានសិទ្ធិមនុស្សនៃគណៈមេធាវីអន្តរជាតិ (IBAHRI) បានចេញរបាយការណ៍មួយបង្ហាញថាប្រព័ន្ធតុលាការនៅកម្ពុជាបានរងនូវសម្ពាធនយោបាយពីសមាជិករាជរដ្ឋាភិបាលមានការស៊ីសំណូក និងអំពើពុករលួយដែលទាមទារឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានវិធានការបន្ទាន់ដើម្បីកែតម្រូវទាំងផ្លូវច្បាប់ និងការអនុវត្តដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមចំពោះឯករាជភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការ។
របាយការណ៍ស្តីពី «យុត្តិធម៌ និងអំពើពុករលួយ: បញ្ហាប្រឈមចំពោះឯករាជភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការនៅកម្ពុជា» កម្រាស់ ៦៩ ទំព័ររបស់ (IBAHRI) ចេញផ្សាយពីម្សិលមិញបានពិនិត្យដំបូងលើឯករាជភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការដោយសន្និដ្ឋានថារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌បានទទួលតួនាទីដ៏មានអំណាចបំផុតទាំងផ្លូវច្បាប់ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ព្រមទាំងមានឥទ្ធិពលលើផ្នែកស្ទើរទាំងអស់របស់ចៅក្រមដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ឯករាជភាពតុលាការដែលជាអំណាចមួយដាច់ដោយឡែកពីស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ។
របាយការណ៍កត់សម្គាល់ថា «បច្ចុប្បន្នវិសាលភាពអំណាចរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌លើប្រព័ន្ធតុលាការមានដូចជាឥទ្ធិពលលើផ្នែកថវិកា ធនធាន ការបណ្តុះបណ្តាល ការតែងតាំង ការដំឡើងតំណែង រយៈពេលកាន់តំណែង និងការដកចេញក្នុងប្រព័ន្ធតុលាការដែលត្រូវបានចែងក្នុងច្បាប់ថ្មីទាំងបីដោយគ្មានសង្គតិភាពជាមួយបទដ្ឋានអន្តរជាតិឡើយ»។
របាយការណ៍បន្តថាបញ្ហាប្រឈមមានដូចជាការស៊ីសំណូក និងអំពើពុករលួយទាំងផ្នែកនយោបាយ និងហិរញ្ញវត្ថុហាក់បានលេចឡើងដោយឆន្ទៈលើសកម្មភាពទាំងអស់របស់តុលាការ។
IBAHRI បានលើកឡើងថា៖ «ចៅក្រម ដែលកំពុងបណ្តុះបណ្តាលត្រូវបានស្នើឲ្យបង់ប្រាក់ដើម្បីអាចចូលរួមក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈហើយចៅក្រមជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជនមានលទ្ធភាពច្រើនក្នុងការទទួលបានការតែងតាំង និងការដំឡើងតំណែង»។
ក្រៅពីអំពើពុករលួយ IBAHRI បានលើកឡើងទៀតថាប្រព័ន្ធតុលាការក៏ប្រឈមនឹងកង្វះតំណាងស្ត្រីក្នុងសមាសភាពចៅក្រមខណៈដែលគណៈមេធាវីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានការពាក់ព័ន្ធផ្នែកនយោបាយខ្លាំងដែលមិនអាចបំពេញមុខងារបានសមស្របទៅតាមវិជ្ជាជីវៈផ្នែកច្បាប់ជាដើម។
ដោយមើលឃើញពីការប្រឈមនេះ IBAHRI បានអំពាវនាវឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាត់វិធានការបន្ទាន់ដោយបញ្ឈប់ការដាក់សម្ពាធនយោបាយលើប្រព័ន្ធតុលាការពីសមាជិករដ្ឋាភិបាលធានា និងការពារការបែងចែកអំណាចនៅកម្ពុជាគោរពឯករាជភាពតុលាការបង្កើតថវិកាសម្រាប់កម្មវិធីជំនួយផ្នែកច្បាប់ និងថវិកាទូទៅដល់ប្រព័ន្ធតុលាការដោះស្រាយអំពើពុករលួយក្នុងប្រព័ន្ធតុលាការ និងស្នើឲ្យគណៈមេធាវីប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍តម្លាភាពអភិបាលកិច្ចល្អ និងទប់ស្កាត់ការអនុវត្តមិនត្រឹមត្រូវក្នុងមុខងារខ្លួន។
ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានស្តីពីយុត្តិធម៌ទល់នឹងអំពើពុករលួយការតស៊ូឆ្ពោះទៅរកឯករាជភាពនៃអំណាចតុលាការក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាសណ្ឋាគារឡឺរ៉ូយាល់កាលពីថ្ងៃម្សិលមិញ លោក Mark Wassouf មេធាវីមកពីទីក្រុងឡុងដ៍បានថ្លែងថាកង្វល់ដ៏ធំដែលបង្ហាញនេះគឺទំហំអំណាចដ៏លើសលប់របស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ទៅលើតុលាការដែលទាមទារឲ្យមានការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ប្រព័ន្ធតុលាការថ្មីទាំង ៣។
លោកថា៖ «ត្រូវអនុវត្តច្បាប់ធ្វើយ៉ាងណាកុំឲ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់ការបែងចែកអំណាចរដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបន្ថយអំណាចរបស់គាត់ដូចដែលបានផ្តល់ជូនក្នុងច្បាប់នេះហើយគាត់ត្រូវតែបដិសេធមិនធ្វើជាសមាជិកនៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាអង្គចៅក្រមមិនចូលរួមនៅក្នុងដំណើរការដំឡើងឋានៈចៅក្រម ឬជ្រើសរើសចៅក្រម។ ជម្រើសចុងក្រោយគឺធ្វើយ៉ាងណាឲ្យច្បាប់ស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិដើម្បីធានាថាប្រព័ន្ធតុលាការឯករាជ្យ»។
កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៤ កម្ពុជាបានអនុម័តច្បាប់ប្រព័ន្ធតុលាការថ្មីចំនួន ៣ គឺច្បាប់ស្តីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅរបស់ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រមច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា និងច្បាប់ស្តីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃតុលាការ។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌លោក ជិន ម៉ាលីន បានច្រានចោលរបាយការណ៍ដែលលោកថា គ្មានតម្លាភាព និងការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងការប្រមូលឯកសារព័ត៌មានការសម្ភាស។
លោកថា របាយការណ៍នេះប្រមូលព័ត៌មានតែពីជ្រុងមួយដែលតែងតែរិះគន់រាជរដ្ឋាភិបាលប៉ុណ្ណោះខណៈក្រសួងយុត្តិធម៌មិនដែលបានជ្រៀតជ្រែកលើស្ថាប័នតុលាការផងនោះ។
លោកថា៖ «វាមិនមានអីចម្លែកទេចំពោះការរកឃើញក្នុងន័យខ្មៅងងឹតមកលើវិស័យយុត្តិធម៌យើងនោះ»។
ចំណែកប្រធានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក តាំង ស៊ុនឡាយ មិនមានយោបល់ចំពោះរបាយការណ៍នេះទេ តែសុំឲ្យបង្ហាញភ័ស្តុតាងច្បាស់លាស់។
ទោះយ៉ាងណា នាយិកាប្រតិបតិ្តមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាអ្នកស្រី ចក់ សុភាព យល់ថារបកគំហើញនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងភាពជាក់ស្តែងដែលកើតឡើងនៅកម្ពុជាដែលផ្នែកពាក់ព័ន្ធគួរពិចារណា និងសិក្សាលើអនុសាសន៍ទាំងនោះដើម្បីពង្រឹងឯករាជភាពប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា៕