គ្រឿងស្រវឹងជាមូលហេតុចម្បងទី២ នៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលបណ្ដាលឲ្យមនុស្សស្លាប់ និងរបួសជាច្រើនពាន់នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ និងខាតបង់ថវិកាអស់ជាច្រើនរយលានដុល្លារ។
ដោយ សួន សុផលមុន្នី
2013-04-01
RFA
ស្ដាប់ ឬ ទាញយកសំឡេង
ព្រះសង្ឃ និងពលរដ្ឋ ធ្វើយុទ្ធនាការអប់រំស្ដីពីគ្រឿងស្រវឹង និងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម តាមដងផ្លូវនាខេត្តបាត់ដំបង កាលពីថ្ងៃទី១ មេសា ឆ្នាំ២០១៣។ RFA/Soun Sophalmony
មនុស្ស ១៥០នាក់ ភាគច្រើនជាយុវជន និងព្រះសង្ឃ បានចាប់ផ្ដើមបើកយុទ្ធនាការស្ដីពីគ្រឿងស្រវឹង និងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម នៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៣ នៅតាមដងផ្លូវនានាក្នុងទីរួមខេត្តបាត់ដំបង។ នៅក្នុងក្បួនដង្ហែនោះ ពួកគេលើបដាមានខ្លឹមសារអប់រំជាច្រើនផ្ទាំង ដើម្បីបង្ហាញសាធារណជនឲ្យបានយល់ដឹងពីគ្រោះថ្នាក់ដែលបង្កឡើងដោយគ្រឿងស្រវឹង។
យុទ្ធនាការនេះបានរៀបចំឡើងដោយមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព (PDP CENTER) រួមគ្នាជាមួយអង្គការចលនាដើម្បីសុខភាពកម្ពុជា (CMH)។ គោលបំណងដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងចំពោះសុខភាព សិទ្ធិមនុស្ស ការអប់រំ សន្តិសុខ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតមានទិសដៅកៀរគរការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីចាត់វិធានការចំពោះការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង។
មន្ត្រីរបស់មជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក ម៉ៃ កុសល ថ្លែងថា សព្វថ្ងៃនេះប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ទាំងប្រុសស្រីមានជំនឿថា គ្រឿងស្រវឹងជួយកែរោគ បង្កើនភាពរីករាយ បំបាត់ទុក្ខ បង្កើនចំណងមិត្តភាព ធ្វើឲ្យបាយឆ្ងាញ់ជាដើម។
លោកថា ជំនឿនេះបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងផ្នត់គំនិតរបស់ខ្មែរ និងធ្វើឲ្យការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងកាន់តែច្រើនឡើងៗពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវជន៖ «ក្រឡេកទៅមើលរបាយការណ៍របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ឆ្នាំ២០១០ បានបង្ហាញថា យុវជនដែលមានអាយុចន្លោះពី ១០ឆ្នាំ ទៅ ២៤ឆ្នាំ ប្រមាណជា ៩០.៧% រួមទាំងស្ត្រីចំនួន ៧០% បានប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង វាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យអប់រំ និងការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស និងសង្គមជាតិ មិនតែប៉ុណ្ណោះ វាធ្វើឲ្យពួកគេឈានទៅរកការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន បោះបង់សាលារៀន ដែលធ្វើប៉ះពាល់ដល់អនាគតរបស់ពួកគេ»។
ទន្ទឹមនឹងការកើនឡើងនេះ គេសង្កេតឃើញថា ការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងបានជាប់ពាក់ព័ន្ធបញ្ហាជាច្រើន ដូចជាអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ ការចាប់រំលោភសេពសន្ថវៈ ការបៀតបៀនកេរខ្មាសទៅលើស្ត្រី និងកុមារ ការវាយតប់គ្នានៅតាមទីសាធារណៈ មនុស្សឃាត អំពើចោរកម្ម ការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន និងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។
របាយការណ៍អង្គការជនពិការអន្តរជាតិ បែលហ្សិក បានរកឃើញថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បានធ្វើឲ្យខាតបង់ថវិកា ៣១០លានដុល្លារ បើប្រៀបទៅឆ្នាំ២០១០ អស់ត្រឹមតែ ២៧៩លានដុល្លារ និងឆ្នាំ២០០៩ អស់ត្រឹមតែ ២៤៨លានដុល្លារ។ ក្នុងនោះគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ឆ្នាំ២០១១ បានសម្លាប់មនុស្ស ១.៩០៥នាក់ និងមនុស្ស ៥.៨០៧នាក់ បានរងរបួសធ្ងន់។
ការអប់រំនៃផលប៉ះពាល់នៃការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងនៅពុំទាន់បានទូលំទូលាយ ហើយការអនុវត្តច្បាប់នៅមានការខ្វះចន្លោះ។ ក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្មគ្រឿងស្រវឹង បានពង្រីកសក្ដានុពលរបស់ខ្លួនកាន់តែខ្លាំងដើម្បីជំរុញឲ្យមានការប្រើប្រាស់កាន់តែច្រើន។ ពួកគេបានប្រើគ្រប់មធ្យោបាយទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់តាមរយៈការផ្ដល់រង្វាន់ ការប្រើប្រាស់ស្រីស្អាតដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ និងការប្រើសារបំផ្លើសការពិត ដូចជាថា ផឹកស្រាដើម្បីកែរោគ ផឹកស្រាដើម្បីបង្កើនចំណងមិត្តភាព ផឹកស្រាមានកម្លាំងមាំមួន ផឹកស្រាដើម្បីសុភមង្គលគ្រួសារជាដើម។
មជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍និងសន្តិភាព បញ្ជក់ថា ដើម្បីកាត់បន្ថយនិងទប់ស្កាត់បញ្ហាទាំងនេះ គេត្រូវពង្រឹងនូវការអប់រំផ្សព្វផ្សាយពីផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងឲ្យបានទូលំទូលាយនៅតាមសហគមន៍ និងនៅតាមសាលារៀន។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ត្រូវពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ដែលមានស្រាប់ឲ្យបានតឹងរ៉ឹង ហើយដើម្បីទប់ស្កាត់គ្រឿងស្រវឹងឲ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពនោះ គេគួរតែមានច្បាប់ស្ដីពីគ្រឿងស្រវឹងដាច់ដោយឡែកមួយ ដើម្បីរឹតត្បិតទៅលើការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ការកំណត់អាយុនៃការប្រើប្រាស់ ទីកន្លែងនៃការលក់ដូរ កំណត់ពេលវេលានៃការលក់និង ដំឡើងពន្ធទៅលើផលិតផលគ្រឿងស្រវឹង៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
មហាសន្និបាតវិសាមញ្ញតំណាងទូទាំងប្រទេសរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានដំណើរការរយៈពេល ២ថ្ងៃ ពីថ្ងៃទី ១៦ ដល់ថ្ងៃទី ១៧ ខែមិនា ឆ្នាំ ២០១៣ ក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ សម្តេចអគ្គមហាធម្មពោធិសាល ជា ស៊ីម ប្រធានគណបក្ស សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន អនុប្រធានគណបក្ស សម្តេចអគ្គមហាពញាចក្រី ហេង សំរិន ប្រធានកិត្តិយសគណបក្ស និងគណៈអចិន្ត្រៃយ៍គណៈកម្មាធិការកណ្តាល ។ តំណាងចូលរួមមហាសន្និបាត រួមមានសមាជិក សមាជិកានៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាល មន្ត្រីគណបក្សដែលជាសមាជិក សមាជិកានៃរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា រាជរដ្ឋាភិបាល អនុរដ្ឋលេខាធិការ និងតំណាងគណបក្សមកពីគ្រប់ក្រសួង ស្ថាប័ន រាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ សរុបចំនួន ២.២៤៨ រូប ។
មហាសន្និបាត សម្តែងនូវទុក្ខក្រៀមក្រំក្រៃលែង ចំពោះការយាងចូលទីវង្គតនៃ ព្រះករុណា ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ជាទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃប្រជារាស្ត្រខ្មែរគ្រប់រូប និងឧទ្ទិសបួងសួង សូមព្រះវិញ្ញាណក្ខ័ន្ធរបស់ព្រះអង្គ បានយាងទៅសោយសុខក្នុងព្រះបរមសុគតិភពជារៀងរហូតទៅ ។
មហាសន្និបាត សម្តែងនូវភក្តីភាព និងកតញ្ញុតាធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុតថ្វាយ សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី ព្រះវររាជមាតាជាតិខ្មែរ និង ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដែលព្រះអង្គកំពុងគង់ប្រថាប់ជាម្លប់ដ៏ត្រជាក់នៃប្រជារាស្ត្រខ្មែរ និងសូមថ្វាយព្រះពរព្រះអង្គមានព្រះរាជសុខភាពបរិបូរ ព្រះកាយពលមាំមួន ព្រះបញ្ញាញាណភ្លឺថ្លា និងព្រះជន្មាយុយឺនយូរ ដើម្បីបន្តដឹកនាំនាវាកម្ពុជាឆ្ពោះទៅកាន់ត្រើយវឌ្ឍនភាព និងសុភមង្គល ។
មហាសន្និបាត បានដំណើរការស្របតាមលក្ខន្តិកៈ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្ស ប្រកបដោយលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យដ៏ទូលំទូលាយ ហើយបានចេញសេចក្តីសម្រេចចិត្តដូចតទៅ ៖
១. មហាសន្និបាត បានឯកភាពលើការវាយតម្លៃលទ្ធផលនៃការអនុវត្តកម្មវិធីនយោបាយរបស់គណបក្សពីឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ ២០១២ និងទិសដៅភារកិច្ចឆ្នាំ ២០១៣ ដោយបានកត់សម្គាល់ប្រកបដោយមោទនភាព ចំពោះសមិទ្ធផលធំៗលើគ្រប់វិស័យ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងនីតិកាលទី ៤ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន សម្រេចបានក្នុងដំណើរការកសាង និងការពារជាតិរយៈពេលជិត ៥ឆ្នាំ មកនេះ ។ សន្តិភាព ស្ថិរភាពនយោបាយ សន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម ត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងរឹងមាំ ប្រជាជនបានរស់នៅយ៉ាងសុខដុមរមនាក្នុងសង្គម លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ សិទ្ធិសេរីភាព និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែបានលើកកម្ពស់ ។ រាល់កំណែទម្រង់រដ្ឋដ៏ស៊ីជម្រៅ ត្រូវបានជំរុញអនុវត្តប្រកបដោយផ្លែផ្កា ជាពិសេសកំណែទម្រង់ជលផល តាមរយៈការលុបឡូត៍នេសាទទឹកសាបទាំងអស់ ទុកជូនប្រជាជនធ្វើការនេសាទជាលក្ខណៈគ្រួសារ និងកំណែទម្រង់ដីធ្លី តាមរយៈការអនុវត្ត “នយោបាយចាស់ សកម្មភាពថ្មី” លើវិស័យដីធ្លី ដែលបានទទួលការអបអរសាទរ និងការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីប្រជាជន និងគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានក្នុងសង្គម ។ វិស័យសេដ្ឋកិច្ច សម្រេចបានកំណើន ៧,៣% នៅឆ្នាំ ២០១២ ទោះបីមានឥទ្ធិពលពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុសកលក៏ដោយ ។ គោលដៅអភិវឌ្ឍសហស្សវត្សក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ត្រូវបានសម្រេច ដែលក្នុងនោះអត្រាភាពក្រីក្របានធ្លាក់ចុះពី ២២,៩% ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ មកនៅត្រឹមរង្វង់ ២០% ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ហើយរំពឹងថានឹងចុះមកនៅក្រោម ១៩% នៅឆ្នាំ ២០១៣ ។ ព្រមជាមួយនេះ កិត្យានុភាព និងកិត្តិនាមរបស់កម្ពុជាកាន់តែបានលើកកម្ពស់លើឆាកអន្តរជាតិ កម្ពុជាបានចូលរួមដោយស្មើភាព និងស្មើសិទ្ធិជាមួយបណ្តាប្រទេសក្នុងការដោះស្រាយកិច្ចការតំបន់ក៏ដូចពិភពលោក ។
មហាសន្និបាត គាំទ្រពេញទំហឹង ចំពោះការប្រឹងប្រែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីបន្តអនុវត្តឱ្យបានជោគជ័យនូវកម្មវិធីនយោបាយ យុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណដំណាក់កាលទីពីរ និងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ អភិវឌ្ឍន៍ជាតិបច្ចុប្បន្នកម្ម ឆ្នាំ ២០០៩-២០១៣ ។
២. មហាសន្និបាត បានអនុម័តសេចក្តីប្រកាស ស្តីពីកម្មវិធីនយោបាយរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដើម្បីកសាង និងការពារមាតុភូមិ ឆ្នាំ ២០១៣-២០១៨ ដែលបង្ហាញច្បាស់នូវគោលដៅជាយុទ្ធសាស្ត្រ បណ្តាគោលការណ៍គ្រឹះ និងគោលនយោបាយលើគ្រប់វិស័យ ដើម្បីបំពេញភារកិច្ចបម្រើជាតិ និងប្រជាជននៅក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំ បន្តទៀត ។ ទន្ទឹមនេះ បានពិនិត្យវាយតម្លៃរាល់ការងារត្រៀមរៀបចំរបស់គណបក្សគ្រប់ថ្នាក់ ដើម្បីចូលរួមប្រកួតប្រជែងដណ្តើមជ័យជំនះ ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី ៥ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៣ ខាងមុខនេះ ។ មហាសន្និបាត បញ្ជាក់ច្បាស់នូវការចូលរួមរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ក្នុងការបោះឆ្នោតនេះ ក្នុងស្មារតីគោរពអនុវត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់តាមច្បាប់ បទបញ្ជា នីតិវិធី និងក្រមសីលធម៌ សម្រាប់ការបោះឆ្នោត ហើយធ្វើសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រ ជាមួយគ្រប់ស្ថាប័នជាតិ គ្រប់គណបក្សនយោបាយ និងគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានផ្សេងទៀត ដើម្បីធានាឱ្យការបោះឆ្នោតបានប្រព្រឹត្តទៅដោយជោគជ័យប្រកបដោយលក្ខណៈសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ ។
៣. មហាសន្និបាត គាំទ្រជាឯកច្ឆ័ន្ទបេក្ខភាព សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន អនុប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សម្រាប់នីតិកាលទី ៥ នៃរដ្ឋសភា និងនីតិកាលបន្តបន្ទាប់ទៀត ។
មហាសន្និបាត បញ្ជាក់នូវជំហររបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បន្តប្រកាន់យកគោលការណ៍ រៀបចំរាជរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និងពង្រឹងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានស្នេហាជាតិ ដោយតម្កល់ផលប្រយោជន៍ជាតិជាធំ ឈរលើគោលការណ៍នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋ ដើម្បីពង្រីកកម្លាំងមហាសាមគ្គីកសាង និងការពារមាតុភូមិ ។
៤. មហាសន្និបាត សម្តែងនូវការគោរព និងការកោតសរសើរចំពោះក្រុមការងារ និងគណៈកម្មាធិការគណបក្សគ្រប់ថ្នាក់ ព្រមទាំងមន្ត្រី សមាជិក សមាជិកាគណបក្សគ្រប់រូប ដែលបានរួមសាមគ្គីយ៉ាងរឹងមាំជុំវិញគណៈកម្មាធិការកណ្តាល ផ្សារភ្ជាប់ជិតស្និទ្ធជាមួយប្រជាជន ប្រឹងប្រែងពុះពារ សម្រេចរាល់ភារកិច្ចដែលគណបក្សបានប្រគល់ជូន ខ្នះខ្នែងជួយកសាងសមិទ្ធផលយ៉ាងច្រើននៅមូលដ្ឋាន និងរួមចំណែកដណ្តើមបានជ័យជំនះក្នុងការបោះឆ្នោតជាបន្តបន្ទាប់កន្លងមក ហើយត្រៀមរាល់លក្ខណៈសម្បត្តិបានល្អ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី ៥ ។
៥. មហាសន្និបាត សម្តែងកតញ្ញុតាធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុត ចំពោះជនរួមជាតិនៅគ្រប់ទិសទី ដែលបានផ្តល់ការគាំទ្រយ៉ាងធំធេង ចំពោះបុព្វហេតុដ៏យុត្តិធម៌របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា តាំងពីដំណាក់កាលសង្គ្រោះជាតិពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍មកដល់បច្ចុប្បន្ន ហើយបានបោះឆ្នោតគាំទ្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កើនឡើងពីការបោះឆ្នោតមួយទៅកាន់ការបោះឆ្នោតមួយទៀត ធ្វើឱ្យគណបក្សកាន់តែមានលទ្ធភាពក្នុងការបំពេញភារកិច្ចជូនជាតិ និងប្រជាជន ។ ព្រមជាមួយនេះ មហាសន្និបាត សម្តែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះបណ្តាប្រទេសជាមិត្តជិតឆ្ងាយ សហគមន៍អន្តរជាតិ និងសង្គមស៊ីវិល ដែលបាននឹងកំពុងផ្តល់ការឧបត្ថម្ភគាំទ្រដ៏ថ្លៃថ្លាដល់ប្រជាជនកម្ពុជា ដើម្បីបុព្វហេតុសន្តិភាព សេរីភាព ប្រជាធិបតេយ្យ និងអភិវឌ្ឍន៍ ។
៦. មហាសន្និបាត អំពាវនាវដល់ជនរួមជាតិនៅគ្រប់ទិសទី និងគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានក្នុងសង្គម សូមផ្តល់ការគាំទ្រ និងចូលរួមអនុវត្តយ៉ាងសកម្មនូវកម្មវិធីនយោបាយរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដើម្បីរួមគ្នាបន្តពុះពារជំនះរាល់ឧបសគ្គ និងការលំបាកទាំងឡាយក្នុងដំណើររីកចម្រើនរបស់ជាតិ ហើយបង្កើតសមិទ្ធផលធំៗថ្មីៗទៀត ក្នុងបុព្វហេតុកសាង អភិវឌ្ឍន៍ និងការពារមាតុភូមិកម្ពុជា ។
៧. នៅក្នុងឱកាសនេះដែរ គណៈកម្មាធិការកណ្តាល បានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំង ឯកឧត្តម ស៊ីម កា ជាប្រធានគណៈកម្មាធិការហិរញ្ញវត្ថុនៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាល ជំនួស ឯកឧត្តម ជា សុទ្ធ ដែលបានទទួលមរណៈភាព ។
៨. មហាសន្និបាត ប្រគល់ភារកិច្ចជូនគណៈកម្មាធិការកណ្តាល ដើម្បីដឹកនាំអនុវត្តរាល់សេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់មហាសន្និបាត ឱ្យទៅជាសកម្មភាពជាក់ស្តែងរបស់គណបក្សទាំងមូល ប្រកបដោយជោគជ័យ ដែលឆ្លើយតបទាំងស្រុងទៅនឹងបំណងប្រាថ្នាដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ប្រជាជនយើង ។
បទអត្ថាធិប្បាយ ៖ តើលោក សម រង្ស៊ី ជាម្ចាស់លទ្ធិ ប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជាឬ?
*************************************************************************
ថ្មីៗនេះ វិទ្យុអាស៊ីសេរី ដែលជាវិទ្យុមាននិន្នាការ ប្រឆាំងរាជរដ្ឋាភិបាល កម្ពុជា បានធ្វើសេចក្តីរាយ ការណ៍ព័ត៌មាន មួយចំនួន ពាក់ព័ន្ធនឹងការ ចូល រួមរបស់ លោក សម រង្ស៊ី ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើស តាំងតំណាងរាស្ត្រ ដែលគ្រោងរៀបចំធ្វើ នាថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ ខាងមុខនេះ។
ក្នុងសេចក្តីរាយការណ៍ទាំងនេះ វិទ្យុអាស៊ីសេរីបានចោទប្រកាន់ ដោយគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់មកលើរាជរដ្ឋាភិ បាល ថា បានរារាំងមិនឱ្យលោក សម រង្ស៊ី ចូលរួមការបោះឆ្នោត។ តាមរយៈសេចក្តីរាយការណ៍ទាំងនេះ ដែរ លោក សម រង្ស៊ី ដែលជាទណ្ឌិតគេចចេញពី សំណាញ់ច្បាប់បានអះអាងថា យុទ្ធ សាស្ត្រឈ្នះចុងក្រោយរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គឺលោកនឹងមិនត្រឡប់មកកម្ពុជា ដើម្បីចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត ដើម្បីឱ្យសហគមន៍ អន្តរជាតិ មិនទទួលស្គាល់លទ្ធផល នៃការបោះឆ្នោត និងរាជរដ្ឋាភិបាលថ្មី។
លោក សម រង្ស៊ី ត្រូវបានតុលាការខេត្តស្វាយរៀង កាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាការប្រមាណ ១២ ឆ្នាំ ពីបទបំផ្លាញតម្រុយបង្គោលព្រំដែន បទក្លែងបន្លំ ឯកសារផែនទី បទបរិហារកេរ្តិ៍ និងផ្សាយព័ត៌មាន មិនពិត។ ប៉ុន្តែ លោក សម រង្ស៊ី មិនបានមកទទួលទោស តាមច្បាប់នោះទេ ។ ក្រោយប្រព្រឹត្ត បទល្មើសរួច លោក សម រង្ស៊ី បានរត់គេចចេញទៅក្រៅប្រទេស ដោយប្រើប្រាស់លិខិតឆ្លងដែន ប្រទេសផ្សេង ពីព្រោះលោកមានសញ្ជាតិពីរ។ ក្នុងបទវិភាគរបស់ខ្លួន វិទ្យុអាស៊ីសេរី បានចោទប្រកាន់រាជរដ្ឋាភិបាលថា បានរារាំងលោក សម រង្ស៊ី មិនឱ្យវិលត្រឡប់ម កកម្ពុជាវិញ ក្នុងហេតុផល នយោបាយ។ វិទ្យុនេះ ថែមទាំងបានចោទប្រកាន់ សម្តេច ហ៊ុន សែន និងគណប្សប្រជាជនកម្ពុជា ថា បានត្រួតត្រាស្ថាប័នជាតិគ្រប់វិស័យ រហូត ដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។
តើអ្វីទៅជាការពិត? ករណីរបស់លោក សម រង្ស៊ី ជាករណីផ្លូវច្បាប់សុទ្ធសាធ មិនពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនយោបាយនោះឡើយ។ លោក សម រង្ស៊ី បានប្រព្រឹត្តបទល្មើសជាក់ស្តែង ហើយត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសតាមផ្លូវច្បាប់។ រដ្ឋធមនុញ្ញ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា អំណាចបែងចែកដាច់ពីគ្នា រវាងអំណាចនីតិបញ្ញត្តិ នីតិប្រតិបត្តិ និងតុលាការ។ ដូច្នេះ រាជរដ្ឋាភិបាលដែលជាអ្នកកាន់អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ គ្មានសិទ្ធិ អ្វីទៅអន្តរាគមន៍តុលាការ ដើម្បីឱ្យលើកលែងការចោទប្រកាន់លោក សម រង្ស៊ី បាននោះទេ។ គេតែងតែស្នើឱ្យកម្ពុជាគោរពនីតិរដ្ឋ ប៉ុន្តែ គេមិនដែល ជំរុញឱ្យទណ្ឌិត សម រង្ស៊ី មកទទួលទោស តាមផ្លូវច្បាប់នោះទេ។
ជាការពិត គ្មាននរណាម្នាក់ហាមឃាត់លោក សម រង្ស៊ី មិនឱ្យវិលត្រឡប់កម្ពុជាវិញនោះទេ ប៉ុន្តែ លោក សម រង្ស៊ី ខ្លួនឯងទេ ដែលមិនត្រឡប់ មកកម្ពុជាវិញ ពីព្រោះលោកគេចចេញពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់។ រីឯការលុបឈ្មោះរបស់លោក សម រង្ស៊ី ចេញពីបញ្ជីអ្នកបោះឆ្នោត គឺគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប.) ធ្វើឡើងទៅតាមផ្លូវច្បាប់តែប៉ុណ្ណោះ។ មាត្រា៥០ ថ្មី នៃច្បាប់ស្តីការបោះឆ្នោត ជ្រើស តាំងតំណាងរាស្ត្រ បានកំណត់ពីលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ដើម្បីមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោត ដែលក្នុងបណ្តាលក្ខខណ្ឌទាំងនោះ គឺមានលក្ខខណ្ឌ មួយកំណត់ថា មិនត្រូវស្ថិតក្នុងស្ថានភាពជាប់ពន្ធនាគារ។ ចំណុចនេះហើយ ដែលលោក សម រង្ស៊ី ត្រូវបានលុបឈ្មោះចេញពីបញ្ជីអ្នកបោះឆ្នោត។
ជាមួយនឹងការប្រកាសគាំទ្រទណ្ឌិតដោយពុំផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់ ក៏មានបរទេសមួយចំនួន បានចោទប្រកាន់មកលើស្ថាប័ន គ.ជ.ប. ក្នុងករណី នេះ ដែរ ពីព្រោះតែពួកគេមិនបានពិនិត្យមើលច្បាប់បោះឆ្នោតកម្ពុជាឱ្យបានច្បាស់លាស់។
មកដល់នេះ លោក សម រង្ស៊ី យល់ច្បាស់ណាស់ថា ទោះបីមាន ឬគ្មានរូបលោកក៏ដោយ ក៏ការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅតែ ដំណើរ ការដែរ។ មនុស្សម្នាក់មិនមែនជាកត្តាកំណត់សម្រាប់ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស និងនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជានោះទេ។ ចំណុចនេះហើយ ដែល លោក សម រង្ស៊ី ពីមុនមកបានស្រែកថា នឹងមកចូលរួមការបោះឆ្នោត បានត្រឡប់ទៅជានិយាយថា លោកនឹងមិនត្រឡប់មកកម្ពុជា ដើម្បីចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត ដើម្បីឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិមិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត និងរាជរដ្ឋាភិបាលថ្មី។
ហេតុអ្វីបានជា លោក សម រង្ស៊ី អះអាងបែបនេះនៅខណៈនេះ? លោក សម រង្ស៊ី បានដើរមកដល់ផ្លូវទ័លច្រកមួយ ដែលលោកត្រូវប្រឈម នឹងការ ពិតបីយ៉ាង ៖ ទី១ បើលោក សម រង្ស៊ី វិលត្រឡប់មកកម្ពុជា លោក សម រង្ស៊ី ត្រូវតែទទួលទោសតាមផ្លូវច្បាប់ ពីព្រោះ ច្បាប់ស្ថិតនៅពីលើ មនុស្សទាំងអស់នៅក្នុងសង្គម ហើយក៏គ្មានករណីពិសេសណាមួយ សម្រាប់ទណ្ឌិតរូបនេះដែរ។ ទី២ ទោះបីលោក សម រង្ស៊ី មាន ឬគ្មានវត្តមាន ក្នុងការបោះឆ្នោតក៏ដោយ ក៏មិនបានធ្វើឱ្យគណបក្សរបស់លោកមានសំឡេងកើនឡើងដែរ ដោយហេតុថា ខណៈដែលមន្ត្រីគណបក្សរបស់លោក ចុះដើរឃោសនាបោកប្រាស់ប្រជាពលរដ្ឋ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលជាគណបក្សកាន់អំណាច កំពុងតែមមាញឹកយ៉ាងខ្លាំង ក្នុងការកសាង សមិទ្ធផលធំៗជូនជាតិមាតុភូមិ និងប្រជាជន។ ទី៣ លោក សម រង្ស៊ី កំពុងតែបាត់ភាពម្ចាស់ការក្នុងការគ្រប់គ្រងគណបក្សរបស់ខ្លួន មិនថា គណបក្ស សម រង្ស៊ី ខ្លួនឯង ឬគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលទើបបង្កើតឡើងថ្មីនោះទេ។
លោក សម រង្ស៊ី អះអាងថា មិនចូលរួមការបោះឆ្នោតដោយលើកហេតុផលថា គ្មានភាពយុត្តិធម៌។ តាមពិតយុត្តិធម៌ ឬមិនយុត្តិធម៌មិនមែន ស្ថិតនៅ លើបបូរមាត់របស់បុគ្គលណាម្នាក់នោះទេ គឺវាអាស្រ័យលើការវិនិច្ឆ័យរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលជាម្ចាស់ឆ្នោត និងម្ចាស់អំណាច។ លោក សម រង្ស៊ី ពិតជាដឹងច្បាស់ពីលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត ថា គណបក្សរបស់លោកនឹងមិនបានទទួលការគាំទ្រជាដុំកំភួននោះទេ។ ដូច្នេះ ដើម្បីជាលេស ក្នុងការបិទបាំងភាពអវិជ្ជាមានក្នុងការដឹកនាំគណបក្សរបស់ខ្លួន លោក សម រង្ស៊ី ចាំបាច់ត្រូវប្រកាសមិនចូលរួមការបោះឆ្នោត។ ការប្រកាសបែបនេះ របស់លោក សម រង្ស៊ី គឺជាការបង្អើលគណបក្សរបស់ខ្លួន ដែលកំពុងតែចុះខ្សោយ និងបែកបាក់ជាបំណែកទៅហើយនោះថែមទៀត។
ដូច្នេះ វាច្បាស់ណាស់ថា ទង្វើរបស់លោក សម រង្ស៊ី ក្នុងការដកតម្រុយបង្គោលព្រំដែន ជាសកម្មភាពគិតទុកជាមុន ដើម្បីបំផ្លាញការបោះឆ្នោត និងប្រកាសមិនចូលរួមការបោះឆ្នោត ដើម្បីកុំឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិទទួលស្គាល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត ពីព្រោះលោក សម រង្ស៊ី ដឹងខ្លួនច្បាស់ ណាស់ថា លោកប្រាកដជាចាញ់ដូចអាណត្តិមុនទៀត។ នេះជាការរៀបចំលេសនយោបាយយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត ប៉ុន្តែ លេសនយោបាយរបស់លោក សម រង្ស៊ី មិនអាចទទួលជោគជ័យបានទេ ប្រជាធិបេតយ្យសេរីពហុបក្សនៅកម្ពុជា មិនចំណុះលើទណ្ឌិត សម រង្ស៊ី ម្នាក់នោះទេ គឺវាអាស្រ័យ លើការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមកពីគ្រប់និន្នាការនយោបាយ។
កន្លងមក ក៍ដូចជាបច្ចុប្បន្ននេះ លោក សម រង្ស៊ី មិនដែលពឹងលើសមត្ថភាពខ្លួនឯងទេ លោក សមរង្ស៊ី តែងតែយកសហគមន៍អន្តរជាតិធ្វើជារនាំង ហើយថែមទាំងឃោសនាឱ្យបរទេសផ្តាច់ជំនួយ ឬដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចមកលើជាតិឯងទៀតផង។ គ្រប់ពាក្យដែលលោក សម រង្ស៊ី លើកឡើង គ្មានចំណុចណាមួយ ដែលបង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍ និងការបង្រួមបង្រួមជាតិទេ គឺមានតែពាក្យបំផ្លិចបំផ្លាញ ផ្តួលរំលំដូចសម័យ កម្ពុជាប្រជាធិប តេយ្យដូច្នោះដែរ។ ប្រសិនលោក សម រង្ស៊ី មានឱកាសឈ្នះឆ្នោតដឹកនាំប្រទេសកាលពីឆ្នាំ១៩៩៣ វិញ ម៉្លេះសមថ្ងៃនេះប្រទេស កម្ពុជា មិនអាច មានការបង្រួបបង្រួម និងផ្សះផ្សារជាតិ និងមានសន្តិភាពដូចសព្វថ្ងៃនេះទេ។ ពីព្រោះ លោក សម រង្ស៊ី ជាមនុស្សបុគ្គលនិយម មិនចូលចិត្តរួប រួមជាមួយអ្នកដទៃឡើយ គឺប្រកាន់គំនិតថា គ្មាននរណាស្មើខ្លួនជានិច្ច។
ពេលនេះ លោក សម រង្ស៊ី កាន់តែស្ថិតក្នុងភាពអស់សង្ឃឹម ក្នុងជីវិតនយោបាយរបស់ខ្លួន បាត់បង់ទាំងឱកាសឈរឈ្មោះជាបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រី បាត់បង់ទាំងឱកាសគ្រប់គ្រង គណបក្សខ្លួន ហើយបែរជាទម្លាក់បញ្ហានេះទៅលើគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលជាគណបក្សកាន់អំណាចទៅវិញ។ ចំពោះមុខទ្វេរគ្រោះនយោបាយនេះ លោក សម រង្សីត ខំបំភាន់មតិជាតិ និងអន្តរជាតិដោយប្រកាសថា នឹងមិនចូលរួមការបោះឆ្នោត ដែលគ្រោង ធ្វើនៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ខាងមុខនេះទេ។ ប៉ុន្តែ ទោះបីលោក សម រង្ស៊ី ចូលរួម ឬ មិនចូលរួមក៏ដោយ ក៏ការបោះឆ្នោតនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅដោយសេរី និងយុត្តិធម៌ដែរ សមដូចពំនោលមួយលើកឡើងថា «ទោះមាន់មិនរងាវ ក៏ថ្ងៃនៅតែរះដែរ» ៕
អត្ថបទដោយៈ បណ្ឌិត សុខ ទូច
សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានថ្លែងទៅកាន់យុវជនសមាជិកថ្មី របស់គណបក្ស ប្រជាជនកម្ពុជាថា ការបោះឆ្នោតនាពេល ខាងមុខ ជាការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ គឺខុសពីការបោះឆ្នោត ឃុំ-សង្កាត់ ។ការបោះឆ្នោតនាពេលខាង មុខជាការបោះឆ្នោតកំណត់ជោគវាសនា របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដូច្នេះសូមកុំខឹងគោ វាយរទះ ខឹងមេឃុំ ខឹងមេភូមិ ឬខឹងប៉ូលិស នៅតាមផ្លូវសូមកុំបោះឆ្នោត ទម្លាក់ហ៊ុន សែន ។ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ច្បាស់ថា “បើចង់ឲ្យហ៊ុន សែន ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តទៀត សូមបោះឆ្នោតគាំទ្រគណបក្ស ប្រជាជនកម្ពុជា។ ប្រសិនបើអ្នកស្រឡាញ់ បើអ្នកអាណិត បើអ្នកអរគុណ បើអ្នកជឿជាក់លើហ៊ុន សែន សូមបោះ ឆ្នោតឲ្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា” ។
សម្ដេចតេជោ បានលើកឡើងថា ការសម្រេចខាងលើគឺ ត្រូវបានធ្វើឡើង ក្នុងមហាសន្និបាត វិសាមញ្ញ របស់គណបក្សប្រជាជន ទូទាំង ប្រទេស កាលពីថ្ងៃទី១៦-១៧ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០១៣ កន្លងទៅ ។ដោយឡែកសម្រាប់ ប្រាក់ខែរបស់កម្មករ នាយករដ្ឋមន្ដ្រីបាន មានប្រសាសន៍ថា នឹងមានការប្រជុំគ្នាបន្ដ ទៀត តាមរយៈយន្ដការត្រីភាគីរួមមាន តំណាងរាជរដ្ឋាភិបាល ថៅកែរោងចក្រកាត់ ដេរ និងសហជីពកម្មករ ។ ចំពោះការ ដំឡើងប្រាក់ខែ ជូនមន្ដ្រីរាជការ និងកម្មករ ដែលត្រូវគណបក្សប្រឆាំង រួមទាំងសង្គម ស៊ីវិល ចង់បានដំឡើងឱ្យបានច្រើនក្នុងរយៈ ពេលភ្លាមៗនោះ ត្រូវបានសម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ពន្យល់ត្រឡប់ទៅវិញថា ការ ងារនេះ ធ្វើឡើងជាជំហានៗ ផ្ទុយពីការ លើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះ ។
ស្រាជាគ្រឿងស្រវឹង មនុស្សម្នាតែងប្រាថ្នាកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនង តែស្រាបែជាមិត្តសម្លាញ់របស់អ្នកធំៗមន្រ្តីនៅកម្ពុជាខ្លះ
បានងុបងល់ ។ បើអ្នកធំមិនអាចផ្តាច់បានផង តើឲ្យទៅអប់រំអ្នកតូចតាចម៉េចកើត? ។ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរមកពីមនុស្ស
មិនគោរពច្បាប់ និយាយឲ្យចំ អ្នកបើកបរនៅកម្ពុជាឆ្កួតជាងគេគឺ ពួកកូនអ្នកធំហ្នឹងតែម្តង ។