ដោយ វ៉ា សំណព្វ
19/07/2019
RFI
ការប្រារព្ធទិវាសិទ្ធិមនុស្សនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ១០ធ្នូ២០១៨ (រូបតំណាង) @RFI
@RFI
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា សមាគមសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក និងមជ្ឈមណ្ឌលសាមគ្គីភាព នៅថ្ងៃទី ១៨ កក្កដា ម្សិលមិញនេះ បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ឆ្នាំទី៣ នៃការឃ្លាំមើលសេរីភាពមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជា។ ជាលទ្ធផល របាយការណ៍នេះបានរកឃើញថា «លំហសម្រាប់អនុវត្តសេរីភាពមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជា នៅតែបន្តរងការឹតត្បិត»។ ហើយចំនួននៃការរំលោភទៅលើសេរីភាពមូលដ្ឋាននេះបានកើនឡើង នៅមុនការបោះឆ្នោត។ តែអ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សរដ្ឋាភិបាលបានចាត់ទុករបាយការណ៍នេះថា មិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពពិតនៅកម្ពុជា។
«លំហសម្រាប់អនុវត្តសេរីភាពមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជា នៅតែបន្តរឹតត្បិត»។ នេះគឺជាលទ្ធផលនៃការរកឃើញនៅក្នុងរបាយការណ៍ការឃ្លាំមើលសេរីភាពមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជាសម្រាប់ឆ្នាំទី០៣ ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ កាលពីថ្ងៃទី ១៨ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៩។ របាយការណ៍នេះ ដែលបានធ្វើឡើងដោយមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR) សមាគមសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក និងមជ្ឈមណ្ឌលសាមគ្គីភាព បានរកឃើញថា ក្នុងចំណោម៨២៥ ករណី ដែលគម្រោងបានកត់ត្រាមាន ៤៨១ករណី ដែលរឹតត្បិតសេរីភាពមូលដ្ឋាន។ ក្នុងចំនួនករណីដែលរឹតត្បិតសេរីភាពមូលដ្ឋាននេះ គឺមាន៣៩៦ ករណី ឬ ៨២% ដែលការរឹតត្បិតនោះ មិនបានគោរពតាមបទដ្ឋានអន្តរជាតិឡើយ ហើយដែលត្រូវបានរាប់ថា ជាការរំលោភបំពាន។ របាយការណ៍ក៏បានរកឃើញដែរថា ចំនួននៃការរំលោភទៅលើសេរីភាពមូលដ្ឋានបានកើនឡើង ពិសេសនៅមុនការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨កន្លងទៅ។
របាយការណ៍ឆ្នាំទី០៣នៃការឃ្លាំមើលសេរីភាពមូលដ្ឋាននេះ បានសិក្សាលើទិដ្ឋភាពចំនួន៣ ទី១.ជុំវិញការអនុវត្តសេរីភាពខាងសមាគម ទី២.សេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិ និងទី៣.គឺសេរីភាពខាងការជួបប្រជុំនៅកម្ពុជាជាដើម។ ក្នុងនោះ របាយការណ៍បានរកឃើញថា សេរីភាពនៃការបង្កើតសមាគមនេះ ត្រូវបានរឹតត្បិត។ នៅក្នុងឆ្នាំទី០៣នេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានតាមដាននិងឃ្លាំមើលសកម្មភាពរបស់អង្គការសមាគមជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធ ដូចជា នៅពេលមានការប្រជុំ និងការបណ្តុះបណ្តាលផ្សេងៗ។ គម្រោងបានកត់ត្រានូវហេតុការណ៍សរុបទាំងអស់១២០ករណី។ ខាងសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិវិញ នៅក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំទី០៣នេះ នៅតែបន្តរងការរឹតត្បិត តាមរយៈការគំរាមកំហែងតាមវិធានការច្បាប់ថ្មីៗ និងកំណើនឡើងថែមទៀតក្នុងការកម្រិតនូវសេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិលើខ្លួនឯង។ ការកម្រិតនូវសេរីភាពរបស់ខ្លួននៅក្នុងឆ្នាំទី០៣នេះ មានចំនួន៨៧%។ នេះបើតាមរបាយការណ៍។ ដោយឡែកលើសេរីភាពខាងការជួបប្រជុំវិញ គម្រោងបានកត់ត្រានូវការជួបប្រជុំចំនួន ៤១១ករណី ក្នុងនោះ មានករណីចំនួន ១១៣ បានទទួលរងនូវការរារាំង ឬរិតត្បិតពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
គួរជំរាបជូនថា របាយការណ៍ឃ្លាំមើលសេរីភាពមូលដ្ឋានឆ្នាំទី០៣ ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី ០១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៨ ដល់ថ្ងៃទី ៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ បានផ្អែកលើរបាយការណ៍ចំនួន ១៦៧ករណី ការស្ទង់មតិសាធារណៈជនចំនួន៩៩២នាក់នៅក្នុងខេត្តចំនួន ២២ ការស្ទង់មតិថ្នាក់ដឹកនាំសង្គមស៊ីវិលនិងសហជីពចំនួន២០២នាក់ និងបានវិភាគលើករណីពាក់ព័ន្ធចំនួន ៦៥៨ករណី តាមរយៈការតាមដានតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជាដើម។
យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់ការសង្ស័យលើភាពអាចជឿជាក់នៃរបាយការណ៍នេះ និងបានទាត់ចោលរបាយការណ៍នេះថា មិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីទិដ្ឋភាពពិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានោះទេ។ លោកថា របាយការណ៍នេះ បានលើកឡើងតែក្តីបារម្ភរបស់មនុស្សមួយក្រុមតូច ដោយមិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាទូទៅនោះទេ៕
ចម្រៀងបទ: កុហក
***
l-កុហកៗកុហករកគ្មាន បោកប្រាសបំពានគឺសមរង្សុី
កុហកបោកប្រាស អត់មានពេលល្ហែ
បោកសុីដាក់ខែ ប្រេីពាក្យកុហក ។
ll- កុហក ឆ្ងាញ់ណាស់កុហក បោកប្រាសវីវក់ ប្រេីសន្យា
សន្យាខ្យល់ខ្ចប់ បោកយកលាភា បោកប្រាសគ្រប់គ្នា
អ្នកជឿកុហក ។
R-ឆ្ងាញ់ណាស់ បោកប្រាស ប្រេីពាក្យកុហក
ភូតភរវីវក់ បោកប្រាសយកសុី
លុយព្រះអាទឹត្យ ទូរទស្សន៍មាត់ឆ្កែ បាត់សូន្យទទេ
ប្រាកដកុហក ។
lll- កុហក ជឿពាក្យកុហក ច្បាស់ជាជួបទុក្ខ មិនសុខសាន្តទេ
ជឿសមរង្សុី ហាក់ដូចជឿឆ្កែ អត់បានការទេ ត្បឹតវាកុហក៕
ដង្ហេីមចុងក្រោយរបស់អាក្បត់ជាតិសមរង្សុី
……….
វាហាក់ដូចអត់មានរៀងអីចម្លែកទេ ដែលអាក្បត់ជាតិសមរង្សុី
រួមទាំងគូកនរបស់វាទន្ទេញនូវពាក្យដដែល ពីដំណេីរវិល
ត្រឡប់មកកាន់កម្ពុជាវិញ ដែលរឿងនេះខ្ញុំបានធ្វេីការរាយការណ៍ជូន
លោកអ្នកជ្រាប
ស្តីពីភាពមិនខ្មេះរបស់អាសមរង្សុីដែលវាចាំតែភ្លេីត្រឡប់
មកដេកសុីបាយគុករួចហេីយ។
ប៉ុន្តែថា សម្រាប់ការរក្សាដង្ហេីមចុងក្រោយរបស់អាក្បត់ជាតិ
នេះដែលវាដង្ហក់រកកលឈានចូលសេចក្តីស្លាប់នោះ គឺវាដាច់ខាតប្រវេប្រវា
រក្សា
ដង្ហេីមចុងក្រោយនេះ ក្រែងលោ
មានសំណាងបានរស់ឡេីងវិញរួចពីក្តីមរណាបាន ។
ខ្យល់ដង្ហេីមចុងក្រោយរបស់វាដែលប្រឹងដកនេះ
គឺវាពឹងផ្អែកលេីក្រុមការងារចំពោះកិច្ចដែលវាខិតខំ
ប្រឹងប្រែងបង្កេីតឡេីង ដេីម្បីបង្ករឲ្យក្លាយទៅជាកម្លាំង
អុកឡុក រេីបម្រាស់ បង្ករចលាចល ធ្វេីឲ្យមានភាពវឹកវរក្នុង
សង្គម ឲ្យគេមេីលឃេីញថាជាចលនាសម្រាប់ការជួយទ្រ
ទ្រង់ដំណេីរវិលត្រឡប់របស់វា កាត់ផ្តាច់បាននូវការមន្ទិល
សង្ស័យពីភាពកំសាករបស់អាថោកជាងឆ្កែនេះ ក្នុងពេលដែល
រាជរដ្ឋាភិបាល
ប្រេីការបង្ក្រាបទៅលេីក្រុមការងារ
នេះវាអាចមានលេសក្នុងការដកខ្លួនពីការសន្យាផង
និងបានក្តោបលុយមូលនិធិ៣០មុឺនដុល្លារ ដែលបានវា
បោកបានពីក្រុមជនឆោតល្ងង់ តែស្រេកឃ្លានអំណាច ចាយដោយ
សមហេតុផលផងដែរ។
ទំនងទេរឿងហ្នឹង។គឺពិតជាអញ្ចឹងនេះគឺជាល្បិចព្រួញមួយ
បាញ់បានសត្វពីររបស់អាក្បត់ជាតិសមរង្សុី។
ដោយឡែករឿងដែលវាស្រែកឡូឡាថា កុំឲ្យពួកអ្នកជាប់
បម្រាមនយោបាយកុំសុំសិទ្ធិធ្វេីនយោបានឡេីងវិញ ដែល
អាចស្តាយក្រោយព្រោះថាពេលវាចូលមកវិញសិទ្ធិធ្វេី
នយោបាយនិងបានមកដោយស្វ័យប្រវត្តិហេីយគណបក្ស
សង្គ្រោះជាតិនិងរស់ឡេីងវិញនោះ វាសុទ្ធតែចំណងដែល
ពាក់ព័ន្ធនិងរឿងរ៉ាវព្រួញមួយបាញ់បានសត្វពីរខាងលេីនេះ
ស្រាប់ ហេីយដែលចម្រៀងដែលវាច្រៀងចេញមក
ទាំងប៉ុន្មាន វាគ្រាន់តែជាចម្រៀងបោកប្រាសប៉ុណ្ណោះ។
សម្រាប់អាពូជឆ្កែសមរង្សុី វាដឹងខ្លួនឯងយ៉ាងច្បាស់ថា
វាមិនរស់ទេ ព្រោះនេះជាពេលវេលានៃដង្ហេីមចុងក្រោយ
របស់វាហេីយ ៕