newspaper
ជុន ចាន់បុត្រ អ្នកវិភាគដ៏ឆ្នើម ដែលគួរចង់ស្ដាប់
នៅថ្ងៃចន្ទ ទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥នេះ អង្គសមាជរបស់រដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភា បានអនុម័តគាំទ្រសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការនាំយកសំណុំរឿងវិវាទព្រំដែនកម្ពុជានិង ថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ នៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានថ្លែងនៅក្នុងអង្គសមាជជាប្រវត្តិសាស្ត្រនេះថា កម្ពុជានឹងប្តឹងករណីនៅចំណុចមុំបី ករណីប្រាសាទតាមាន់ធំ-តាមាន់តូច និងករណីប្រាសាទតាក្របី ទៅកាន់តុលាការICJ បើទោះជាភាគីថៃមិនព្រមក៏ដោយ។
ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានផ្ញើកំណត់ទូតតវ៉ាមួយច្បាប់ទៅប្រទេសថៃពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភបំពានដោយអាវុធពីសំណាក់យោធាថៃនៅតំបន់មុំបី ខេត្តព្រះវិហារកាលពីថ្ងៃទី២៨ឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបណ្តាលឱ្យទាហានខ្មែរម្នាក់ស្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌។ ក្នុងកំណត់ទូតនេះ កម្ពុជាបានទាមទារឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតជាបន្ទាន់ និងត្រូវវែកមុខអ្នកទទួលខុសត្រូវមកទទួលទោសតាមច្បាប់។
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្វើការ និងរស់នៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង អំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាយកចិត្តទុកដាក់លើពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមឱ្យដូចពលរដ្ឋវៀតណាមរស់នៅកម្ពុជា និងអន្តរាគមន៍ទៅរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ឱ្យបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសកម្មជន ការរឹតត្បិងសិទ្ធិសេរីភាព ជំនឿសាសនា ទំនៀមទម្លាប់ វប្បធម៌ខ្មែររោម ដែលជាជនជាតិដើមម្ចាស់ទឹកដី។ ការស្នើនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសមាគមប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរក្វាងជូ និងពលរដ្ឋខ្មែរនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងជាង ២០០នាក់ បានជួបជុំគ្នា នៅថ្ងៃទី០១ មិថុនា ប្រារព្ធខួប ៧៦ឆ្នាំ ដែលបារាំងប្រគល់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ឱ្យវៀតណាមគ្រប់គ្រង កាលពីថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩។
ពលរដ្ឋខ្មែរនៅប្រទេសជប៉ុន ជាង២០០នាក់ មកពីជាង១០តំបន់ផ្សេងៗ បានប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅទីក្រុងតូក្យូ (Tokyo) ទាមទារឱ្យបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិត្រកូល «ហ៊ុន»។
អាជ្ញាធរកម្ពុជានិងថៃបានចេញមកអះអាងថា ពុំមានការបិទច្រកព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំង២ឡើយ និងថាច្រកទ្វារព្រំដែនគឺនៅដំណើរការជាធម្មតា។ ការចេញមកបញ្ជាក់យ៉ាងដូចនេះរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជា-ថៃ គឺក្រោយការចុះផ្សាយរបស់កាសែតថៃ Khaosod English កាលថ្ងៃទី៣១ ឧសភា ដែលថា រដ្ឋាភិបាលថៃបានរៀបចំបិទច្រកព្រំដែនចំនួន១៦កន្លែងជាមួយកម្ពុជា បន្ទាប់ពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នាមួយប្រាវរវាងទាហានកម្ពុជា និងទាហានថៃនៅតំបន់មុំបី ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។
តំណាងសហគមន៍មួយចំនួន នៅខេត្តកោះកុង បានប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាថ្មីនៅមុខក្រសួងដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ និងក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ដើម្បីដាក់ញត្តិសុំឱ្យពន្លឿនការផ្ដល់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ច និងដោះស្រាយបញ្ចប់វិវាទដីធ្លី។ ការដាក់ញត្តិជាថ្មីនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីក្រសួងដែនដី កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ បានបង្វែរញត្តិរបស់ពួកគាត់ទៅឲ្យសាលាខេត្តកោះកុង ជាអ្នកដោះស្រាយ ប៉ុន្តែថ្នាក់ខេត្តបានទុកឲ្យវិវាទដីធ្លីអូសបន្លាយមកដល់ពេលនេះ។
យ៉ាងហោចណាស់អដ្ឋិធាតុរបស់អ្នកស្លាប់ចំនួន៤៦៤កោដ្ឋត្រូវបានប្រទះឃើញយ៉ាងអាថ៍កំបាំងនៅពីក្រោយរូបសំណាកព្រះពុទ្ធរូបមួយអង្គនៅក្នុងវត្តលង្កា នៅទីក្រុងភ្នំពេញ កាលពី១០ឆ្នាំមុន ។ កោដ្ឋទាំង៤៦៤ដែលមានទាំងសភាពបាក់បែកនិងទ្រុឌទ្រោម រីឯខ្លះទៀតនៅមានសណ្ឋានស្រស់ស្អាតនិងតម្លៃខ្ពស់ផងនោះ ត្រូវបានគេបំភ្លេចនិងបោះបង់ចោលតាំងពីសម័យកាលមុនសង្គ្រាម ក្នុងសម័យសង្គ្រាមជាពិសេសពេលជម្លៀសចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញកាលពី៥០ឆ្នាំមុននិងមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ លោកឆាំង យុ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជាបានអះអាងថាកោដ្ឋរបស់អ្នកស្លាប់ទាំង៤៦៤នេះត្រូវបានរកឃើញដោយអាថ៍កំបាំង គ្មានអត្ថសញ្ញាណនិងគ្មានសាច់ញាតិទាល់តែសោះ។
ការលើកឡើងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺក្រោយការបង្ហោះសារតាមបណ្តេញសង្គមរបស់ លោក សម រង្ស៊ី ដែលថា កងទ័ពជួរមុខបានលះបង់អាយុជីវិត ដើម្បីការពារបូរណភាពដែនដី ប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានពីប្រទេសជិតខាងតែមិនទាន់ទទួលបានការដំឡើងស័ក្តិនៅឡើយ។ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ឧសភា លោក សម រង្ស៊ី បានប្រៀបធៀបរវាងកងទ័ពជួរមុខ និងកងទ័ពជួរក្រោយថាមានភាពខុសគ្នាខ្លាំង។ លោក សម រង្ស៊ី ថា កងទ័ពជួរក្រោយដែលចាំអង្គុយទះដៃក្នុងអង្គប្រជុំបានឡើងបុណ្យស័ក្តិ ខណៈដែលកងទ័ពសមភូមិមុខការពារជាតិ ដែលលះបង់អាយុជីវិត ដើម្បីការពារបូរណភាពដែនដី ប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានពីប្រទេសជិតខាងមិនទាន់ទទួលបានអ្វីឡើយ។
ស្ត្រីសកម្មជនដីធ្លី ២នាក់ ដែលសកម្មក្នុងការតវ៉ារកដំណោះស្រាយវិវាទដីធ្លីជាមួយអ្នកមានអំណាច នៅស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង រំពឹងថាតុលាការកំពូល នឹងចេញសាលដីកាយុត្តិធម៌ជូនពួកគាត់ នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមិថុនា ខាងមុខនេះ។ ក្តីសង្ឃឹមនេះ គឺបន្ទាប់ពីតុលាការកំពូលបានបើកសវនាការ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ក្នុងសំណុំរឿង «ញុះញង់ និងបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ» ដែលប្ដឹងដោយ អតីតតំណាងសហគមន៍អ្នកស្រី ឆាយ វី។
ពលរដ្ឋខ្មែរនៅជប៉ុនដែលអះអាងថា ជាអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ បាននាំគ្នាលើកបដានៅចំពីមុខទីស្នាក់ការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន ដើម្បីប្រឆាំងនឹងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងពេលដែលប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវជួបប្រជុំជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា។ ក្រុមអ្នកតវ៉ាបានឈរស្រែកទាមទារឱ្យ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គោរពសិទ្ធិមនុស្ស បញ្ឈប់ការគំរាមកំហែងឆ្លងដែន និងដឹកនាំប្រទេសតាមបែបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
ប្រមុខកងទ័ពកម្ពុជានិងចិន បានប្រកាសពីការបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវិស័យយោធាទ្វេភាគីកាន់តែជិតស្និទ្ធ ដើម្បីរួមចំណែកការពារសន្ដិភាពនិងសន្ដិសុខនៅក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។ ការលើកឡើងនេះធ្វើឡើងក្រោយពេលប្រទេសទាំងពីរ បានបិទបញ្ចប់ការធ្វើសមយុទ្ធនាគមាស២០២៥ នៅថ្ងៃទី២៨ខែឧសភា។
ពលរដ្ឋខ្មែររស់នៅប្រទេសជប៉ុនបាន ស្វាគមន៍លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយលើកបដាទាមទារឱ្យបញ្ឈប់ការគំរាមឆ្លងដែន និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។
នៅថ្ងៃសុក្រទី៣០ ឧសភានេះ ក្រសួងមហាផ្ទៃ តាមរយៈអ្នកនាំពាក្យបានទាត់ចោលលើការចោទប្រកាន់ដែលថា លោក ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ ចម្លើយបដិសេធនេះធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីមានរបាយការណ៍មួយរបស់វិទ្យាស្ថាន Humanity Research Consultancy ចេញផ្សាយកាលពីពាក់កណ្តាលខែឧសភាដែលបានចោទប្រកាន់មន្ត្រីក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាថា មានពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញ។
កងទ័ពកម្ពុជាចេញសេចក្ដីប្រកាសថា នឹងបន្តឈរជើងនៅតំបន់ប៉ះទង្គិចគ្នាដោយមិនដកថយ ហើយបានស្នើឱ្យភាគីថៃគោរពអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ កងទ័ពថៃចេញសេចក្ដីប្រកាសថា កងទ័ពកម្ពុជាបានព្រមព្រៀងដកទ័ពចេញពីតំបន់ផ្ទុះអាវុធ។ ការប្រកាសផ្ទុយគ្នានេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមេទ័ពជើងគោកកម្ពុជានិងថៃ បានជួបចរចាគ្នា។
ភាគីកម្ពុជា និងថៃបានជួបចរចាគ្នានៅច្រកព្រំដែនចុងចម អូស្មាច់នាល្ងាចថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៩ ឧសភា ក្រោយមានហេតុការណ៍ប៉ះទង្គិចដោយអាវុធមួយប្រាវកាលពីថ្ងៃពុធទី២៨ ឧសភា។ តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាននៃក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា ភាគីទាំងសងខាងបានឯកភាពគ្នាចំនួន ៤ចំណុច ក្នុងនោះ ចំណុចទី៤ បានចែងថា កម្ពុជានឹងមិនដកថយ ឬឈរជើងដោយគ្មានអាវុធនៅចំណុចដែលបានប៉ះទង្គិចគ្នានោះទេ។ តែភាគីថៃបែរជាបានពន្យល់ក្នុងន័យផ្សេងទៅវិញ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា និងថៃក៏បានស្កាត់ជួបគ្នានៅព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ទី៣០ ឧសភានេះដើម្បីកត់សម្គាល់ពីស្ថានការណ៍ព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ។
អាជ្ញាធរខេត្តព្រះវិហារ នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៩ ឧសភា បានជម្លៀសប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៧៥គ្រួសារ ដែលមានមនុស្សសរុបជាង ២៤០នាក់ ចេញពីភូមិតេជោមរកត។
កងទ័ពកម្ពុជាប្រកាសថា នឹងបន្តឈរជើងនៅតំបន់ប៉ះទង្គិចគ្នាដោយមិនដកថយ និងបានស្នើឱ្យភាគីថៃគោរពអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។ ការប្រកាសនេះធ្វើឡើង ក្រោយពីមានជំនួបកំពូលមួយរវាងមេទ័ពជើងគោកប្រទេសទាំងពីរ។
ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យថា រដ្ឋាភិបាលត្រកូល «ហ៊ុន» បានយកទឹកដីជប៉ុនធ្វើជាកន្លែងគំរាមកំហែងឆ្លងដែន ដោយអត់ខ្លាចញញើត។
អ្នកឃ្លាំមើលលើកឡើងថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរតែដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយនិងបញ្ហាពលរដ្ឋអត់ការងារធ្វើ ប្រសើរជាងទៅអួតរឿងទំនាក់ទំនងដែកថែបជាមួយចិន អំឡុងពេលទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ាននៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (Malatsia)។ អ្នកអត្ថាធិប្បាយនយោបាយ លោក គឹម សុខ ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី២៧ឧសភាថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចំណាយលុយជាតិយកទៅអួតសរសើរពីទំនាក់ទំនងល្អជាមួយចិននេះ គឺជាការបង្ហាញពីមោទនភាព ដែលរដ្ឋាភិបាលត្រកូលហ៊ុន ក្លាយជាមេបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនរកស៊ីជាមួយម៉ាហ្វីយ៉ាចិន។
នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៩ ឧសភា មជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធការងារ និងសិទ្ធិមនុស្សឈ្មោះ សង់ត្រាល់បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយដោយអះអាងថា មានពលរដ្ឋខ្មែរចំនួន ៣០០នាក់បានចាញ់បោកមេខ្យល់អស់ប្រាក់ ៧៥ម៉ឺនដុល្លារនៅក្នុងការសន្យារកការងារធ្វើនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េ។ តាមសង់ត្រាល់ ពលរដ្ឋជាជនរងគ្រោះទាំង៣០០នាក់កំពុងប្រឈមនឹងបំណុល ដោយសារមិនទទួលបានប្រាក់ត្រលប់វិញ។
មតិអ្នកអាន