ដោយ ហ៊ុំ ចំរើន
2024.05.29
RFA
ទិដ្ឋភាពកសិករនៅស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល ខេត្តកណ្ដាល ច្រូតស្រូវដោយប្រើម៉ាស៊ីន កាលពីឆ្នាំ២០១៤។ RFA File
កសិករនៅតាមបណ្ដាខេត្តមួយចំនួនអះអាងថា រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំនៃការប្រកបរបរកសិកម្ម មិនបានធ្វើឱ្យជីវភាពពួកគាត់ល្អប្រសើរនោះឡើយ ដោយសារតែតម្លៃកសិផល និងទីផ្សារគ្មានស្ថិរភាព។ ពួកគាត់ថា ដោយសារតែបញ្ហាទាំងនេះហើយ ទើបធ្វើឱ្យពួកគាត់ពេលខ្លះ ជាប់បំណុលនាយទុន និងធនាគារ ហើយប្រមូលផលពីមួយរដូវ ទៅមួយរដូវ នៅតែសល់តែដៃទទេប៉ុណ្ណោះ។
កម្ពុជាជាប្រទេសដែលពឹងផ្អែកខ្លាំង លើវិស័យកសិកម្ម និងមានពលរដ្ឋប្រមាណ ២ភាគ៣ ជាកសិករ ហើយវិស័យមួយនេះ បានរួមចំណែកក្នុងរង្វង់ ២២ភាគរយ នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ ក៏ប៉ុន្តែ បើក្រឡេកមកមើលពីស្ថានភាពរបស់កសិករវិញ ពួកគាត់មួយចំនួន ហាក់គ្មានមោទនភាព ជាមួយមុខរបរនេះនោះទេ ដោយពួកគាត់ លើកឡើងស្រដៀងគ្នាថា ពួកគាត់ម្នាក់ៗធ្វើកសិកម្មរាប់ឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែពួកគាត់នៅតែខ្វះខាតដដែល។
កសិករនៅ ស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប លោក សុង សាន ប្រាប់ថា លោកប្រកបរបរកសិកម្ម ធ្វើស្រែ និងដាំបន្លែ អស់រយៈពេលជាង ៣០ឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែរបរមួយនេះ មិនអាចធ្វើឱ្យលោកមានជីវភាពធូរធារបានទេ ដោយបានត្រឹមតែបានមួយរស់ប៉ុណ្ណោះ។ កសិករវ័យចំណាស់រូបនេះ លើកឡើងថា នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម អ្នកដែលទទួលបានផលចំណេញ គឺឈ្មួញកណ្ដាល ហើយដោយសារតែបញ្ហានេះហើយ ទើបម្ដងម្កាល ធ្វើឱ្យលោក នឿយណាយនឹងការធ្វើកសិកម្ម និងចង់បោះបង់របរនេះថែមទៀតផង។
លោក សុង សាន៖ «ពិបាកបំផុតគឺការដាំដុះបន្លែផ្សេងៗបាន(ផល)មក យើងពិបាករឿងទីផ្សារ។ ប្រសិនបើយើងធ្វើបានច្រើនជាន់គ្នា គេទម្លាក់តម្លៃ។ បើសិនជាយើងធ្វើបានតិច ឬមួយវគ្គដែល(បានផល)តិចៗ គឺមានតម្លៃខ្ពស់»។
ចំណែក កសិករនៅភូមិព្រែកត្រប់ ស្ថិតក្នុងស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង លោក ណាត់ អឿន រៀបរាប់ថា គ្រួសារលោកប្រកបរបរកសិកម្ម ជាច្រើនជំនាន់មកហើយ។ លោកប្រាប់ថា មុខរបរកសិកម្ម អាចផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសាររបស់លោកមិនឱ្យដាច់បាយពិតមែន ក៏ប៉ុន្តែរបរនេះ មិនអាចអាចជួយឱ្យគ្រួសារលោកមានភាពល្អប្រសើរ និងផ្គត់ផ្គង់ឱ្យកូនរបស់លោក អាចរៀនបានខ្ពង់ខ្ពស់ឡើយ ព្រោះចំណូលដែលបានមកពីការលក់កសិផល ត្រូវកាត់កងជាមួយថ្លៃដើម និងមួយផ្នែកទៀត ត្រូវបង្វែរសងថ្លៃជី និងថ្លៃថ្នាំជាដើម ដែលពេលខ្លះ សងគេមិនគ្រប់ផងក៏មាន។ លោករៀបរាប់បន្តថា មុខរបរជាកសិករ មិនមែនសុទ្ធតែអាចប្រមូលផលបានចំណេញជារៀងរាល់ឆ្នាំនោះទេ ដោយឆ្នាំខ្លះក៏ចំណេញ ឆ្នាំខ្លះក៏ខាតទៅវិញ ដែលដំណើរមួយនេះ ប្រៀបដូចទៅនឹងកង់រទេះដូច្នេះដែរ។
លោក ណាត់ អឿន៖ «តាំងពីក្មេង ខ្ញុំមិនដែលចូលចិត្តអ្នកស្រែចម្ការទេ ខ្ញុំអត់ចូលចិត្ត។ ពិតមែនថា លោកពុករបស់ខ្ញុំគាត់អ្នកស្រែចម្ការមែន តែខ្ញុំអត់ចូលចិត្ត ព្រោះខ្ញុំឃើញគាត់នឿយ ហើយមិនសូវមានបានលូតលាស់ទៅណាទេ។ អ៊ីចឹងសព្វថ្ងៃដែលខ្ញុំធ្វើស្រែចម្ការនេះ ដោយសារតែខ្ញុំអត់ជម្រើស ជ្រើសរើសការងារអីផ្សេងអត់បាន។ សព្វថ្ងៃគិតថា បើខ្លួនចាស់ជាងនេះទៀតមិនដឹងថា មានមុខរបរអ្វីទេ»។
ទន្ទឹមនឹងភាពនឿយហត់ ក្នុងពេលធ្វើស្រែចម្ការ កសិករភាគច្រើនបានបាក់ទឹកចិត្តនៅពេលដែលប្រមូលផលដំណាំមកគ្មានទីផ្សារ ឬមិនអាចប្រកួតប្រជែងតម្លៃជាមួយបន្លែផ្លែឈើដែលនាំចូលពីក្រៅប្រទេស។ ដោយឡែក ឈ្មួញខ្លះបានទម្លាក់តម្លៃស្ទើរដល់បាត ឬទទួលទិញតែពុំព្រមប្រគល់លុយឱ្យទាន់ពេលវេលា ជាហេតុនាំឱ្យកសិករទៅខ្ចីបុលធនាគារ ឬចងការប្រាក់ដើម្បីបង្វិលឱ្យថ្លៃជីថ្នាំកសិកម្ម និងកម្លាំងពលកម្មជាដើម។
កសិករនៅស្រុកសំឡូត ខេត្តបាត់ដំបង លោក ប៉ុន របាំង ឱ្យដឹងថា ជាង ១០ឆ្នាំនៃការដាំបន្លែលក់ លោកជំពាក់បំណុលធនាគារជុំទិស។ លោកបន្តថា ឈ្មួញខ្លះបានឆ្លៀតឱកាសពេលទំនិញគ្មានទីផ្សារ ដោយទទួលទិញផលដំណាំតែពុំប្រគល់ប្រាក់ ឬបង្កកប្រាក់នោះទុករាប់ខែទើបឱ្យម្ដង។ លោកបន្ថែមថា វប្បធម៌អាក្រក់របស់ឈ្មួញ ភាពធូររលុងនៃការគ្រប់គ្រងលំហូរទំនិញកសិកម្មពីក្រៅប្រទេស និងកង្វះការយកចិត្តទុកដាក់ពីរដ្ឋាភិបាល គឺជាមូលហេតុដែលរុញកសិករឱ្យដើរទៅមាត់ជ្រោះនៃបំណុលវ័ណ្ឌក មិនអាចប្រកួតប្រជែងជាមួយកសិកម្មប្រទេសជិតខាងបាន។
លោក ប៉ុន របាំង៖ «លក្ខខណ្ឌកសិករខ្មែរ មិនអាចធ្វើទៅរួចដូចស្រុកគេទេ ដោយសារតែទីផ្សារតូច ហើយនឹងអាធានារ៉ាប់រងហានិភ័យពេលជួបបញ្ហាអីមួយ អ៊ីចឹងទៅមានតែកសិករសុទ្ធដែលរ៉ាប់រងហានិភ័យទាំងអស់នោះ អត់ដូចនៅស្រុកគេ»។
របាយការណ៍គណៈកម្មាធិការជាតិជំរឿនកសិកម្មកម្ពុជាឆ្នាំ២០២៣ បង្ហាញថា ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា មានប្រមាណជាង ១៧លាននាក់ ឬស្មើនឹងជិត៤ (៣,៩) លានគ្រួសារក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងនោះជិត៣ (២,៧) លានគ្រួសារគឺជាកសិករ។
ចំណែក ព្រឹត្តិបត្រព័ត៌មានទីផ្សារការងារ ចេញផ្សាយដោយក្រសួងការងារ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែកុម្ភៈ ព្យាករថា កំណើនការងារនៅក្នុងរយៈពេល ២ឆ្នាំខាងមុខ ក្នុងវិស័យកសិកម្ម នឹងថយចុះដល់ទៅជិត ១០ម៉ឺននាក់ (៩ម៉ឺន ៨ពាន់) ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ព្រឹត្តិបត្ររបស់ក្រសួងការងារ អះអាងថា ការធ្លាក់ចុះការងារក្នុងវិស័យកសិកម្មនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីជម្រើសមុខរបរការងារកាន់តែល្អប្រសើររបស់ពលរដ្ឋ ដោយប្ដូរពីការងារក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលមានចំណូលទាបទៅចាប់ការងារថ្មីក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្មដែលមានចំណូលខ្ពស់។
ប៉ុន្តែ ការលើកឡើងរបស់ក្រសួងការងារ ហាក់ដើរបញ្ច្រាសគ្នានឹងទិដ្ឋភាពជាក់ស្ដែង ខណៈកសិករមួយចំនួន ដែលបោះបង់ផ្ទៃដីស្រែចម្ការ បានធ្វើចំណាកស្រុកទៅរកការងារធ្វើ យកលុយដោះបំណុល ដោយពួកគាត់ មិនមែនបម្រើការងារនៅក្នុងស្រុកទាំងអស់នោះឡើយ។
ជាមួយគ្នានេះ ករណីតម្លៃកសិផលធ្លាក់ចុះដូចជាផលស្វាយ គ្រាប់ស្វាយចន្ទី ស្ពៃក្ដោប ត្រសក់ ឪឡឹក ល្ពៅ បានបង្ខំឱ្យកសិករខ្លះភ្ជួរ និងកាប់ដំណាំទាំងនោះចោល ដោយសារឈឺចិត្ត ហើយផ្ដាំកូនចៅកុំឱ្យធ្វើកសិកម្មតទៅទៀត។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ កញ្ញា អ៊ឹម រចនា ដើម្បីសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា។
ទាក់ទិនរឿងនេះ ទីប្រឹក្សាបច្ចេកទេសអង្គការសាមគ្គីភាពកសិករ លោក ឌី គន្ធា លើកឡើងថា វិស័យកសិកម្មអាចរីកចម្រើនទៅបាន គឺពឹងផ្អែកលើការចូលរួមពីក្រសួងជំនាញ និងគោលនយោបាយច្បាស់លាស់របស់រដ្ឋាភិបាល ទាក់ទងនឹងបច្ចេកទេស ជម្រើសពូជ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ការដឹកជញ្ជូន និងស្ថិរភាពទីផ្សារ ជាពិសេសការទប់ស្កាត់លំហូរកសិផលពីក្រៅប្រទេស។ លោកបន្តថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលគ្មានឆន្ទៈកែលម្អលើចំណុចស្នូលទាំងនេះទេ កសិករនឹងនៅតែរងគ្រោះ ហើយអស់ជំនឿលើរដ្ឋាភិបាលជាពុំខាន។
លោក ឌី គន្ធា៖ «ចង់មិនចង់ថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលត្រូវពិនិត្យមើលថា តើគោលនយោបាយទាំងនោះបានធានាឱ្យមានតុល្យភាពជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចវិស័យកសិកម្មហើយឬនៅ បានធានាឱ្យផ្ទៃដីកសិកម្មកម្ពុជាប្រើប្រាស់ឱ្យអស់លទ្ធភាពលើផ្ទៃដីរបស់ខ្លួន ជាជាងការទុកផ្ទៃដីកសិកម្មរាប់ម៉ឺន រាប់សែនហិកតារទុកទំនេរចោលគ្មានផលិតកម្មកសិកម្មពីមួយរដូវទៅមួយរដូវ»។
យ៉ាងណា បញ្ហាក្នុងវិស័យកសិកម្មទាក់ទិននឹងផលិតភាពរបស់កសិករ និងតម្លៃទិន្នផល បានអូសបន្លាយស្ទើរតែក្លាយជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ចាប់តាំងពីរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក ហ៊ុន សែន មកម្ល៉េះ។ បើទោះបីជាមានការដាក់ចេញនូវយុទ្ធសាស្ត្រ ផែនការ និងទទួលបានហិរញ្ញប្បទានបៃតង លើកកម្ពស់វិស័យកសិកម្ម ជាបន្តបន្ទាប់យ៉ាងណាក្ដី តែរដ្ឋាភិបាលនៅតែបរាជ័យក្នុងការស្ដារវិស័យកសិកម្ម ដែលស្ដែងចេញឱ្យឃើញតាមរយៈទឹកភ្នែកកសិករ នៅពេលប្រមូលផលដំណាំម្ដងៗ។ប្រជាកសិករ និងអ្នកជំនាញកសិកម្ម ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញឆន្ទៈ និងសកម្មភាពជំរុញវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជាឱ្យបានល្អប្រសើរជាងនេះ ដើម្បីចៀសវាងភាពឥតការងារធ្វើ ដែលបង្ខំឱ្យពួកគាត់ទុកដីស្រែចម្ការចោល ហើយចំណាកស្រុកទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស ដែលនាំឱ្យខាតបង់ទាំងកម្លាំងធនធានមនុស្សកសាងប្រទេសជាតិ និងភាពចុះខ្សោយនៃវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។