ដោយ៖ ណុប វី | ថ្ងៃអង្គារ ទី14 មេសា 2015
http://vodhotnews.com
កាលពីប្រហែលជា២១ឆ្នាំមុន ប្រទេសកម្ពុជាបានដាក់ពាក្យសុំចូលជាសមាជិកអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក WTO។ ឯកសារជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាការចូលជាសមាជិករបស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកនឹងផ្តល់ឱកាសឲ្យកម្ពុជាឈានជើងចូលក្នុងទីផ្សារប្រកួតប្រជែងដោយស្មើភាព ទទួលបានការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស និងជួយជំរុញឲ្យមានតម្លាភាព និងអភិបាលកិច្ចល្អ។
ប្រទេសកម្ពុជាបានក្លាយជាសមាជិកទី១៤៨នៃអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៤ គឺជិត១០ឆ្នាំក្រោយពេលស្នើសុំចូលជាសមាជិក WTO។
មានកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ និងសេដ្ឋកិច្ចច្រើនទៀតដែលត្រូវបានផ្តួចផ្តើមនៅក្នុងពិភពលោក។
ប្រជាជន និងសមាជិកសភាអាមេរិកកំពុងតែពិនិត្យមើលលើការស្នើសុំរបស់រដ្ឋបាលលោក បារ៉ាក់ អូបាម៉ាប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដែលស្នើឲ្យផ្តល់បត្យាប័ណ្ណលើកិច្ចព្រមព្រៀងដៃគូរអន្តរតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិចហៅកាត់ថា (TPP)។ រដ្ឋបាលរបស់លោក បារ៉ាក់ អូបាម៉ា សង្ឃឹមថាកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរប៉ាស៊ីហ្វិចនេះ នឹងត្រូវអនុម័តនៅត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំនេះ ឬយ៉ាងយូរនៅចុងឆ្នាំ២០១៥។
កិច្ចព្រមព្រៀងដៃគូរអន្តរតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិច (TPP) គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលផ្តួចផ្តើមដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានចំនួន៤ ដែលរួមមានវៀតណាម ប៊្រុយណេ ម៉ាឡេស៊ី និងសឹង្ហបូរី បានចូលជាសមាជិកក្នុងចំណោមសមាជិកទាំង១២នៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។
កាត់ធើរីន ម៉េល័រ (Catherine Mellor) គឺជានាយកជាន់ខ្ពស់ផ្នែកកិច្ចការអន្តរជាតិតំបន់អាស៊ីនៃសភាពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក។ គាត់និយាយថាកិច្ចព្រមព្រៀងដៃគូរអន្តរតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិច (TPP) គឺត្រូវបានផ្តួចផ្តើមឡើងដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់សមាជិក។ លោកបន្តថា«កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ គឺត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយបម្រើផលប្រយោជន៍ប្រទេសដែលជាសមាជិកដែលបានចរចាគ្នាប៉ុណ្ណោះ។ ខ្ញុំគិតថាកម្ពុជាកំពុងតែផ្តល់ទំនិញទៅកាន់រោងចក្រមួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម និងម៉ាឡេស៊ី ដែលជាឱកាសនៃការទទួលបានផលប្រយោជន៍។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាកម្ពុជានឹងចូលរួមជាសមាជិកថ្មីនៃTPPនៅពេលអនាគត ហើយតាមរយៈសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន។ ប៉ុន្តែការទទួលបានផលប្រយោជន៍ច្រើនបំផុតនោះគឺការចូលជាសមាជិក»។
នៅថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១១ ប្រទេស៩ដែលរួមមាន អូស្ត្រាលី ប៊្រុយណេ ឈីលី ម៉ាឡេស៊ី ញូហ្ស៊េឡែន ប៉េរូ សឹង្ហបូរី វៀតណាម និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រកាសអំពីមហិឆ្ឆិតាដើម្បីសម្រេចឲ្យបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរប៉ាស៊ីហ្វិច។ កិច្ចព្រមព្រមព្រៀងនេះនឹងជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ ក្នុងចំណោមប្រទេសដែលជាសមាជិក លើកកម្ពស់ការបង្កើតថ្មីៗ ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍ និងគាំទ្រការបង្កើតការងារថ្មីៗ និងទប់ស្កាត់ការបាត់បង់ការងាររបស់ពលរដ្ឋ។
ជំនួយការរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកផ្នែកការិយាល័យសេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចការជំនួញ លោក វិលៀម ក្រាហ្វ (William Craft) និយាយថាកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនត្រឹមតែជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារនៃផលិតផល និងលើកកម្ពស់លក្ខខណ្ឌការងារប៉ុណ្ណោះទេ តែនឹងជួយទប់ស្កាត់បទល្មើសដែលកំពុងកើតមានផងដែរ។ លោកបានបញ្ជាក់ថា«វាមានការព្រមព្រៀងគ្នារួចទៅហើយថានៅក្នុងផ្នែកបរិស្ថានកិច្ចព្រមព្រៀងនេះនឹងរួមបញ្ចូលការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការជួញដូរសត្វព្រៃ ហើយវារឹតតែសំខាន់ទៅទៀតនោះគឺការប្រឆាំងនឹងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខុសច្បាប់ ដូចដែលយើងឃើញមាននៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីដែលជាព្រៃទាក់ទាញទឹកភ្លៀងដ៏សំខាន់។ យើងក៏អាចនឹងព្រមព្រៀងគ្នាទៅលើការកំរិតស្ថានភាពនៃការនេសាទនៅតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិចទាំងមូល ដែលពួកគេអាចឯកភាពគ្នាធ្វើវិភាគទានទៅវិញទៅមក ដើម្បីធ្វើនេសាទប្រកបដោយនិរន្តភាព។ នៅក្នុងផ្នែកពលកម្មវិញ យើងក៏កំពុងធ្វើការជាមួយប្រទេសសមាជិកដើម្បីឲ្យព្រមព្រៀងគ្នានៅក្នុងការការពារសិទ្ធិការងារជាមូលដ្ឋាន ដោយរួមបញ្ចូលពលកម្មកុមារ។ ការកាពារសេរីភាពនៃប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណេតក៏ជាផ្នែកមួយដែរ។»
ប្រទេសកម្ពុជាមើលឃើញថាប្រទេសនេះនៅឆ្ងាយនៅឡើយពីការទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីកិច្ចព្រមព្រៀងថ្នាក់តំបន់មួយនេះ។
រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា លោក កៅ គឹមហួន ប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានVODនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយកាលពីថ្ងៃទី០៧ ខែមេសាថាកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរប៉ាស៊ីហ្វិចហាក់ពាក់ព័ន្ធតិចតួចដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ លោកមានប្រសាសន៍ថា«អានេះអត់ពាក់ព័ន្ធយើងទេ TPPហ្នឹង យើងមានRCEP(គំនិតនៃការរៀបចំដៃគូរសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងតំបន់)។ ASEAN យើងមាន FTA ច្រើនហើយ យើងមាន FTA។ យើងមាន FTA បូកជាមួយនឹងសមាជិក ដែលគេហៅថាដៃគូរសន្ទនាអាស៊ានមួយៗដូចជាអាស៊ានចិន អាស៊ានជប៉ុន អាស៊ានកូរ៉េ អាស៊ានឥណ្ឌា។ ហើយយើងមានអាស៊ានបូក៣ទៀត។ ដែលយើងមានការចរចាគ្នាជាបន្តបន្ទាប់។ យើងមានRCEPធំជាងហ្នឹងទៀត ដែលចូលរួម១៨ប្រទេស។ អញ្ចឹងអ្វីដែលសំខាន់គឺយើងមើលថាអ្វីដែលយើងអាចទាញប្រយោជន៍បាន។ រដ្ឋាភិបាលតែងតែគិតគូរអំពីអនាគតជាពិសេស គឺការគៀងគរអំពីផលប្រយោជន៍ផ្សេងៗ សម្រាប់អភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិយើង សម្រាប់សមាហរណកម្ម ហើយជាពិសេសទៀតសម្រាប់ជំរុញអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសកម្ពុជា»។
កម្ពុជាបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ កិច្ចព្រមព្រៀងនោះបានអនុវត្តចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០០៨។ យោងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងអនុញ្ញាតឲ្យមានការនាំចូលទំនិញ១០ ៦៥៨មុខដែលរួមមានសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងជាដើម ពីប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ានក្នុងនោះរួមមានកម្ពុជាផងដែរ។
កាលពីចុងឆ្នាំ២០០៧ តំណាងផ្នែកពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក ស៊ូសាន ស្វាប (Susan C. Schwab) បានជួបជាមួយរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា លោក ចោមប្រសិទ្ធិ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការពង្រីកការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ។ កម្ពុជា និងអាមេរិកក៏បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខណ្ឌពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ (TIFA) ជាមួយគ្នាផងដែរកាលពីឆ្នាំ២០០៦។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស ASEAN លើកទី១៩ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១១ គំនិតនៃការរៀបចំដៃគូរសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងតំបន់(RCEP)ត្រូវបានផ្តួចផ្តើមគំនិតឡើង។ វាត្រូវបានលើកឡើងមកពិភាក្សាលម្អិតនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានលើកទី៤៤នៅខេត្តសៀមរាប ប្រទេសកម្ពុជា។ ដៃគូរសេដ្ឋកិច្ចតំបន់នេះមានប្រទេសអាស៊ានទាំង១០ និងប្រទេសដែលជាដៃគូរពាណិជ្ជកម្មសេរីរបស់អាស៊ាន៦ផ្សេងទៀត គឺអូស្ត្រាលី ចិន ឥណ្ឌា ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងញូហ្ស៊េឡិន។ កិច្ចព្រមព្រៀងដៃគូសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់នេះ ត្រូវបានជំរុញ និងដាក់ឲ្យមានការចរចា ដោយមេដឹកនាំនៃប្រទេសអាស៊ាននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១២ ក្នុងប្រទសកម្ពុជា។ ដៃគូរទាំង១៦ប្រទេសបានចាប់ផ្តើមការចរចាជាលើកដំបូងនៅប្រទេសប្រ៊ុយណេ ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ហើយបន្តការចរចាជាបន្តបន្ទាប់ចំនួន៤លើកមកហើយ ដើម្បីធ្វើការសម្រេចនៅចុងឆ្នាំ២០១៥នេះ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានគោលបំណងជំរុញការធ្វើពាណិជ្ជកម្មទំនិញ សេវាកម្ម ការវិនិយោគ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច កម្មសិទ្ធិបញ្ញា ការប្រកួតប្រជែង និងការដោះស្រាយទំនាស់។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក កែន រដ្ឋាប្រាប់VOD ក្នុងបទសម្ភាសន៍តាមទូរស័ព្ទនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ថាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មគឺជាកត្តាដ៏សំខាន់ដែលជំរុញសេដ្ឋកិច្ច។ កិច្ចព្រមព្រៀងអ្វីគ្រប់យ៉ាងលើកលែងតែអាវុធ (EBA) ជាមួយសហគមន៍អឺរ៉ុបបានអនុគ្រោះដល់កម្ពុជានាំទំនិញសព្វសារពើទៅកាន់អឺរ៉ុបលើកលែងតែអាវុធ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា«យើងមានទីផ្សារធំនៅអឺរ៉ុប យើងមានទីផ្សារទៅអាមេរិក GSM GSP ជាលក្ខខណអាត្រាពន្ធទាបដែលអនុគ្រោះដល់កម្ពុជាក្នុងការនាំចេញទៅប្រទេសទាំងនោះផងដែរ។ ជារួមអ្នកវិនិយោគមិនមែនមើលមកតែទីផ្សារកម្ពុជានោះទេ តែមើលទៅទីផ្សារពិភពលោកដែលកម្ពុជាមាន»។
បើតាមលោក កែន រដ្ឋា មានកត្តាមួយចំនួនដែលជំរុញសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងនោះរួមមានស្ថានភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ស្ថិរភាពនយោបាយដែលមានភាពប្រសើរឡើង កត្តាច្បាប់ដែលលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកវិនិយោគ និងផលប្រយោជន៍ដែលបានពីកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី និងថ្នាក់តំបន់ដែលកម្ពុជាមានជាមួយដៃគូរបស់ខ្លួន។
បើតាមលោក កែន រដ្ឋា ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានបញ្ចប់ និងឈានទៅបញ្ចប់សេចក្តីព្រាងច្បាប់មួយចំនួនដែលទាក់ទងនឹងការវិនិយោគ។ ច្បាប់នោះរួមមានច្បាប់ការពារអ្នកប្រើប្រាស់ដែលបានដាក់ទៅទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តីរួចហើយ ច្បាប់ទាក់ទងនឹងការប្រកួតប្រជែងដែលបានកំពុងតែបញ្ចប់ពង្រាង ច្បាប់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអនឡាញដែលកំពុងស្ថិតនៅក្នុងការពង្រាងចុងក្រោយ ហើយគ្រោងនឹងដាក់ជូនទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី។
សូឌៀ សិតទី (Sudhir Shetty) ប្រធានអ្នកសេដ្ឋកិច្ចប្រចាំតំបន់អាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក ឆ្លើយតបនឹងសំណួរអ្នកសារព័ត៌មានពីប្រទេសសឹង្ហបូរីក្នុងសន្និសីទសម្ពោធរបាយការណ៍ស្តីពីការរក្សាបានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៥ថា ការបញ្ជ្រៀតខ្លួនចូលទៅក្នុងទីផ្សារ គឺជាលទ្ធផលនៃការចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនានា។ លោកបញ្ជាក់ថា«នៅក្នុងកម្រិតអាស៊ាន ប្រទេសកម្ពុជាទទួលបានប្រយោជន៍ពីការបញ្ជ្រៀតខ្លួនចូលទៅក្នុងទីផ្សាររបស់អាស៊ានក្នុងការលក់ទំនិញ និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ អ្នកមានរនាំងនៃការនាំចេញទំនិញ និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតិចតួច ប្រសិនបើពិនិត្យមើលមុនពេល និងក្រោយពេលមានកិច្ចព្រមព្រៀង។ ចំណុចទីពីរនោះកិច្ចព្រមព្រៀងបានផ្តល់ឲ្យនូវសេរីភាព ហើយនិងការបើកទូលាយឡើងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដែលជាផ្នែកនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនោះ ជាពិសេសករណីនៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាជាប្រធានអាស៊ាន យើងឃើញមានការប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីកាត់បន្ថយឧបសគ្គនៃពន្ធនាំចេញនាំចូល។ វានៅតែដំណើរការ។ ភ្លាមៗយើងឃើញមានការរីកចំរើនច្រើន ហើយបើពិនិត្យមើលគឺប្រទេសដែលមិនស្ថិតនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងមានការពិបាកក្នុងសម្រេចបានរឿងទាំងអស់នេះ»។
លោក កៅ គឹមហួន មានប្រសាសន៍ថាកម្ពុជាកម្ពុជាមានបំណងចង់ចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងមួយទៀត គឺកិច្ចព្រមព្រៀងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី ប៉ាស៊ីហ្វិកហៅកាត់ថាអេប៉ិច(APEC) ដែលកន្លងមកកម្ពុជាត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យចូលរួមជាអ្នកសង្កេតការណ៍។
ប្រទេសហ្វីលីពីននឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំ APEC លើកទី២៣ ក្នុងឆ្នាំ២០១៥នេះ។ មេដឹកនាំ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ អ្នកជំនួញធំៗ និងអ្នកជំនាញផ្នែកឧស្សាហកម្មមកពីប្រទេសសេដ្ឋកិច្ច២១ត្រូវគេរំពឹងថាជួបគ្នានៅក្នុងជំនួបនេះ។ កិច្ចប្រជុំនៃមេដឹកនាំកំពូលលើកទី២២នៃប្រទេស APEC បានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៉េកាំងប្រទេសចិនកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៤។
របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកចេញផ្សាយនៅក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១៥ ឲ្យដឹងថាកម្ពុជាមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច៧%នៅឆ្នាំ២០១៤។ ធនាគារពិភពលោកទស្សន៍ទាយថាវិស័យសំណង និងអចលនទ្រព្យនៅតែបន្តរីកចម្រើន ចំណែកវិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្មកាត់ដេរសម្លៀកបំបាក់ និងស្បែកជើង និងវិស័យទេសចរណ៍មានការរីកចម្រើនយឺតយ៉ាវ។ តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជានាំចេញសម្លៀកបំពាក់ និងផលពីវិស័យកសិកម្មទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក សហគមន៍អឺរ៉ុប និងបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗទៀត។
កម្ពុជាទទួលបានចំណូលពីការនាំចេញផ្នែកវិស័យកាត់ដេរ៥៧៥០លានដុល្លារអាមេរិកកាលពីឆ្នាំ២០១៤។ នៅពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ចផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសកម្ពុជា អ្នកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ធនាគារពិភពលោកក៏ទស្សន៍ទាយដែរថាកំណើននៃការនាំចេញវិស័យកាត់ដេរអាចនឹងថយចុះ ដោយសារតែមានការប្រកួតប្រជែងច្រើនជាងមុន៕
សរសេរមកកាន់លោក ណុប វី តាមរយៈnopvy@vodhotnews.com
ពួករដ្ឋាភិបាលពុករលួយ ហ៊ុន សែនបំផ្លាញព្រៃឈើមិនអាចទទួលកិច្ចព្រមព្រៀងដៃគូរអន្តរតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិច (TPP)
បានទេ ពីព្រោះកិច្ចព្រមព្រៀងវាមានការព្រមព្រៀងគ្នារួចទៅហើយថានៅក្នុងផ្នែកបរិស្ថានកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ
នឹងរួមបញ្ចូលការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការជួញដូរសត្វព្រៃ ហើយវារឹតតែសំខាន់ទៅទៀតនោះគឺការប្រឆាំងនឹងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខុសច្បាប់ ។