ដោយ៖ ពៅ មេត្តា
ថ្ងៃចន្ទ ទី20 តុលា 2014
http://vodhotnews.com
ស្តាប់សំឡេង៖ |
ចម្លងទុក |
អ្នកជំនាញខាងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មានលើកឡើងថា អ្នកនាំពាក្យនៅតាមស្ថាប័នរដ្ឋមួយចំនួនពេលបច្ចុប្បន្នមិនទាន់បំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួនបានត្រឹមត្រូវ ជាហេតុធ្វើឲ្យសាធារណៈជនមិនពេញចិត្ត ជាផ្នែកមួយនាំឲ្យខូចប្រជាប្រិយភាពគណបក្សដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។
អង្គការសង្គមស៊ីវិលធ្វើការផ្នែកសារព័ត៌មាន លើកឡើងថា បច្ចុប្បន្នស្ថាប័នរដ្ឋមិនទាន់បើកទូលាយសារព័ត៌មានឲ្យសាធារណៈជនបានដឹងទេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នកសារព័ត៌មានក៏បានរិះគន់លើឥរិយាបថអ្នកនាំពាក្យតាមស្ថាប័នរដ្ឋមួយចំនួន ដែលតែងប្រើពាក្យប្រមាថ ឬពាក្យមិនសមរម្យមកលើអ្នកសារព័ត៌មាននៅពេលដែលពួកគេសាកសួរ។
នៅពេលថ្មីៗនេះ អ្នកសារព័ត៌មាន VOD បានសាកសួរលោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីករណីតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំង អញ្ជើញឲ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីបំភ្លឺ អំពីវៀតណាមរំលោភយកដីកម្ពុជានៅខេត្តមណ្ឌលគិរី។ ពេលនោះលោក ផៃ ស៊ីផាន បានប្រើពាក្យមិនសមរម្យ ហើយឲ្យអ្នកសារព័ត៌មានទៅរកមើលបញ្ជាផ្ទៃក្នុងជំនួសការសួរលោក។ លោកថា «ប្រហែលតំណាងរាងរាស្ត្រហ្នឹង ទើបមកពីស្រុកក្រៅ បានវាអត់ដឹងសាច់រឿងហ្នឹង អានេះខ្ញុំមិនប្រឆាំងអីលោកទេ ខ្ញុំគាំទ្រលោកសួរហ្នឹង អាហ្នឹងជាផលប្រយោជន៍របស់រាស្ត្រហើយ ប៉ុន្តែរឿងអន្តរជាតិដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ផលប្រយោជន៍ជាតិហ្នឹង លោកត្រូវធ្វើឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ពីព្រោះការងារនេះ ជាការងាររបស់រដ្ឋ មិនមែនការងារឯកជន ការងារអីទេ។ (សំនួររបស់អ្នកសារព័ត៌មាន៖ ឯកឧត្តម អ៊ីចឹងសុំសួរមួយតិចទៀត អ៊ីចឹងករណីនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ្នឹង មិនអាចបំភ្លឺបន្តជាថ្មីបានទេ? ព្រោះករណីនេះ!) ប្រហែលជាឆ្កួតហើយ អ្ហែងអត់ចេះស្តាប់ភាសាខ្មែរទេ! អ្ហែងមើលបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង ឲ្យគាត់សរសេរមក អ្នកសម្រេចមិនមែនខ្ញុំ មិនមែនណាទេ អ្នកសម្រេចចិត្តគឺខុទ្ទកាល័យរបស់លោក ណែស! ស្តាប់បានហេស? គាត់អញ្ជើញយក្សក៏បានដែរ ប៉ុន្តែត្រូវធ្វើតាមនីតិវិធី ស្តាប់ខ្មែរបានហេស បានហើយ បានហើយ ចប់ទៅ!»។
នាយកវិទ្យាស្ថានកម្ពុជាសម្រាប់សិក្សាផ្នែកសារព័ត៌មានលោក មឿន ឈានណារិទ្ធិ លើកឡើងថា ប្រតិកម្មរបស់អ្នកនាំពាក្យមិនត្រឹមត្រូវ នាំឲ្យខូចប្រយោជន៍ដល់ស្ថាប័ន។ លោកបញ្ជាក់ថា «កាលណាយើងប្រតិកម្មដោយគំរោះគំរើយ ប្រតិកម្មដោយខ្វះវិចារញាណ ដោយមិនបានថ្លឹងថ្លែងភ្លាមៗ ជាការខាតបង់ គេមើលមកប៉ះទាំងវិជ្ជាជីវៈ ប៉ះទាំងប្រជាប្រិយភាពផង»។
ចំណែកអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋសភាវិញលោក ឈាង វុន ពេលខ្លះផ្តល់ព័ត៌មាន ពេលខ្លះមិនផ្តល់ ពេលខ្លះបន្ទោសអ្នកសារព័ត៌មានថា សួរលោកញឹកពេក មិនមានពេលបោកខោអាវជាដើម។
ក្នុងចំណោមក្រសួងទាំង២៥របស់រដ្ឋាភិបាល ក្រសួងភាគច្រើនមិនមានអ្នកនាំពាក្យ ហើយក៏មិនមានគេហទំព័រសម្រាប់ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែរ។ ជាក់ស្តែងក្រសួងព័ត៌មាន មិនមានអ្នកនាំពាក្យ ចំណែករដ្ឋមន្ត្រីលោក ខៀវ កាញារិទ្ធ ក៏កម្រលើកទូរសព្ទផ្តល់ព័ត៌មានដែរ ពេលខ្លះគេឲ្យឈ្មោះថា ក្រសួងមិនមានព័ត៌មាន។
ចំណែកអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយវិញ ប្រធានស្ថាប័ននេះលោក ឱម យ៉ិនទៀង បញ្ជាក់ថា លោកមិននិយាយតាមទូរស័ព្ទជាមួយអ្នកសារព័ត៌មានទេ ខណៈលោក កែវ រ៉េមី អ្នកនាំពាក្យកម្រលើកទូរសព្ទហើយបើលើកក៏មិនសូវនិយាយដែរ។
លោក សេក បរិសុទ្ធ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាក្រមសីលធម៌សារព័ត៌មានកម្ពុជា ពន្យល់ថា អ្នកនាំពាក្យត្រូវមានសមត្ថភាពមួយចំនួនដូចជា ដឹងពីតម្រូវការអ្នកត្រូវការព័ត៌មាន យល់ដឹងព័ត៌មានឲ្យបានទូលាយ មានចំណេះដឹងខ្លះខាងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន និងពិសេសគឺមានសីលធម៌។
ក្នុងឱកាសអបអរខួបលើកទី១១ នៃសិទ្ធិដឹងសកលលោកកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញាកន្លងទៅនេះ អង្គការចំនួន៣០ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមគ្នាដោយលើកឡើងថា បច្ចុប្បន្ននេះកម្ពុជានៅមិនទាន់មានវប្បធម៌បើកចំហព័ត៌មានទូលំទូលាយ ហើយរដ្ឋាភិបាលនៅមានភាពខ្វះខាត ឬស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការបើកចំហ ឬ ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានសាធារណៈ ដោយមូលហេតុមួយចំនួន រួមមានកង្វះខាតធនធាន សមត្ថភាពមានកម្រិត និងភាពមិនច្បាស់លាស់អំពីអ្វីដែលចាត់ទុកថាជាព័ត៌មានសម្ងាត់ជាដើម។
ពេលបើកសម័យប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីអាណត្តិទី៥លើកដំបូងកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៣ លោក ហ៊ុន សែន បានចេញបញ្ជាឲ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទយកចិត្តទុកដាក់ធ្វើការ បើកចំហព័ត៌មានឲ្យបានទូលាយជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីឲ្យសម្រេចគោលដៅកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅរបស់លោក។
លោក មឿន ឈានណារិទ្ធ បានលើកឡើងថា ជាការប្រសើរដែលកន្លងមក ក្រសួងព័ត៌មានបានបណ្តុះបណ្តាលអ្នកនាំពាក្យជាបន្តបន្ទាប់ តែលោកថា សមត្ថភាព និងចំនួនអ្នកនាំពាក្យនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។ លោកចង់ឲ្យគ្រប់ស្ថាប័នទាំងអស់ រួមទាំងថ្នាក់ឃុំសង្កាត់ផង ត្រូវមានអ្នកនាំពាក្យដើម្បីបើកចំហព័ត៌មានដល់ប្រជាពលរដ្ឋ៕
សូមសរសេរមកលោក ពៅ មេត្តា តាមរយៈ minpov@vodhotnews.com
រឿងនេះ យើងអាចចែកទិដ្ឋភាព ជា២ ទិដ្ឋភាពផ្សេងគ្នា។
ទី១ ទិដ្ឋភាពដែលផ្តើមពីចេតនា និងទស្សនៈរបស់កាសែត ដែលត្រូវតែរកចំណុចដើម្បីវាប្រហារលើរដ្ឋាភិបាល។ ព្រោះ រាល់ថ្ងៃនេះ គេពុំដែលចង់លើកអ្វីពីគុណសម្បត្តិរដ្ឋាភិបាល ឬក៏ពីអ្វីជាអំពើល្អរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីទេ។ តែជួនកាល គឺគេតែងចិញ្ចឹមចិត្តជ្រិញពេបជ្រាយជាមួយ អ្នកនាំពាក្យមួយចំនួន ដែលយើងបានដឹងដឹង ដូចជា លោក ជុំ កុសល លោក ស្អី ដែលមេនិកាយសាសនា ហៅគាត់ថា អាជ្រឹម លោក សោម ឆាយា ជាដើម និងពីដើម ក៏គេថា គេស្អប់សយ សុភាព ទៀត។ តែយើងអាចពិចារណាបានថា ជារឿងធម្មតាទេ, តែចំរៀងណាដែលយើងមិនចូលចិត្ត គឺយើងស្អប់អ្នកចម្រៀងហើយ។
ទី២ គឺទិ្ឋភាពបង្កឡើងពីសមត្ថភាព និងចរិតដើមរបស់បុគ្គលជាអ្នកនាំពាក្យ។ ឧទាហរណ៍ លោក ផៃ ស៊ីផាននេះ តែម្តង។ យើងក្នុងនាមជាអ្នកវិនិឆ្ឆ័យម្នាក់ដែរ យើងគិតថា ធម្មតាអ្នកនាំពាក្យ គឺត្រូវតែនិយាយអ្វីនៅក្នុងប្រយោជន៍ និងទស្សនៈរបស់បក្ស របស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ឬរបស់មេកោយ តែម្តង។ គ្រាន់តែថា តើការបកស្រាយនោះ វាយ៉ាងម៉េច ? ទន់ភ្លន់ ឬក៏ រឹងត្អឹង និងឆ្លើយតបទៅនឹងការចង់បានរបស់អ្នកសារពត៌មាន ឬយ៉ាងណា។
តែតាមការពិត បើនិយាយឲ្យត្រង់ ព្រោះថា ក្នុងនាមជាអ្នកមាននិន្នាការគាំទ្រគណបក្សប្រជាជន យើងពិតជាឃើញថា អ្នកនាំពាក្យសំខាន់របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មានបី នាក់ដែលសំខាន់ ១ លោកខៀវកញ្ញារិទ្ធិ , តែការដោះស្រាយរបស់លោកសមរម្យ ដែលហៅថា reflex , ២ លោក ស្អីនៅរដ្ឋសភានោះ , នោះពិតជាពិបាកមែន ដែលគណបក្សប្រជាជន មិនគួរឲ្យធ្វើទេ។ ទី៣ គឺលោក ផៃ ស៊ីផាននេះ ក៏គួរតែពិនិត្យដែរ ព្រោះថា គាត់និយាយពាំត្រណោតច្រើនណាស់។ នៅមានលោកបណ្ឌិតជ្រឹម មួយទៀត ក៏គួរតែពិចារណា ផងពី Style និយាយរបស់គាត់។
សន្និដ្ឋានថា អត្ថបទនេះ គឺជាកញ្ចក់មួយសម្រាប់គណបក្សប្រជាជន យកមកពិចារណា ហើយ។