ដោយ សន ចាន់រដ្ឋា
2021-01-18
RFA
ស្ដាប់ ឬទាញយកសំឡេង
ក្រុមអ្នកមានសមានចិត្ត និងគាំទ្រ នាំគ្នាធ្វើពិធីរំឭកវិញ្ញាណក្ខន្ធលោក ជា វិជ្ជា (រូបឆ្វេង) អតីតប្រធានសហជីពសេរីកម្មករនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅកន្លែងតាំងរូបសំណាករបស់លោកនៅមុខវត្តលង្កា រាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០។ លោក ជា វិជ្ជា ដែលត្រូវបានឃាតកបាញ់សម្លាប់ នៅតូបលក់កាសែតក្បែររបងវត្តលង្កា កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៤។ រូប៖ ហ្វេសប៊ុកសហជីពសេរីកម្មករនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
សាច់ញាតិ និងមន្ត្រីសហជីព បន្តទាមទារយុត្តិធម៌សម្រាប់អតីតប្រធានសហជីពសេរីកម្មករ លោក ជា វិជ្ជា ដែលត្រូវបានឃាតកបាញ់សម្លាប់ទាំងកណ្ដាលថ្ងៃ កាលពី ១៧ឆ្នាំមុន។ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ឆ្លើយតបថា រដ្ឋាភិបាលអស់លទ្ធភាពស៊ើបអង្កេតសំណុំរឿងឃាតកម្មលោក ជា វិជ្ជា នេះហើយ ហើយជំរុញឲ្យអ្នកចង់បានយុត្តិធម៌ ត្រូវស្វែងរកភស្តុតាងដាក់ជូនតុលាការដោយខ្លួនឯង។
សាច់ញាតិ និងមន្ត្រីសហជីព លើកឡើងថា បើទោះបីជារដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន គ្មានឆន្ទៈស្វែងរកឃាតកដែលបានបាញ់សម្លាប់លោក ជា វិជ្ជា មកផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់ក៏ដោយ ក៏ពួកគាត់ មិនបោះបង់ការតស៊ូទាមទាររកយុត្តិធម៌សម្រាប់វីរជនកម្មកររូបនេះឡើយ។
ប្អូនប្រុសបង្កើតរបស់លោក ជា វិជ្ជា គឺលោក ជា មុនី ប្រាប់អាស៊ីសេរីថា ប្រសិនបើអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈពិតប្រាកដ គឺអាចរកឃើញឃាតក និងអ្នកនៅពីក្រោយ យកមកផ្ដន្ទាទោសបានជាក់ជាមិនខាន ដោយមិនអូសបន្លាយពេលរាប់សិបឆ្នាំបែបនេះឡើយ។ លោក សង្ឃឹមថា បងប្រុសរបស់លោក នឹងទទួលបានយុត្តិធម៌នៅពេលមានការផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន៖ «ករណីឃាតកម្មលោក ជា វិជ្ជា នេះ សម្រាប់ខ្ញុំដែលជាក្រុមគ្រួសារ មិនមានសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលមានបំណងរកឃាតកទេ ហើយបើមានបំណងរក គឺរកបានហើយ ដូច្នេះការបង្កើតគណៈកម្មការអន្តរក្រសួងស៊ើបអង្កេតអីហ្នឹង គឺហៅថា គ្រាន់តែ ក ខ គ ឃ ង ធ្វើ ឲ្យតែល្អមើលទេ តែបំណងនិងឆន្ទៈរកឃាតក គឺអត់មានទេ»។
ប្រធានសហជីពសេរីកម្មករនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា លោក ជា វិជ្ជា ត្រូវបានឃាតកបាញ់សម្លាប់ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៤ នៅតូបលក់កាសែតក្រោយវត្តលង្កា ដែលនៅជិតបង្កើយនឹងភូមិគ្រឹះលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ នៅមុនការបាញ់ប្រហារនោះ គឺនៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៣ លោក ជា វិជ្ជា ធ្លាប់បានទទួលសារគំរាមសម្លាប់តាមទូរស័ព្ទ ហើយលោក បានយកលេខទូរស័ព្ទនោះ ឲ្យប៉ូលិសព្រហ្មទណ្ឌកម្រិតស្រាលរាជធានីភ្នំពេញ ជួយស្រាវជ្រាវ ប៉ុន្តែប៉ូលិស ឆ្លើយថា ពួកគេមិនហ៊ានប៉ះពាល់ជននោះទេ ព្រោះអ្នកគំរាមនោះជាមន្ត្រីមានឋានៈធំ ហើយប៉ូលិសប្រាប់ឲ្យលោក ជា វិជ្ជា ត្រូវរកកន្លែងមានសុវត្ថិភាព។ ទោះជាយ៉ាងណា លោក ជា វិជ្ជា មិនព្រមចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជាឡើយ ដោយលោកនៅបន្តតស៊ូទាមទារផលប្រយោជន៍ជូនកម្មករ សិទ្ធិសេរីភាព និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាដដែល។
ក្រោយឃាតកម្មលើលោក ជា វិជ្ជា រយៈពេល ២ថ្ងៃ សមត្ថកិច្ចបានចាប់មនុស្ស ២នាក់ គឺលោក ប៊ន សំណាង និងលោក សុខ សំអឿន ប៉ុន្តែក្រុមមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិល ចាត់ទុកថា អ្នកទាំងពីរ គឺជាឃាតកសិប្បនិម្មិត ដែលសមត្ថកិច្ចចង់បង្វែរពីការស្វែងរកឃាតកពិត និងដើម្បីឱ្យសាធារណជនស្ងប់ចិត្តប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយការឃុំខ្លួនអ្នកទាំងពីរអស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ គឺនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៣ តុលាការកំពូល បានសម្រេចដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពវិញ ក្រោមហេតុផលថា ភស្តុតាង និងសាក្សីដាក់បន្ទុកមិនបានស៊ីសង្វាក់គ្នាដូចការចោទប្រកាន់។
ក្រោយមកទៀត ដោយសារមានការរិះគន់ពីមជ្ឈដ្ឋាននានា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានសម្រេចបង្កើតគណៈកម្មការអន្តរក្រសួងស៊ើបអង្កេតពិសេសលើឃាតកម្មសម្លាប់លោក ជា វិជ្ជា និងមេសហជីពពីររូបផ្សេងទៀត គឺលោក ហ៊ី វុទ្ធី និងលោក រស់ សុវណ្ណារ៉េត នៅឆ្នាំ២០១៥។ តែមកដល់ពេលនេះ អាជ្ញាធរមិនទាន់បង្ហាញលទ្ធផល ឬប្រាប់ពីការវិវឌ្ឍនៃដំណើរការស៊ើបអង្កេតសំណុំរឿងនេះនៅឡើយ។
ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ផៃ ស៊ីផាន នៅតែអះអាងថា សំណុំរឿងឃាតកម្មលើលោក ជា វិជ្ជា មិនទាន់បិទបញ្ចប់នៅឡើយ ប៉ុន្តែ លោកមិនបានបង្ហាញពីការវិវឌ្ឍបន្តិចណាមួយនៃលទ្ធផលស៊ើបអង្កេតនោះទេ។ លោក ផៃ ស៊ីផាន បន្តថា ប្រសិនបើនរណាចង់បានយុត្តិធម៌សម្រាប់លោក ជា វិជ្ជា ពួកគេត្រូវស្វែងរកភស្តុតាងថ្មីៗ ដាក់ជូនតុលាការដោយខ្លួនឯង។ ចំណែករដ្ឋាភិបាលវិញ លោកថា គ្មានលទ្ធភាពស៊ើបអង្កេតរឿងនេះទៀតទេ។ លោក អះអាងថា ករណីអសមត្ថភាពដោះស្រាយសំណុំរឿងឃាតកម្មលោក ជា វិជ្ជា នេះ នឹងមិនធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រជាប្រិយភាពគណបក្សកាន់អំណាចឡើយ ព្រោះនៅប្រទេសផ្សេងៗ ក៏មានរឿងអយុត្តិធម៌កើតឡើងជាច្រើនដែរ៖ «ខ្ញុំបន់ស្រន់ឲ្យអ្នកដែលទាមទារយុត្តិធម៌ហ្នឹង ឲ្យទាមទារអ្នកសម្លាប់ពិតប្រាកដដែលសម្លាប់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ចន ខិននេឌី (John F. Kennedy) គួរតែជួយរកអាហ្នឹងផង ឬក៏តតាំងជាមួយប្រធានាធិបតីអាមេរិកកាំងផង ព្រោះរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក មានធនធានគ្រប់គ្រាន់ទាំងអស់ ហើយរដ្ឋាភិបាលយើង បើប្រៀបធៀបធនជាមួយគេហ្នឹង គឺវាឆ្ងាយណាស់ ដូច្នេះការរកនេះ គឺរកទិសដៅពាណិជ្ជកម្មខាងផ្នែកនយោបាយ ឬសកម្មជនទេ ខ្ញុំមិនយកចិត្តទុកដាក់ទេ អាហ្នឹងនោះ»។
ការលើកឡើងនេះ ត្រូវបានច្រានចោលដោយសាច់ញាតិជាប្អូនប្រុសបង្កើតរបស់ជនរងគ្រោះ គឺលោក ជា មុនី។ លោកថ្លែងទាំងហួសចិត្ត និងអស់សំណើចថា លោក ផៃ ស៊ីផាន គួរតែដឹងអំពីតួនាទីនិងកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាល មិនគួរចេះតែនិយាយឱ្យតែរួចពីមាត់ និងយកករណីនៅប្រទេសផ្សេងមកធ្វើជាលេសនោះទេ។ លោក ជា មុនី ជឿថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាល មានឆន្ទៈរកឃាតកពិតនោះ គឺគ្មានអ្វីពិបាកនោះទេ ព្រោះអតីតស្នងការក្រុងភ្នំពេញ ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារគឺលោក ហេង ពៅ និងមន្ត្រីនគរបាល ២នាក់ទៀតដែលជាគូកនរបស់លោក ហេង ពៅ រួមមាន លោក ហិន សុង និងលោក លី រ៉ាស៊ី គឺជាសាក្សីសំខាន់ ដែលបានដឹងរឿងរ៉ាវ និងអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធនៃការបាញ់សម្លាប់បងប្រុសរបស់លោក៖ «ជាទូទៅ វាអត់មានអីអាថ៌កំបាំងទេ ព្រោះលោក ហេង ពៅ ក៏ធ្លាប់បាននិយាយដែរ គាត់ថា រឿងឃាតកម្មលោក ជា វិជ្ជា នេះ គាត់ថា អាហ្នឹងវាអត់មានអីពិបាករកឯណា។ អាហ្នឹងគាត់ជាប់គុកហើយណា ដូច្នេះរឿងនេះវាចូលចង់ ១៨ ទៅ ១៩ឆ្នាំឥឡូវហើយនៅតែពិបាករកទៀត គឺវាមិនគួរឲ្យជឿ ព្រោះហៅតែលោក ហេង ពៅ សួរទៅដឹងហើយ ហើយលោក ហិន សុង គេមិនទាន់ចាប់។ ខ្ញុំគិតថា តុលាការមិនស្រួល អាចបាត់សំណុំរឿងនេះទៀតផង»។
កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧ លោក ហេង ពៅ បាននិយាយទីកាន់អ្នកសារព័ត៌មាននៅក្នុងបរិវេណតុលាការកំពូលថា អ្នកសារព័ត៌មាននឹងបានដឹងថា នរណាបាញ់សម្លាប់លោក ជា វិជ្ជា នៅថ្ងៃអនាគត។ លើសពីនេះ លោក ហេង ពៅ ធ្លាប់ប្រាប់កាសែតបរទេស មុនពេលលោក ហ៊ុន សែន មិនទាន់ចាប់ខ្លួនលោកពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ថា អតីតអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិកម្ពុជា លោក ហុក ឡងឌី បានបញ្ជាឱ្យលោកចាប់ សុខ សំអឿន និង ប៊ន សំណាង។ អាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួង មហាផ្ទៃ លោក ខៀវ សុភ័គ ដើម្បីបំភ្លឺរឿងនេះបានទេ។
នៅក្នុងខួប ១៧ឆ្នាំនៃឃាតកម្មលើលោក ជា វិជ្ជា សហព័ន្ធសហជីពសេរីកម្មករនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា រួមទាំងក្រុមកម្មករ តំណាងសហជីព និងក្រុមគ្រួសាររបស់ជនរងគ្រោះ គ្រោងរៀបចំពិធីរំលឹកខួបនេះ នៅមុខរូបសំណាករបស់លោក ស្ថិតនៅមុខវត្តលង្កា នៅថ្ងៃទី២២ ខែមករាខាងមុខ។
អតីតសហការីរបស់លោក ជា វិជ្ជា និងជាប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា លោក អាត់ ធន់ មានប្រសាសន៍ថា លោកនឹងចូលរួមដាក់កម្រងផ្កា និងគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធលោក ជា វិជ្ជា ដូចរាល់ឆ្នាំ។ លោកទទូចឲ្យអាជ្ញាធរ និងស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធរបស់រដ្ឋាភិបាល រកឃាតកពិតប្រាកដដែលបានសម្លាប់លោកជា វិជ្ជា ហើយក៏ស្នើឲ្យបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាមកលើមេដឹកនាំសហជីពផងដែរ៖ «ករណីនេះ យើងស្នើសុំឲ្យរកឃាតកនេះ មានន័យថា វាប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិសេរីភាព និងអាយុជីវិតរបស់លោក ជា វិជ្ជា ជាប្រធានសហជីពមួយ ហើយដែលពិភពលោក គ្រួសារ មិត្តភ័ក្ដិ និងកម្មករចង់ឃើញយុត្តិធម៌»។
ភរិយាលោក ជា វិជ្ជា និងអ្នកឃ្លាំមើលមួយចំនួន នៅតែចោទប្រកាន់ថា មូលហេតុដែលរបបលោក ហ៊ុន សែន គ្មានឆន្ទៈស្វែងរកឃាតកពិតនេះ គឺដោយសាររបបនេះ ជាអ្នកនៅក្រោយខ្នងការសម្លាប់លោក ជា វិជ្ជា ព្រោះលោក ជា វិជ្ជា គឺជាវីរជនកម្មករ និងជាសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំងដែលអាចទាញទម្លាក់ប្រជាប្រិយភាពគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោក ហ៊ុន សែន៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។