ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2024.05.21
RFA
ស្ដាប់ ឬទាញយកសំឡេង
ជាងចម្លាក់ថ្មម្នាក់កំពុងខាត់រូបព្រះពុទ្ធបដិមាករ នៅក្នុងសិប្បកម្មមួយកន្លែង ស្តិតនៅភូមិសំណាក់ ឃុំកកោះ ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ឧសភា ២០២៤។ រូប៖ ពលរដ្ឋផ្ដល់ឱ្យ
ម្ចាស់សិប្បកម្មចម្លាក់ថ្ម ក្នុងឃុំកកោះ ស្រុកសន្ទុក លើកឡើងថា បើទោះបីជាប្រឈមនឹងការកុម្ម៉ង់ទិញតិចតួចក្ដី ក៏ពួកគេនៅតែបន្តអាជីវកម្មចម្លាក់ថ្មដោយដៃ ដើម្បីអភិរក្សមរតកវប្បធម៌ដូនតា។ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលយល់ឃើញថា ដើម្បីបង្កើនការងារក្នុងស្រុក និងថែរក្សាក្បួនខ្នាតចម្លាក់ថ្មខ្មែរ រដ្ឋាភិបាលមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យជនបរទេស ប្រកបអាជីវកម្មចម្លាក់ថ្មនោះឡើយ។
បើគេធ្វើដំណើរចេញពីក្រុងស្ទឹងសែន នៃខេត្តកំពង់ធំ សំដៅទៅក្រុងភ្នំពេញ តាមដងផ្លូវជាតិលេខ៦ ប្រមាណ១០គីឡូម៉ែត្រ អ្នកធ្វើដំណើរនឹងបានឃើញរូបចម្លាក់ពុទ្ធបដិមា និងរូបចម្លាក់ផលិតចេញពីថ្មភក់ និងថ្មកែវផ្សេងៗរាប់ពាន់រូបដាក់តម្រៀបលក់។ ក្រៅពីឃើញមានជាងកំពុងឆាប ដាប់ ចម្លាក់ថ្មហើយ គេក៏ឧស្សាហ៍ឃើញមានអតិថិជនរកទិញរូបចម្លាក់ថ្មបន្តបន្ទាប់គ្នាមិនដាច់នោះដែរ។
កំពុងរំលីងរូបចម្លាក់ពុទ្ធបដិមា ម្ចាស់សិប្បកម្មចម្លាក់ថ្មម្នាក់ នៅភូមិសំណាក់ ឃុំកកោះ ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ គឺលោក ឯម រីផុន ឆ្លៀតប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីថា ដោយសារតែមិនសូវមានការកុម្ម៉ង់ទិញ គ្រួសាររបស់លោកអាចរកប្រាក់ចំណូលបានត្រឹមតែប្រមាណ៥០ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ប្រៀបធៀបជាមួយការលក់មុនពេលបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣។ លោកបន្តថា បើទោះបីជាប្រឈមនឹងការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលយ៉ាងណាក្ដី ក៏លោកនៅតែចង់បន្តអាជីវកម្មចម្លាក់ថ្ម ព្រោះលោកយល់ថា ការឆ្លាក់ថ្មតាមក្បួនខ្នាតខ្មែរត្រឹមត្រូវពីដូនតា មិនត្រឹមតែអាចរកចំណូលដល់គ្រួសារលោកតែប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងអាចថែរក្សាកេរ្តិ៍ដំណែលពីបុព្វបុរសខ្មែរទៀតផង។
លោក ឯម រីផុន៖ «នៅក្នុងទឹកដៃផ្នែកសិល្បៈនេះ ខ្ញុំចង់និយាយថា យើងចង់លើកស្ទួយវប្បធម៌សិល្បៈយើងផង ដូចជាចម្លាក់ហ្នឹង វប្បធម៌ស្នាដៃខ្មែរយើង ឱ្យមានតទៅទៀត ព្រោះថារបស់នេះយើងអាចថែរក្សា គង់វង្សបានយូរ ថិតថេរ អាចទុកជាវត្ថុបុរាណបាន»។
ក្រៅពីផលិតរូបចម្លាក់បដិមាព្រះពុទ្ធ និងរូបបុព្វបុរសល្បីៗដូចជាព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត អ្នកភិរម្យភាសា អ៊ុក អ៊ូ ហៅ ង៉ុយ រូបចម្លាក់ក្បាច់បុរាណខ្មែរ និងសត្វផ្សេងៗហើយនោះ ម្ចាស់សិប្បកម្មចម្លាក់ថ្មនៅភូមិកកោះអះអាងថា ពួកគាត់ក៏អាចឆ្លាក់រូបសំណាកផ្សេងៗ បានគ្រប់ទម្រង់តាមតម្រូវការរបស់អតិថិជនទៀតផង។
ក្រឡេកមើលដំណើរការឆ្លាក់ថ្មវិញ ម្ចាស់សិប្បករចម្លាក់ថ្មដែលមានកូនជាងប្រមាណ៣០នាក់ លោក អ៊ុន ធីន ថ្លែងថា ដើម្បីអាចផលិតបានជាចម្លាក់ថ្ម គេត្រូវឆ្លងកាត់ដំណាក់ការកែច្នៃថ្មជា៤ដំណាក់កាល។ ដំណាក់កាលទី១ ជាងឆ្លាក់ត្រូវច្រោះថ្មកម្រោលឱ្យចេញជាជ្រុង តាមរូបរាងចម្លាក់ដែលចង់បាន ដោយរំលេចចេញជាស្មា កន្លាក់ដៃ ជើង ផ្ទៃមុខ ជាដើម។ ដំណាក់កាលទី២ ជាងត្រូវពិនិត្យមើលរូបចម្លាក់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាត រួចទើបលុបជ្រុងដែលបានឆ្លាក់ជា៦ជ្រុង ឱ្យចេញជារៀងមូល។ ដំណាក់កាលទី៣ ជាងឆ្លាក់ត្រូវរំលីង បញ្ចេញក្បាច់ចម្លាក់ ផ្ទៃមុខ ឱ្យបានសមរូបសមរាង និងដំណាក់កាលចុងក្រោយ គឺជាងត្រូវខាត់ កែកុនផ្ទៃមុខ និងសម្អាតរូបចម្លាក់ឱ្យបានស្អាតល្អ មុននឹងដាក់លក់នៅលើទីផ្សារ។ លោកបន្តថា បើទោះបីជាការឆ្លាក់បច្ចុប្បន្នមានការប្រើប្រាស់ម៉ូទ័រឆាប រំលីង និងខាត់ក្ដី ក៏ជាងចម្លាក់នៅតែត្រូវមានចិត្តអំណត់ខ្ពស់ ទ្រាំនឹងការហុយពីកម្ទេចថ្ម ទើបអាចផលិតរូបចម្លាក់ដែលរស់រវើក និងរក្សាទម្រង់ដើមដែលជាអត្តសញ្ញាណខ្មែរ។
លោក អ៊ុន ធីន៖ «អ្នកដែលគេស្រលាញ់ទឹកដៃខ្មែរ ទឹកដៃបរទេសគេបែងចែកច្បាស់លាស់ គេបែងចែកដាច់ពីការធ្វើដោយដៃ ការធ្វើដោយម៉ាស៊ីន អ៊ីចឹងមានភ្ញៀវមួយចំនួនគេលើកតម្កើងទឹកដៃខ្មែរ ដល់ពេលអ៊ីចឹងទោះបីចម្លាក់ម៉ាស៊ីនស្អាតប៉ុណ្ណា ក៏គេអត់ចាប់អារម្មណ៍ដែរ»។
ម្ចាស់សិប្បកម្មចម្លាក់ថ្មម្នាក់ទៀត ដែលមានបទពិសោធន៍ឆ្លាក់ជិត៣០ឆ្នាំ គឺលោក ទេព ធាន បញ្ជាក់ថា កូនជាងដែលចាប់ផ្ដើមរៀនឆ្លាក់ថ្មអាចទទួលប្រាក់ខែចាប់ពី៦០ម៉ឺនរៀល ទៅដល់៨០ម៉ឺន ខណៈជាងដែលមានទឹកដៃល្អ អាចទទួលប្រាក់ឈ្នួលរហូតដល់ ១០ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយថ្ងៃ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកអះអាងថា ដោយសារតែការងារឆ្លាក់ថ្មលំបាក និងត្រូវការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ ដូច្នេះមានសិស្សរៀនឆ្លាក់ថ្មមិនដល់ ៥០ភាគរយនោះទេ ដែលអាចបន្តចាប់អាជីពជាជាងចម្លាក់ថ្មបាន។
លោក ទេព ធាន៖ «ជាងចម្លាក់នេះលំបាកមែនទែន បានថាលំបាកមែនទែន ទីមួយដូចថា យើងឆ្លាក់អ៊ីចឹង យើងឆ្លាក់ទៅជួនកាលវាហុយ ធ្វើទៅវាប៉ះពាល់ដល់សុខភាពយើង ជួនកាលវាដាច់ផ្លែម៉ូទ័រចំជើង ចំដៃ វាមានគ្រោះថ្នាក់ច្រើនបើយើងមិនសូវជាប្រយ័ត្ន»។
ខុសពីផលិតផលសិល្បៈទម្រង់ផ្សេងៗ បើទោះបីជាជាងចម្លាក់ខ្មែរមានទឹកដៃល្អ និងផ្ចិតផ្ចង់យ៉ាងណាក្ដី ក៏ជាងចម្លាក់ថ្មមិនអាចឆ្លាក់ផ្ទៃសាច់ថ្មឱ្យបានរលោងស្អាត ដូចផលិតផលចម្លាក់ថ្ម ឆ្លាក់តាមម៉ាស៊ីនប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័របានដែរ។
ម្ចាស់សិប្បករចម្លាក់ថ្មមួយចំនួនព្រួយបារម្ភថា ចម្លាក់ថ្មដោយម៉ាស៊ីនរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមានម្ចាស់ជាជនជាតិចិន និងវៀតណាម អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះចម្លាក់ថ្មខ្មែរក្នុងពេលអនាគត។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី អ្នកជាវចម្លាក់ថ្ម មកពីស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប ដែលមានអាយុប្រមាណ៧០ឆ្នាំ លោកស្រី ឯក សាលួន លើកឡើងថា មូលហេតុដែលលោកស្រី និងពុទ្ធបរិស័ទផ្សេងៗនាំគ្នាទិញរូបចម្លាក់ថ្ម នៅភូមិសំណាក់ គឺដោយសារតែរូបចម្លាក់ដែលឆ្លាក់ដោយទឹកដៃជាងខ្មែរ មានរូបរាងសមសួន និងរស់រវើកទៅតាមរចនាបថខ្មែរ។
លោកស្រី ឯក សាលួន៖ «គុណភាពគាត់ល្អមែន ហើយតម្លៃគាត់សមរម្យដែលយើងអាចទទួលយកបាន ហើយមិនមែនតែតម្លៃសមរម្យហើយរបស់អត់ល្អទេ របស់គាត់ល្អ»។
ជុំវិញរឿងនេះ មេឃុំកកោះ ស្រុកសន្ទុក លោក ចាប ធីន លើកឡើងថា ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងភូមិសំណាក់ប្រមាណ៥០គ្រួសារ ប្រកបមុខរបរសិប្បកម្មចម្លាក់ថ្ម ដោយអាចផ្ដល់ឱកាសការងារដល់ពលរដ្ឋប្រមាណ២រយនាក់ មកពីភូមិផ្សេងៗក្នុងឃុំកកោះ។ លោកអះអាងថា ចម្លាក់ថ្មភូមិសំណាក់ មិនត្រឹមតែលក់នៅក្នុងស្រុកតែប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងលក់ទៅក្រៅប្រទេស ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា និងអូស្ត្រាលី និងខ្មែរកម្ពុជាក្រោមផងដែរ។ លោក ចាប ធីន បន្តថា មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យចម្លាក់ថ្មភូមិសំណាក់ ទទួលបានការគាំទ្រច្រើន គឺដោយសារក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ តែងដឹកនាំគ្រូចម្លាក់ពីសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ ហៅសាលារចនា មកបង្រៀនអំពីក្បួនខ្នាតនៃការឆ្លាក់ថ្ម ដល់ជាងចម្លាក់ក្នុងភូមិសំណាក់ដោយផ្ទាល់ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
លោក ចាប ធីន៖ «មន្ទីរវប្បធម៌បានយកគ្រូជំនាញៗពីសាលាវិចិត្រសិល្បៈមកបង្រៀនដល់ទីកន្លែងផ្ទាល់ នៅក្នុងភូមិសំណាក់នេះផ្ទាល់តែម្ដងបានច្រើន អ៊ីចឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋហ្នឹងកាន់តែមានជំនាញគ្រប់សព្វរបស់គាត់ ហើយត្រឹមត្រូវទៅតាមបទដ្ឋាននៃវប្បធម៌របស់ខ្មែរយើងមិនឱ្យខុស»។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គិមអេង មានប្រសាសន៍ថា សិប្បកម្មចម្លាក់ថ្ម មិនត្រឹមតែអាចផ្ដល់ការងារដល់ប្រជាពលរដ្ឋតែប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏ថែមទាំងជួយអភិរក្សវប្បធម៌ខ្មែរ ដែលជាកេរមរតកពីបុព្វបុរសខ្មែរបានទៀតផង។
លោក យង់ គិមអេង៖ «ដែលទាក់ទងជាមួយតម្លៃវប្បធម៌ហ្នឹង ជាទូទៅគេមិនសូវឱ្យបរទេសមករកស៊ីរបរបែបហ្នឹងទេ ពីព្រោះអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់នូវអត្តសញ្ញាណដើមពិតប្រាកដ អាចធ្វើឱ្យវាក្លាយ បាត់បង់នូវតម្លៃដើមរបស់វា អ៊ីចឹងបានជាដូចនៅថៃ នៅអី បានគេមិនឱ្យបរទេសរកស៊ីបែបហ្នឹងគឺដោយសារគេបារម្ភអ៊ីចឹងដែរ»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទង អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ប៉ែន សុវិជាតិ ដើម្បីសុំការបកស្រាយជុំវិញរឿងនេះបាននៅឡើយទេ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលគួរទប់ស្កាត់ការផ្ដល់អាជ្ញាប័ណ្ណអាជីវកម្ម ទៅដល់ក្រុមហ៊ុនបរទេសដែលប្រើម៉ាស៊ីនឆ្លាក់ថ្ម ព្រោះបើទោះបីជាផលិតផលចម្លាក់ថ្មដោយម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រទាំងនោះ ស្អាតវិចិត្រយ៉ាងណាក្ដី ក៏មិនមានតម្លៃជាស្នាដៃខ្មែរនោះឡើយ។ ម្ចាស់សិប្បកម្មចម្លាក់ថ្ម បញ្ជាក់គោលជំហរថា ដើម្បីឱ្យកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយមានមោទនភាពចំពោះចម្លាក់ខ្មែរ ដូចពលរដ្ឋខ្មែរបច្ចុប្បន្នមានមោទនភាពចំពោះស្ថាបត្យកម្មបុព្វបុរសខ្មែរពីបុរាណ ពួកគេនឹងនៅតែរក្សាអាជីវកម្មចម្លាក់ថ្មដោយដៃ តាមក្បួនខ្នាត និងរចនាបថខ្មែរឱ្យបានគង់វង្ស ដោយមិនប្រើម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រឱ្យឆ្លាក់នោះឡើយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។