ក្រុមមេធាវីអាមេរិកាំង សហការជាមួយក្រុមមេធាវីអង់គ្លេស ជំរុញឲ្យតុលាការពាណិជ្ជកម្មក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ ពន្លឿនដំណោះស្រាយករណីក្តីក្ដាំរបស់ពលរដ្ឋខេត្តកោះកុង ជាមួយក្រុមហ៊ុនទិញស្ករសក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស ឈ្មោះ Tate & Lyle Sugar Limited។ ក្រុមមេធាវីទាំងនេះ ចង់បានសំណងជំងឺចិត្ត និងដីធ្លីជាង ១ពាន់ហិកតារ មកឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរដែលជាជនរងគ្រោះចំនួន ២០០គ្រួសារ ដែលបានបាត់បង់ដីធ្លី។
ដោយ តាំង សារ៉ាដា
2013-08-02
RFA
ស្ដាប់ ឬ ទាញយកសំឡេង
មេធាវីអាមេរិកាំង លោក ម៉ាក ម័រស្ទែន (Mark Moorstein) (ស្ដាំ) ដែលធ្វើការឲ្យក្រុមហ៊ុនមេធាវី រីស៍ ប្រួន (Rees Broome) និងជាអ្នកសកម្មធ្វើកិច្ចការក្នុងករណីទំនាស់របស់ពលរដ្ឋស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង។ Photo: RFA
អង្គការខ្មែរអាមេរិកាំង ដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ (CAHRAD) ដែលមានមូលដ្ឋានក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃពុធ បានជួបពិភាក្សាជាមួយក្រុមមេធាវីអាមេរិកាំង ក្នុងរដ្ឋវឺជីនៀ (Virginia) ដើម្បីស្វែងរកលទ្ធភាពក្នុងការពន្លឿនឲ្យមានដំណោះស្រាយ ករណីទំនាស់ដីធ្លីរវាងពលរដ្ឋចំនួន ២០០គ្រួសារ ក្នុងឃុំជីខលើ ស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង ជាមួយក្រុមហ៊ុនបញ្ជាទិញស្ករអំពៅដ៏ធំមួយក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស ឈ្មោះ Tate & Lyle Sugar។
ក្រុមមេធាវីអាមេរិកាំង ទាំងនេះ ជាសមាជិករបស់ក្រុមហ៊ុនមេធាវីឈ្មោះ រីស៍ ប្រួន (Rees Broome) ដែលធ្វើកិច្ចការជិតស្និទ្ធជាមួយក្រុមមេធាវីនៅប្រទេសអង់គ្លេស ហើយដែលបានដំណើរការក្តីក្ដាំរបស់ពលរដ្ឋចំនួន ២០០គ្រួសារ ក្នុងខេត្តកោះកុង រយៈពេលជាងពីរឆ្នាំមកហើយ តាមរយៈការផ្ដួចផ្ដើមគំនិតរបស់អង្គការ CAHRAD។
សមាជិករបស់អង្គការ CAHRAD លោក តាន់ វិបុល មានប្រសាសន៍ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី ថា លោកមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ពលរដ្ឋចំនួន ២០០គ្រួសារ ក្នុងស្រុកស្រែអំបិល ដែលរងការរំលោភយកដីពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុន KSL របស់ថៃ នឹងទទួលបានសំណងជំងឺចិត្ត និងបានដីធ្លីរបស់ពួកគេមកវិញ។
លោកបន្តថា រហូតមកទល់ពេលនេះ ក្រុមមេធាវីនៅប្រទេសអង់គ្លេស និងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានប្ដឹងក្រុមហ៊ុន T&L sugar ទៅតុលាការអង់គ្លេស ហើយរំពឹងថា តុលាការពាណិជ្ជកម្មនៅទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស នឹងចាត់ការនៅឆ្នាំក្រោយ៖ «ខ្ញុំមានសង្ឃឹមច្រើន ពីព្រោះតុលាការប្រទេសអង់គ្លេស បានទទួលករណីក្តីក្ដាំនោះទៅពិនិត្យមើលហើយ ហើយដំណើរការ ហើយតុលាការនឹងដំណើរការនៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំក្រោយ។ ហើយការរំពឹងទុកថា ជម្នះសម្រាប់ពលរដ្ឋចំនួន ២០០គ្រួសារ នោះ នឹងមានសង្ឃឹមភាគច្រើន»។
កាលពីឆ្នាំ២០០៦ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចចំនួនជាង ២ម៉ឺនហិកតារ ដល់ក្រុមហ៊ុនថៃ មួយឈ្មោះ KSL ដើម្បីដាំអំពៅធ្វើស្ករស ប៉ុន្តែក្នុងចំណោមទំហំដីទាំងនោះបានប៉ះទង្គិចដល់ដីចម្ការ និងដីភូមិរបស់ពលរដ្ឋចំនួន ២០០គ្រួសារ ក្នុងផ្ទៃដីទំហំជាង ១.៣០០ហិកតារ។ ការធ្វើសម្បទានដីទ្រង់ទ្រាយធំនេះ ធ្វើឡើងតាមរយៈការជួយជ្រោមជ្រែងរបស់ លោកឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ ជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាពីខាងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលលោកឧកញ៉ារូបនេះក៏មានភាគហ៊ុនក្នុងក្រុមហ៊ុនស្ករសរបស់ថៃ នេះដែរ។
ក្រុមហ៊ុនផលិតស្ករសរបស់ថៃ ឈ្មោះ KSL បានលក់ផលិតផលរបស់ខ្លួនបន្តផ្ទាល់ទៅឲ្យក្រុមហ៊ុន Tate & Lyle Sugar ដ៏ធំមួយក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។
មេធាវីអាមេរិកាំង លោក ម៉ាក ម័រស្ទែន (Mark Moorstein) ដែលធ្វើការឲ្យក្រុមហ៊ុនមេធាវី រីស៍ ប្រួន ហើយដែលជាអ្នកសកម្មធ្វើកិច្ចការក្នុងករណីទំនាស់របស់ពលរដ្ឋស្រុកស្រែអំបិល មានប្រសាសន៍ថា ផលិតផលស្ករសរបស់ក្រុមហ៊ុន Tate & Lyle Sugar ធ្វើអាជីវកម្មជាមួយក្រុមហ៊ុន KSL មានតម្លៃជាង ១០លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកមានប្រសាសន៍ថា លុយទាំងនេះនឹងត្រូវតែបង្វិលសងជាជំងឺចិត្តមកឲ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះជាង ២០០គ្រួសារនោះវិញ៖ «គោលបំណងរបស់យើងសម្រាប់ករណីក្តីក្ដាំនេះ គឺយើងយល់ថា ផលិតស្ករសទាំងនោះនៅតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋចំនួន ២០០គ្រួសារ ដែលជាជនរងគ្រោះ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើស្ករសទាំងនោះនៅតែជារបស់ជនរងគ្រោះ ក្រុមហ៊ុន T & L មិនអាចលក់ស្ករទាំងនេះទៅឲ្យអ្នកផ្សេងបានទេ។ ហើយក្រុមហ៊ុននេះមានកាតព្វកិច្ចត្រូវសងលុយ សងស្ករសទាំងនោះទៅឲ្យប្រជាពលរដ្ឋវិញ»។
លោកបន្តថា ជាងនេះទៅទៀត ក្រុមហ៊ុនផលិតស្ករសរបស់ថៃ KSL ត្រូវសងដីដែលខ្លួនកំពុងដាំអំពៅទាំងនោះ មកឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទាំង ២០០គ្រួសារ នោះវិញ ឲ្យបានគ្រប់ចំនួន។ លោកបន្តថា ក្រុមហ៊ុន KSL ដែលធ្លាប់សន្យាសងដីទៅអ្នកស្រុកវិញ នឹងគោរពសម្ដីរបស់ខ្លួន។
ចំណែក លោក អ៊ូ គឹមហួត ដែលជាសមាជិកសកម្មរបស់អង្គការបណ្ដាញពលរដ្ឋខ្មែរដើម្បីកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា ក្រុមរបស់លោកបានជួយជ្រោមជ្រែងករណីក្តីក្ដាំដីចម្ការអំពៅនៅខេត្តកោះកុង នេះ ជាយូរមកហើយ ហើយលោកសង្ឃឹមថា តាមរយៈសម្ពាធរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ អាចនាំមកនូវជ័យជម្នះសម្រាប់ពលរដ្ឋរងគ្រោះទាំងនោះ៖ «ឥឡូវពេលវេលានេះដូចជាបើកហើយ ហើយជាការមួយដើម្បីព្រមានដល់អស់លោកដែលរំលោភលើផលប្រយោជន៍របស់អ្នកដទៃ សម្រាប់ជាផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួននោះ ឲ្យប្រុងប្រៀបខ្លួន ពីព្រោះសកលលោកមានយន្តការរបស់គេ ដែលមិនចេះតែអនុញ្ញាតឲ្យយើងធ្វើអ្វីបានតាមចិត្តទេ។ ហើយយន្តការនេះគេអាចប្រើបានសឹងតែគ្រប់ប្រទេសលើសកលលោក»។
កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា កាសែត The Guardian របស់អង់គ្លេស បានចុះផ្សាយថា ក្រុមហ៊ុន Tate & Lyle Sugar ទិញស្ករសដែលប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មកុមារកម្ពុជា។ ការចុះផ្សាយនោះមានភ្ជាប់ជាមួយនូវខ្សែវីដេអូរៀបរាប់បង្ហាញអំពីទុក្ខលំបាករបស់កុមារក្នុងចម្ការអំពៅនៅខេត្តកោះកុង។
រយៈប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក ក្រុមហ៊ុន Tate & Lyle Sugar បានគំរាមប្ដឹងកាសែត The Guardian ថាចុះផ្សាយមិនត្រឹមត្រូវ។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក អៀង វុទ្ធី ប្រធានអង្គការសមធម៌កម្ពុជា ដែលជាអ្នកធ្វើកិច្ចការ និងតាមឃ្លាំមើលករណីទំនាស់ដីធ្លីចម្ការអំពៅនេះផ្ទាល់ បានគាំទ្រកាសែត The Guardian ហើយថាក្រុមរបស់លោកបានចុះសម្ភាសផ្ទាល់ជាមួយក្រុមកុមារ និងគ្រួសាររបស់កុមារថា ពិតជាមានការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មកុមារពីអាយុ ១៦ឆ្នាំ រហូតដល់ ១០ឆ្នាំ។
លោក អៀង វុទ្ធី បានថ្លែងប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី តាមទូរស័ព្ទថា អ្វីដែលក្រុមហ៊ុន Tate & Lyle Sugar ត្រូវដោះស្រាយចំពោះមុខ គឺការរំលោភដីធ្លីរបស់ពលរដ្ឋចំនួន ២០០គ្រួសារ ដែលជាឫសគល់នៃបញ្ហា៖ «ការដែលបាត់បង់ដីធ្លីនាំឲ្យកុមារបង្ខំចិត្តបញ្ជូនកុមារ ឬកូនរបស់ពួកគាត់អាយុក្រោមច្បាប់កំណត់ឲ្យទៅធ្វើការនៅចម្ការ។ អ៊ីចឹង ការដែលប្ដឹងនៅតុលាការអង់គ្លេស គឺដើម្បីទាមទារនូវដីដែលបានរឹបអូសដោយខុសច្បាប់។ ដូច្នេះ យើងមិនចង់ឲ្យបញ្ហានេះមានការបង្វែរទិសដៅនៃដើមរឿងនៅក្នុងសំណុំនៃការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងនោះទេបាទ»។
លោក ម៉ាក ម័រស្ទែន បញ្ជាក់ថា ក្រុមមេធាវីរបស់លោកបានសហការជាមួយក្រុមមេធាវីរបស់អង់គ្លេស បញ្ជូនករណីទំនាស់ដីធ្លីរបស់ពលរដ្ឋចំនួន ២០០គ្រួសារ នៅឃុំជីខលើ ស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង ទៅតុលាការពាណិជ្ជកម្មក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៣ ហើយតុលាការប្រទេសអង់គ្លេស នឹងចាត់ការករណីនៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំក្រោយ។ លោកបញ្ជាក់ទៀតថា ការប្ដឹងនេះ គឺជាឧទាហរណ៍នៃការព្រមានមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនបរទេសផ្សេងៗទៀត ក្នុងការដែលមកបណ្ដាក់ទុននៅកម្ពុជា ពួកគេត្រូវគោរពសិទ្ធិមនុស្សជាមូលដ្ឋាន ផ្តល់យុត្តិធម៌ និងភាពត្រឹមត្រូវជូនពលរដ្ឋខ្មែរ ព្រមទាំងជៀសវាងជាដាច់ខាតនូវការប្រើកម្លាំងពលកម្មកុមារ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
ម៉ាក ម័រស្ទែន (Mark Moorstein)
អត្ថបទដែលទាក់ទង
- លោក ប្រែដ អាដាម៖ ដំណើរការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាលម្អៀងទៅបក្សកាន់អំណាច
- វិទ្យុFMក្នុងស្រុកមិនផ្សាយបន្តពីវិទ្យុបរទេសជាខេមរភាសារយៈពេល២ថ្ងៃ
- អង្គការសហប្រជាជាតិអំពាវនាវឲ្យមានការបោះឆ្នោតដោយសេរីយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា
- សហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោមស្នើសុំអាមេរិកដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម
- អាមេរិក៖ កម្ពុជាគួរផ្ដល់ការផ្សាយដោយសេរីពីដំណើរការបោះឆ្នោត
- ពលរដ្ឋ៦៤គ្រួសារនៅព្រះវិហារស្នើដោះស្រាយជម្លោះដីធ្លីមុនបោះឆ្នោត
- អង្គការអន្តរជាតិផ្ញើលិខិតចំហជូនលោក ហ៊ុន សែន ទាក់ទងសេរីភាពបញ្ចេញមតិ
- CCHR ក្រើនរំឭករដ្ឋាភិបាលឲ្យគោរពឯករាជភាពតុលាការខ្មែរក្រហម
- អ្នកបឹងកក់និងបុរីកីឡាបន្តទាមទាររកដំណោះស្រាយពីសាលារាជធានី
I strongly believe that case will be the victory for Cambodian.
For ex, U.S.
” The amendment says that a person cannot be ” deprive of life,
liberty, or property, without process of law.” the term due process
means that the government must follow clear rules and act reasonable as it
carries the law. For example, the Supreme Court has ruled that every
person should be presumed innocent until proven guilty. In addition, the
government must prove its case against the defendant ” beyond a reasonable
doubt.”
Finally, the Fifth Amendment says that the government cannot take
someone’s private property for public use ” without just compensation.”
This means that the government must pay a fair price when it takes over a
person’s property for purpose such as building or parks.”
Quot right from the Fifth Amendment of the U.S.