លោក ទេព ឃុនណាល់ អតីតលេខាផ្ទាល់របស់លោក ប៉ុល ពត។ រូបថត Omar Havana/New York Times
Mon, 10 April 2017
ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍
ម៉ាឡៃៈ អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទេព ឃុនណាល់ គឺជាលេខាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មេដឹកនាំខ្មែរក្រហមលោក ប៉ុល ពត ដែលនៅតែស្មោះស្ម័គ្រចំពោះមេដឹកនាំកុម្មុយនីស្តជ្រុលនិយមនេះ បើទោះបីជានៅពេលចលនារបស់ខ្មែរក្រហមបានដួលរលំនៅចុងទសវត្សរ៍ ៩០ ក៏ដោយ។
ដោយត្រូវបង្ខំចិត្តកសាងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ ប៉ុល ពត លោក ឃុនណាល់ បានគេចខ្លួនទៅនៅព្រំដែនថៃហើយបានចាប់ផ្តើមធ្វើតាមវិធីសាស្រ្តរបស់លោក Peter Drucker ដែលជាអ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអាជីវកម្ម និងអ្នកទ្រឹស្តីជនជាតិអូស្រ្តាលី‑អាមេរិក។
លោក ឃុនណាល់ ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំដឹងថាប្រទេសមួយចំនួនដទៃទៀតនៅអាមេរិកខាងត្បូង ជប៉ុន ពួកគេបានសិក្សាអំពី Drucker ហើយពួកគេបានប្រើប្រាស់គំនិតរបស់ Drucker និងបានធ្វើឲ្យប្រទេសរបស់ខ្លួនរុងរឿង»។
ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងហុយដី ប៉ុន្តែមមាញឹកនេះស្ទើរសុទ្ធតែជាអតីតទាហានខ្មែរក្រហម ឬកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមព្រមទាំងគ្រួសាររបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែពួកគេបានមករស់នៅជាលក្ខណៈមូលធននិយម បើទោះបីជាអតីតកាលពួកគេធ្លាប់ប្រយុទ្ធដើម្បីបំផ្លាញមូលធននិយម ការបែងចែកវណ្ណៈ ពាណិជ្ជកម្មសេរី និងថែមទំាងការចាយលុយក៏ដោយ។
លោក ឃុនណាល់ បានជួយដឹកនាំផ្លូវជាស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុននាំចេញកសិកម្មមួយ និងធនាគារមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុតូចមួយសម្រាប់កសិករពីមុនពេលក្លាយជាអភិបាលស្រុក។ តាមរយៈតំណែងនោះលោកបានលើកទឹកចិត្តប្រជាពលរដ្ឋរបស់លោកឲ្យធ្វើតាម។
ទីផ្សារនៅម៉ាឡៃ គឺត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុនដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមអតីតមន្រ្តីខ្មែរក្រហម។ ជំរុញដោយធនាគារកសិកររបស់លោក ទេព ឃុនណាល់ ឥឡូវនេះមានអង្គការបែបនេះចំនួន ៦ នៅម៉ាឡៃ។
ជោគជ័យនៃអាជីវកម្មរបស់លោក ឃុនណាល់ បានធ្វើឲ្យមានក្រុមហ៊ុននាំចេញដំឡូងមីជាង ១០ ដែលភាគច្រើនដឹកនាំដោយអតីតទាហានខ្មែរក្រហម ឬអ្នកហែតាមខ្មែរក្រហម។ ជារៀងរាល់រសៀលនៃថ្ងៃធ្វើការផ្លូវសំខាន់របស់ក្រុងនេះគឺពោរពេញដោយរថយន្តដឹកដំឡូងមីទៅព្រំដែន។
លោក ឌីម សុខ ដែលជាមន្រ្តីមូលដ្ឋានម្នាក់ថ្លែងថា៖ «យើងបានចូលរួមរបបកុម្មុយនីស្តហើយឥឡូវនេះយើងបានចូលរួមជាមួយពួកមូលធននិយមដែលមានលក្ខណៈប្រសើរខ្លាំងណាស់»។
លោក ឌីម សុខ អាយុ ៦៥ ឆ្នាំដែលជាកសិករស្ទើរមិនចេះអក្សរកាលពេលលោកក្លាយជាអ្នកបដិវត្តន៍ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០ ដោយចូលទៅក្នុងព្រៃជាមួយខ្មែរក្រហមអស់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំពីមុនពេលដណ្តើមអំណាចបានពីរដ្ឋាភិបាល។
នៅក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើឲ្យប្រទេសក្លាយជាសង្គមល្អឥតខ្ចោះតាមរយៈការធ្វើស្រែសមូហភាព រដ្ឋាភិបាលខ្មែរក្រហមបានបណ្តេញប្រជាជនចេញពីទីក្រុងទៅជនបទដើម្បីរស់នៅដូចជាអ្នកស្រែ និងបំផ្លាញធនាគារ និងសាលារៀន។ ប្រជាជនយ៉ាងហោចណាស់ ១,៧ លាននាក់បានស្លាប់ក្នុងរយៈពេលកាន់អំណាចជិត ៤ ឆ្នាំ។
កម្មករកំពុងប្រមូលដំឡូងមីនៅម៉ាឡៃកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ រូបថត Omar Havana/New York Times
នៅពេលពួកគេត្រូវបានផ្តួលរំលំក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ពួកគេបានទៅបង្កើតជំរំទ័ពព្រៃដូចជានៅម៉ាឡៃដែលមានទាហាន និងអ្នកគាំទ្រខ្មែរក្រហមរាប់ពាន់នាក់។
ខណៈ ប៉ុល ពត បន្តដាក់កំហិតទៅលើសេរីភាពសហគ្រាសនៅក្នុងតំបន់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោក ប្រជាពលរដ្ឋនៅម៉ាឡៃត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើពាណិជ្ជកម្មមួយចំនួន និងកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិលក្ខណៈបុគ្គលក្នុងទសវត្សរ៍ ៩០។
តំបន់នេះបានបែកចេញពីខ្មែរក្រហមក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ជាផ្នែកដើម្បីគេចចេញពីការប៉ុនប៉ងរបស់ ប៉ុល ពត ដើម្បីប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិដាក់ជាសមូហភាពហើយភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីនោះអតីតអ្នកកុម្មុយនីស្តពីរបីពាន់នាក់បានប្រមូលទុនដើម្បីសាងសង់ផ្សារមួយដោយចេញជាមូលបត្រនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនមូលបត្ររួមមួយ។
ម្ចាស់ហ៊ុននីមួយៗមានសិទ្ធិទទួលបានភាគលាភជារៀងរាល់បីខែដោយផ្អែកទៅលើថ្លៃជួលតូបផ្សារដែលបង់ដោយអាជីវករ។ អត្រានៃការទទួលបានចំណូលមកវិញគឺខ្ពស់។
លោក ឌីម សុខ បានថ្លែងថាលោកទទួលបានប្រាក់ចំនួន ១០ ដុល្លារមកវិញជារៀងរាល់បីខែពីការវិនិយោគដំបូងចំនួនប្រមាណ ៥០ ដុល្លារ។
លោកបានថ្លែងដោយញញឹមថា៖ «វាគឺដូចផ្សារមូលបត្រ»។ លោក សុខ ថ្លែងថាលោកបានឃើញភាពផ្ទុយគ្នារវាងជីវិតបច្ចុប្បន្នរបស់លោក និងជីវិតអតីតកាលដែលលោកបានខិតខំដើម្បីរបបកុម្មុយនីស្ត។ «នៅក្នុងមនោគមន៍វិទ្យាកុម្មុយនីស្ត ពួកគេចោទប្រកាន់មូលធននិយមថាកេងប្រវ័ញ្ច»។ «ប៉ុន្តែឥឡូវនេះយើងនៅក្នុងសង្គមមូលធននិយម វាមានចំណុចពីរអ្នកអាចត្រូវគេកេងប្រវ័ញ្ច ប៉ុន្តែអ្នកក៏អាចការពារមិនឲ្យគេកេងប្រវ័ញ្ចអ្នកបានដែរ»។
មនុស្សជាច្រើននៅទីនេះហាក់បីដូចជាគ្រប់គ្រងស្ថានភាពនោះបានយ៉ាងលឿន។
លោក ងែត សារឿន អាយុ ៦២ ឆ្នាំបានចំណាយរយៈពេលជាង ២ ទសវត្សរ៍ជាទាហានដែលភាគច្រើនធ្វើសង្គ្រាមទ័ពព្រៃនៅតាមភ្នំជុំវិញម៉ាឡៃ។ សព្វថ្ងៃនេះលោកជាកសិកររុងរឿងម្នាក់ដែលដើរជុំវិញចម្ការរបស់លោកយ៉ាងរឹងមាំបើទោះបីលោកបានពិការជើងម្ខាងដោយសារមីនក៏ដោយ។
លោកជាអ្នកគាំទ្រក្រុមបាល់ទាត់ Arsenal និងចូលចិត្តមើលតម្លៃទំនិញប្រើប្រាស់ និងអានអំពីបច្ចេកទេសកសិកម្មថ្មីនៅក្នុងទូរស័ព្ទដៃទំនើបរបស់លោក។
លោកថ្លែងថា៖ «កាលពីមុនវាលំបាកណាស់នៅទីនេះ។ វាពោរពេញទៅដោយព្រៃ។ ឥឡូវនេះវាពោរពេញទៅដោយផ្ទះថ្ម»។ លោកបានសរសើរលោក ឃុនណាល់ ចំពោះការបង្រៀនកសិករឲ្យចេះ «បំពេញតាមតម្រូវការទីផ្សារ» ដោយដាំដំណាំថ្មីៗដូចជាដំឡូងមីដែលអាចកែច្នៃទៅជាម្សៅ ឬចំណីសត្វ។
ម៉ាឡៃនៅតែជាព្រៃដែលសម្បូរជំងឺគ្រុនចាញ់នៅពេលលោក ឃុនណាល់ បានមករស់នៅទីនេះក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ហើយនាំមកជាមួយលោកនូវប្រពន្ធមេម៉ាយរបស់ ប៉ុល ពត ដែលលោកបានរៀបការជាមួយភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ ប៉ុល ពត ដែលជាមេរបស់លោក។
លោកបានថ្លែងថា រឿងខ្មែរក្រហមគឺ «រឿងដ៏យូរណាស់ទៅហើយឥឡូវនេះ»។ «សូម្បីតែខ្ញុំ ខ្ញុំមិនដែលស្រមៃអំពីរឿងនោះទៀតទេ។ ខ្ញុំគ្រាន់តែគិតអំពីការធ្វើអាជីវកម្ម»។
លោក ឃុនណាល់ អាយុ ៦៧ ឆ្នាំបានចូលនិវត្តន៍ពីរដ្ឋាភិបាល និងអាជីវកម្មពីរបីឆ្នាំកន្លងមកហើយ ហើយឥឡូវនេះលោកចំណាយពេលវេលាភាគច្រើនបំផុតរបស់លោកផ្សព្វផ្សាយអំពីគំនិតរបស់លោក Drucker ទូទាំងប្រទេស។ លោកបង្រៀននៅសាកលវិទ្យាល័យមួយនៅខេត្តជាប់នោះ និងជាអ្នកបកប្រែការងាររបស់លោក Drucker មកជាភាសាខ្មែរ។ លោកថែមទាំងបានចងក្រងគំនិតល្អៗរបស់លោក Drucker ទៅជាសៀវភៅណែនាំតូចមួយ។
លោកថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំប្រាកដថា ប្រសិនបើកម្ពុជាប្រើប្រាស់គំនិតនេះកម្ពុជានឹងដើរក្នុងផ្លូវត្រូវ»។
លោកបានបដិសេធប្រាប់អំពីហិរញ្ញវត្ថុរបស់លោក ប៉ុន្តែលោករស់នៅក្នុងផ្ទះធំមួយដែលមានសួនច្បារជុំវិញ។ នៅពេលកូនចុងរបស់លោកដែលជាកូនតែម្នាក់គត់របស់ ប៉ុល ពត រៀបការក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ លោកបានរៀបចំពិធីដ៏ធំមួយសម្រាប់នាង។
លោកបានថ្លែងថាលោកបានចាប់ផ្តើមអានអំពីសេដ្ឋកិច្ចនៅពេលលោកបម្រើការងារជាបេសកជនរបស់ខ្មែរក្រហមប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងទសវត្សរ៍ ៨០។
បើទោះបីជាលោកចូលចិត្ត Milton Friedman ដែលជាអ្នកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី និង Frederick Taylor ដែលជាអ្នកជំនាញផ្នែកគ្រប់គ្រងវិទ្យាសាស្រ្តក៏ដោយ ក៏លោកមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុតចំពោះការលើកឡើងរបស់លោក Drucker ដែលថានិយោជិតគឺសំខាន់ចំពោះភាពជោគជ័យរបស់សហគ្រាស។
លោកបានថ្លែងអំពីលោក Drucker ថា៖ «អ្វីដែលខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍គឺថាគាត់និយាយអំពីបុគ្គល គាត់ផ្តល់អំណាចដល់បុគ្គលមិនមែនសមូហភាពទេ»។ «Frederick Taylor នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ គាត់និយាយអំពីប្រសិទ្ធផល ប៉ុន្តែលោក Drucker និយាយអំពីប្រសិទ្ធភាព»។
ក្នុងអំឡុងបឋកថានាពេលថ្មីៗនេះលោក ឃុនណាល់ បានជំរុញឲ្យសិស្សរបស់លោកចងចាំថាការគ្រប់គ្រងល្អគឺសំខាន់ដូចគំនិតល្អ។ លោកបានថ្លែងដោយប្រើពាក្យភាសាអង់គ្លេសថា «…In-no-vation» មានន័យថា គំនិតថ្មី ប៉ុន្តែដើម្បីជោគជ័យអ្នកត្រូវការយុទ្ធសាស្រ្ត»។
ចំណុចមួយចំនួននៃការនិយាយរបស់លោកអាចមានប្រយោជន៍សម្រាប់ខ្មែរក្រហមក្នុងអំឡុងរយៈពេលចុងក្រោយរបស់ខ្លួននៅពេលដែលចលនានេះបានបែកខ្ញែកជាផ្នែកតូចៗ។ នៅពេលសួរថា តើ ប៉ុល ពត ជាអ្នកគ្រប់គ្រងល្អឬយ៉ាងណា លោក ឃុនណាល់ ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំមិនចង់ធ្វើការវិនិច្ឆ័យអំពីរឿងនោះទេ។ ទុកឲ្យប្រវត្តិសាស្រ្តជាអ្នកវិនិច្ឆ័យ។ ខ្ញុំគិតអំពីអនាគត»៕ PS
Julia Wallace ,New York Times
រាយការណ៍បន្ថែម ដោយ នឿ វណ្ណារិន