មេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានអះអាងថា គណបក្សនេះបានកំណត់ទិសដៅស្វែងរកការគាំទ្រពីបណ្ដាសហគមន៍អន្តរជាតិ ដើម្បីឲ្យជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌បោះឆ្នោតសភានីតិកាលទី៥ ឬរៀបចំការបោះឆ្នោតជាថ្មី។ ចំណែកមន្ត្រីរាជរដ្ឋាភិបាល បានបន្តថ្លែងថា ការបោះឆ្នោតមុនអាណត្តិ គឺមិនអាចទៅរួចទេ ព្រោះមិនមានកំណត់នៅក្នុងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទេ។
ដោយ ដែន អយុធ្យា
2014-01-31
RFA
ស្ដាប់ ឬ ទាញយកសំឡេង
អនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា ជួបអ្នកគាំទ្រនាខេត្តព្រៃវែង នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤។ RFA/Hum Chamroeun
លោក កឹម សុខា ប្រធានស្តីទីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃសុក្រ ទី៣១ ខែមករា ថា ទិសដៅនាថ្ងៃអនាគតរបស់គណបក្សប្រឆាំង គឺបន្តស្នើឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ពិសេសប្រទេសមហាអំណាច ឲ្យដាក់សម្ពាធទៅលើរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន សព្វថ្ងៃ ឲ្យរៀបចំបោះឆ្នោតមុនអាណត្តិ។
លោកបន្តថា គណបក្សនេះនឹងធ្វើសកម្មភាពស្វែងរកយុត្តិធម៌ទៅតុលាការជាតិ និងអន្តរជាតិ ជូនកម្មកររងគ្រោះដែលត្រូវសមត្ថកិច្ចរដ្ឋាភិបាលបាញ់សម្លាប់ក្នុងពេលធ្វើបាតុកម្មអហិង្សា ទាមទារប្រាក់ខែគោល ១៦០ដុល្លារ កាលពីដើមខែមករា។
លោក កឹម សុខា បន្ថែមថា ក្រោយកិច្ចប្រជុំគណៈអចិន្ត្រៃយ៍ថ្មីៗនេះ ថ្នាក់ដឹកនាំបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានកំណត់ថា ផ្អាកការធ្វើបាតុកម្មមួយរយៈពេលសិន ប៉ុន្តែបានបន្ថែមបេសកកម្មចុះមូលដ្ឋានជួបជាមួយម្ចាស់ឆ្នោត ចាប់ពីខែកុម្ភៈ តទៅ៖ «យុទ្ធសាស្ត្រយើងនៅដដែល ប៉ុន្តែយុទ្ធវិធីរបស់យើង គឺយើងធ្វើការងារទូតច្រើន ពង្រីកការការទូតដើម្បីទាក់ទាញការគាំទ្រពីអន្តរជាតិ។ ហើយក៏យើងក៏កំពុងឲ្យអន្តរជាតិ ធ្វើការគាបសង្កត់ទៅលើការដឹកនាំខុសច្បាប់របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ហ្នឹង។ អាហ្នឹងជាយុទ្ធសាស្ត្រធំទី១របស់យើង។ ទី២ គឺយើងនៅតែធ្វើការទំនាក់ទំនងជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ គ្រាន់តែក្នុងមួយរយៈពេលនេះ គឺយើងមិនទាន់ធ្វើមហាបាតុកម្មទៀតទេ គឺយើងចុះជួបប្រជាពលរដ្ឋ ឬសកម្មជនផ្ទាល់នៅតាមមូលដ្ឋាន ឬតាមបណ្ដាខេត្តនានា»។
លោកបញ្ជាក់ថា រហូតមកដល់ពេលនេះ មន្ត្រីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនទាន់បានកំណត់ពេលវេលាជួបចរចាជាថ្មី ជុំវិញវិវាទនយោបាយក្រោយការបោះឆ្នោតសភានីតិកាលទី៥នៅឡើយទេ។
យ៉ាងនេះក្តី លោក ហោ ណាំហុង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានថ្លែងថា បើមេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចង់ឲ្យមានការបោះឆ្នោតមុនអាណត្តិ គឺទាមទារឲ្យបក្សប្រឆាំងចូលប្រជុំសភាជាមុន ដើម្បីធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬឈានដល់កែប្រែច្បាប់បោះឆ្នោត។ ប្រមុខការទូតកម្ពុជា ថ្លែងដូច្នេះនៅក្នុងជំនួបជាមួយ លោក ហ៊ូហ្គូ ស្វៃវអ៍ (Hugo Swire) អនុរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃចក្រភពអង់គ្លេស ព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ទី៣១ ខែមករា។
កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣ កន្លងទៅ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មានប្រសាសន៍ថា គ្មានច្បាប់តម្រូវឲ្យមានការបោះឆ្នោតឡើងវិញទេ។ លើសពីនេះ លោកថា បើតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ រូបលោក ឬព្រះមហាក្សត្រក្តី រួមនឹងរដ្ឋសភាខ្លួនឯង ក៏គ្មានសិទ្ធិរំលាយរដ្ឋសភាចោលដែរ។ លោកបន្តថា ចំពោះការបោះឆ្នោតអាចធ្វើទៅបានជារៀងរាល់ ៥ឆ្នាំម្តង ដូចបានកំណត់នៅក្នុងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា គឺមិនអាចបោះឆ្នោតមុនអាណត្តិបានទេ៖ «នៅកម្ពុជា មានរដ្ឋធម្មនុញ្ញមួយដែលបានកំណត់ ហើយដែលខុសពីប្រទេសដទៃ។ ប្រទេសដទៃ គឺអនុញ្ញាតឲ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រកាសរំលាយសភា ប៉ុន្តែនៅកម្ពុជា មាត្រាទី៧៨ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ បានកំណត់ថា សភាមាននីតិកាល ៥ឆ្នាំ។ សភា មិនអាចរំលាយមុនអាណត្តិបានទេ លើកលែងតែរាជរដ្ឋាភិបាលរំលាយ២ដងក្នុងរយៈពេល១២ខែ។ ដូច្នេះ នៅទីនេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏គ្មានសិទ្ធិរំលាយសភា ព្រះមហាក្សត្រក៏គ្មានសិទ្ធិរំលាយសភា និងសភាខ្លួនឯង ក៏គ្មានសិទ្ធិរំលាយសភា។ ដូច្នេះ តើនរណាមួយដែលមានសិទ្ធិរំលាយសភា ដើម្បីធ្វើការបោះឆ្នោតឡើងវិញ។ ដូច្នេះសូមអ្នកទាមទារទាំងឡាយ មើលច្បាប់ឲ្យបានច្បាស់»។
លោកបណ្ឌិត ហង្ស ពុទ្ធា នាយកប្រតិបត្តិគណៈកម្មាធិការអព្យាក្រឹត និងយុត្តិធម៌ ដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ហៅកាត់ថា និកហ្វិច (Nicfec) មានប្រសាសន៍ថា អ្នកនយោបាយឈ្នះអាសនៈសភានីតិកាលទាំងពីរ ត្រូវរួមគ្នាអនុវត្តតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឲ្យបានទាំងអស់គ្នា ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះនយោបាយក្រោយការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា៖ «រដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺជាច្បាប់គោល និងជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិ។ ប្រសិនបើគណបក្សទាំងពីរលោកអនុវត្តបានទៅតាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញនោះ គឺជារឿងល្អប្រសើរ។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលយើងធ្វើការកត់សម្គាល់នោះ គឺការបកស្រាយហ្នឹង មានភាពកេងចំណេញ ដើម្បីជាផលប្រយោជន៍ទៅខាងគណបក្សតែរៀងៗខ្លួន។ ត្រង់នេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យមានការប្រឈមរវាងគណបក្សទាំងពីរ»។
ការបោះឆ្នោតនីតិកាលទី៥ បានចាប់ផ្ដើមកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣។ ការបោះឆ្នោតនេះ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ឬ គ.ជ.ប បានបង្ហាញថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ឈ្នះបានអាសនៈសភាចំនួន៦៨ ចំណែកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ទទួលបាន ៥៥អាសនៈ។ ប៉ុន្តែ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនយល់ព្រមទទួលយកលទ្ធផលនេះទេ ដោយចោទថា មានការបន្លំសន្លឹកឆ្នោត និងបន្តតវ៉ាទាមទារយុត្តិធម៌លើលទ្ធផលបោះឆ្នោតរហូតមកដល់ពេលនេះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
អត្ថបទដែលទាក់ទង
- អនុរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអង់គ្លេសចង់ឲ្យបក្សទាំង២ដោះស្រាយបញ្ហានយោបាយឲ្យបានឆាប់
- លោក យឹម សុវណ្ណ ច្រានចោលការថ្កោលទោសថាលោកមើលងាយតួនាទីកងទ័ព
- មន្ត្រីបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងទៅជួបអ្នកជាប់ឃុំ២៣នាក់ទោះតុលាការមិនអនុញ្ញាត
- បក្សប្រឆាំងនឹងសុំឲ្យអង់គ្លេសជំរុញបក្សប្រជាជនដោះស្រាយបញ្ហានយោបាយ
- បទវិភាគ៖ តើមន្ត្រីរាជការអនុវត្តតួនាទីបម្រើរាស្ត្រឬផ្គាប់ចិត្តលោក ហ៊ុន សែន?
- រដ្ឋាភិបាលបង្កើតក្រុមការងារថ្នាក់ជាតិចុះមូលដ្ឋានទូទាំងប្រទេស
- សង្គមស៊ីវិលហៅប្រតិកម្មរបស់លោក សុខ អាន ថាជាចរិតមិនទទួលស្គាល់ការពិត
- មន្ត្រីបក្សសង្គ្រោះជាតិថានឹងបន្តចុះជួបម្ចាស់ឆ្នោតតាមមូលដ្ឋានទោះរងការគំរាម
- អនុរដ្ឋមន្ត្រីចក្រភពអង់គ្លេសមកទស្សនកិច្ចកម្ពុជាចុងខែមករា
បោះឆ្នោតមុនអាណត្តិ=ប្រមូលលាមកមុនបន្ទោរបង់។ទៅមិនរួចទេ ឈប់បោកប្រាសអ្នកតូចតាចទៀតទៅ! គ្មានអាចម៍ឲ្យទេ!!
ជិតឈប់លើកយកការបោះឆ្នោតឡើងវិញមកនិយាយហើយ! ដោយបង្វែមកនិយាយអំពីបោះឆ្នោតមុនអណត្តិវិញម្តង! ដូចមិនចាំបាច់ខិតខំ គៀរគយក បរទេសមកគាំទ្រអីនោះទេ ព្រោះថារឿងបោះឆ្នោតមុន ឬក្រោយអណតិ្តគឺរឿងផ្ទៃក្នុងរបស់យើងសុទ្ធសាធគ្មានពាក់ពន្ធ័បរទេសឡើយហើយការសំរេចចិត្តយ៉ាងណាៗ នាំគ្នាប្តូរច្បាប់ទៅ ។
BAREMEY PREASVIHEA it is not opposition party that did not wanted to end this political ware. there are a lot of political deference between these two party. 1 st the opposition party knew that Mr HUN SEN was not and will not a prime minister of all CAMBODIAN. HE just a leader for CPP party that communist VIETNAME get HUN SEN in powers from 1979 and he doing every thing for this party only. for example for so many years under his ruling is a kind of dictatorship . people and the country still suffering under his ruling. all CAMBODIAN are suffering in every day live and the country was under threatening of losing it identity .and also the treasure of this nation just about empty. this was under his responsibility for this nation. that right American gas company does not wanted to pump that oil out. they knew that CAMBODIA does not have a real government and also the last treasure that CAMBODIA have. please doing some more research about why all these leader are not come to any conclusion. and why people are suffering. retaliation, anger, the real CAMBODIAN sole have to thinking what is the best for their nation. peace to all CAMBODIAN
Presently, there is a list of recommendations compiled by a group of election monitoring organizations – ERA and UNCOHCRH. These recommendations are for the government, national institutions, and political parties involved to consider adopting these recommendtaions on election reform. It looks that Cambodia (the kingdom of wonder) is a champion because after each election this kingdom always had political deadlock or crisis. The question is still a question. It looks that Cambodia have not had any favorite approach which can nationally be applied to prevent the post-election political stalemate. Cambodian politicians ( the ruling party and opposition party) ought to think critically about this. For instance, after the first democratic election sponsored by the UNTACT in 1993, Cambodia had the political crisi. The CPP did not recognize the election result as a whole and threatened to create cessession at the eastern Mekong River should there is no applicable solution. During that time, Cambodia was about to slide into the civil war again because the CPP (former State of Cambodia “SOC”) had armed forces and the Royalist Funcinpec also had armed forces, while the Khmer Rouge side was still in the jungle 9boycotted the election).
Luckily, a win-win solution produced by the former King Norodom Sihanouk to share power among the two largest parties (CPP and Funcinpec) – co prim ministers. Funcinpec led by prince Norodom Ranariddh was the fiirst prime minister and the CPP-led by Mr. Hun Sen was the second prime minister. During that time, Cambodian citizens and nternational community especially the signatories to the 1991 Paris Peace Accord hoped that Cambodia passed through the most difficult time or the cessession will not happen. No one could predict. the co-prime ministers (funcinpec and CPP) started to fight each to maintain and strngthen their power through armd forces. The short-live war happened in the heart of the city leaving several hundreds of government officials, military officials and Funcinecp senior officials and activists died and injuried and cause a super fear among Cambodians. That was called a COUP.
In 1998 national election organized by the National Election Committee (NEC), Cambodia had, once again, a political impasses/crisis. That was a post election political impasses, in which the royalist Funcinpec and the Sam Rainsy Party (SRP) fully rejected the election result. These two parties publicly and officially claimed that the election was not free, fair, and credible becuase of intimidation and threat caused by the ruling party during the pre-election and during the polling day, vote-rigging, vote-buyiing, etc. Funcinpec strongly condemned the election result and the NEC and refused to form a coalition with the CPP as long as the solution reached. The CPP could not definitely form the government alone because of the two-third majority stipulated in the constitution of Cambodia – CPP won 64 seats, Funcinpec had 43 seats, and the SRP won 15 seats at the National Assembly). the two partied agreed to form an ALLIANCE FOR DEMOCRATS. Then, there were demonstrations. supporters of Funcinpec and SRP and many other civilians hit the street to decry the election result, demanding a reelection or vote-counting. Again, Cambodia suffered a political crisis. Demonstrators were violently dispersed and cracked down leaving many people injured, including monks, party activists and civilians. Later on, power-sharing talk was initiated, In a result, the alliance was short-live and broke up because Funcinepc agreed to go into a coalition government leaving the SRP became an opposition kept decrying the election results, NEC and the government. CPP led the government and Funcinpec held the National Assembly.
Again, Cambodia kept having a political crisis in 2003 national assembly electionafter the biased NEC announced officially the result that CPP won 73 seats, Funcinpec had 26 seats, SRP won 24 seats.Then, Cambodia fell into the sicial turmoil and crisis because of the alleged election result – Funcinpec and SRP officially denied the result. Again and again and again, Cambodia had 11-month political deadlock. though, CPP won an election but they was impossible to form a governmnment because of short fall of the two-third majority to form a government alone. Definitely, CPP needs one of the two parties to be a partner. But CPP was favorite to partner with its junior partner royalist Funcinpec. During that time Funcinpec and SRP formed an alliance for democracy to protest agianst the election result. ultimately, this alliance died after Funcinpec broke up the ALLIANCE by partnering with the CPP to establish a coalition government. This was because of an addition to the constitution.
Because of several political deadlock after the election, the constitution was amended – from two-thrid majority to 50 plus one formula, in order to for a government.
In 2008 election, Cambodia had no political deadlock because the CPP won 90 seats, SRP had 26, HRP had 3, while Funcinpec and Norodom Ranariddh Party (NRP) won 2 seats each.
But, in 2013 Cambodia really has political crisis again because only two political parties won the election – CPP had 68 seats and CNRP won 55 seats. But this election result was fully denied by the CNRP. CPP and NEC are accused of having conspired to steal votes or cook the result. It appears that NEC takes full responsibility before Cambodians and the history for its mistakes in managaing and organizing the election. NEC could not organized a free, fair, reliable election. NEC has been accused of making lost hundreds of thousands of voters’name, etc during the registration process and during the election day.
Everyone can realize why this political deadlock happened? Why Cambodia always have thorny problems after the election?
Obviously, the CNRP rejected the result. They gathered voters, supporters and members to hit the street to demonstrate demanding justice and a re-election. But this has been fully rejected by the CPP and NEC. DEmonstrations went on untill the violent crackdown engineered and commanded by the government leaving fatalities and fears among the people. Clearly, rights and freedom of citizens violated. It seriously go against the constitution and international covenant on civil and political rights. This violently crackdown by the government armed forces has been condemned by the pro-CNRP civilians/voters, civil society organizations, international community, etc. They demanded that rights and freedoms of citizens and the respect for human rights be restored.
My beloved Cambodians! Why the kingdom of wonder always suffered the political crisis/deadlock after the election – 1993, 1998, 2003, and 2013 elections?
What is an applicable approach to this political crisis? What is the win-win situation/approach? I believe that ther e are a number of win-win approaches to be considered to heal this crisi. But, it appears the the two parties involved has no real commitment and honesty to adopt. It looks that they are too coward!!!
Look! there is a list of recommendations to be considered for the election reform. Do Cambodian politicans or leaders want to have a free, fair, and reliable election? Do they want the social and political crisis happen always? Please remember that “no Khmer is enemy.”
Cambodia needs to reform a lot such as judicial and legal reform, public administration reform, combat against corruption, and election reform, land issue (anarchic economic land concession), wage rise for civil servants, the depletetion of the natural resource. etc. These are urgent to think and consider to find a solution.
Do you want this country break into two or three peices? If there is no real remedy, the political crisis wiill go on. This is a real social polarization.
បើចង់ឱ្យប្រទេសខ្មែរមានបាន ងើបមុខបំបាត់ភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន
រដ្ឋាភិបាលមិនត្រូវជំទាស់កម្មករកម្មការិនីធ្វើបាតុកម្មទាឡើងប្រាក់ខែទេ !
បើគ្រាន់តែកម្មករ កម្មការិនីបាតុកម្មទាឡើងខែ ១៦០ ដុល្លា ដេញបាញ់
ដេញវាយគ្នាស្លាប់និងរបួសច្រើនយ៉ាងនេះ ធ្វើម៉េចអាចកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ
របស់ប្រជាជនខ្មែរបាន ?
ប្រទេសអ្នកមានប្រាក់ ១៦០ដុល្លា វាគ្រាន់តែជាប្រាក់ធ្វើការក្នុង១ថ្ងៃរបស់
កម្មករ កម្មការិនីកំរិតមធ្យមនៃសាសន៍គេតែប៉ុណ្ណោះ ។