បទល្មើសព្រៃឈើនៅខេត្តក្រចេះ នៅតែបន្តកើតមានដោយគ្មានការទប់ស្កាត់ពីសមត្ថកិច្ចជំនាញនោះទេ ទោះលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានដាក់បទបញ្ជាឲ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទបង្ក្រាបឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពក្ដី។
ដោយ ដែន អយុធ្យា
2013-06-05
RFA
ស្ដាប់ ឬ ទាញយកសំឡេង
ពាក់ព័ន្ធបទល្មើសនេះ ប្រជាពលរដ្ឋចោទថា ឈ្មួញល្មើសព្រៃឈើភាគច្រើនជាមន្ត្រីជំនាញបម្រើការតាមស្ថាប័នប្រដាប់អាវុធខេត្តក្រចេះ នោះតែម្ដង។
ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅស្រុកស្នួល បានចោទអាជ្ញាធរប៉ូលិស កងរាជអាវុធហត្ថ មន្ត្រីយោធា និងមន្ត្រីស្ថាប័នជំនាញផ្សេងទៀត នាខេត្តក្រចេះ ថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រៃឈើអនាធិបតេយ្យក្នុងមូលដ្ឋាននេះ។
ពលរដ្ឋមិនបញ្ចេញឈ្មោះម្នាក់ ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋច្រើនទៀត រស់នៅខេត្តក្រចេះ ឲ្យដឹងថា បទបញ្ជាលុបបំបាត់បទល្មើសព្រៃឈើដែលប្រមុខដឹកនាំដាក់ចេញ មន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមមិនអនុវត្តតាមទេ និងថែមទាំងជាអ្នកបង្កបទល្មើសព្រៃឈើដោយខ្លួនឯងទៅវិញ។
ប្រភពឲ្យដឹងថា បទល្មើសព្រៃឈើនេះ មានមន្ត្រីយោធាខេត្តក្រចេះ ខ្លះ ក្នុងរយៈពេលពីរបីថ្ងៃមកនេះ បានយករថយន្តមានស្លាកសញ្ញា (ខ.ម) ពណ៌ត្រេអ៊ី ឬពណ៌ទាហាន ដើម្បីដឹកឈើចេញពីខេត្តតាមច្រកនានា ជាពិសេសចេញតាមស្រុកស្នួល ឆ្ពោះទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម។
ពលរដ្ឋបានឲ្យដឹងទៀតថា អ្នកដែលអាចប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រៃឈើនៅខេត្តក្រចេះ នេះបាន គឺដោយសារតែសមត្ថកិច្ចជំនាញទទួលសំណូកពីឈ្មួញល្មើសព្រៃឈើ៖ «យប់ណាក៏ចេញឈើដែរ តាមរថយន្ត ប៉ុន្តែខាងប៉ូលិស-ប៉េអឹម គាត់មកយាមដែរ តែគាត់មកស៊ីលុយគេ មិនបានទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើទេ។ ផ្លូវឥឡូវឡើងរូង ដឹកឈើសុទ្ធតែអាដំរី និងអារ៉ាល់ គឺដឹកម្តងៗពីដប់ទៅម្ភៃគូប។ ឡានប៉េអឹមអីហ្នឹងគាត់នៅយាមនៅយកលុយ។ ឥឡូវបង់ឲ្យគ្រប់ស្ថាប័នគេអ្នករកស៊ី គេនៅតែរកស៊ី គេសម្រុះសម្រួលគ្នាត្រូវរ៉ូវអស់ទៅហើយ»។
ពលរដ្ឋខេត្តក្រចេះ សោកស្ដាយដែលបទបញ្ជារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ស្ដីពីការបង្ក្រាបបទល្មើសព្រៃឈើ មិនត្រូវបានមន្ត្រីក្រោមឱវាទយកទៅអនុវត្តតាម។
ឆ្លើយតបនឹងការចោទប្រកាន់លើបញ្ហានេះ លោក ជួង ស៊ាងហាក់ ស្នងការនគរបាលខេត្តក្រចេះ ធ្លាប់បានបដិសេធថា គ្មានបទល្មើសព្រៃឈើកើតមាននៅមូលដ្ឋានលោកទេ ដោយសារខេត្តក្រចេះ មិនមានព្រៃឈើសេសសល់ច្រើនទេ។ លោកបន្តថា កន្លងមកមានបទល្មើសព្រៃឈើខ្លះ ត្រូវឈ្មួញដឹកពីខេត្តផ្សេងៗ ដោយឆ្លងកាត់ខេត្តក្រចេះ និងមានរថយន្តដឹកឈើខ្លះមានច្បាប់អនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវ។
ទោះជាបែបនេះក្តី លោក ឈឹម សាវុធ មន្ត្រីស៊ើបអង្កេតមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានរកឃើញថា បទល្មើសព្រៃឈើដែលធ្វើសកម្មភាពនៅកម្ពុជា ឬនៅខេត្តក្រចេះ ជាដើម មានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធពីថ្នាក់ក្រោមដល់លើ។
លោកថា វាគ្មានប្រយោជន៍ទេដែលប្រមុខដឹកនាំចេញបទបញ្ជាបង្ក្រាបបទល្មើសព្រៃឈើ ព្រោះមន្ត្រីរបស់លោកមិនយកទៅអនុវត្តតាមឡើយ៖ «ការដឹកនេះមិនមែនទើបតែឥឡូវទេ គឺដឹកស្ទើរអត់ឈើពីស្រុកខ្មែរទៅហើយ។ អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតការប្រកាស ឬចេញជាបទបញ្ជារហូតដល់ចេញជាច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រៃឈើ គឺគ្មានប្រសិទ្ធភាពណាមួយទេ ហើយឈើនៅដែនជម្រកសត្វព្រៃនៅស្នួល ទាំងព្រៃសហគមន៍ហ្នឹង ស្ទើរតែរលាយហើយ រលាយក៏ក្នុងពេលឆាប់ៗហ្នឹងដែរ អត់យូរទេនៅតំបន់ហ្នឹង។ ព្រោះឥឡូវហ្នឹងការសម្រុកកាប់ឈើជារឿងមួយផ្សេង ការសម្រុកកាប់ព្រៃដើម្បីរុករានដីព្រៃធ្វើចម្ការពីសំណាក់ឈ្មួញ ពីសំណាក់ក្រុមជនប្រដាប់អាវុធ កើតមានយ៉ាងអនាធិបតេយ្យពេញទំហឹង ហើយគ្មានអ្នកទប់ស្កាត់ទេ»។
លោក ឈឹម សាវុធ អះអាងថា បទល្មើសព្រៃឈើដែលធ្វើសកម្មភាពស្ទើររលាយព្រៃឈើនៅកម្ពុជា មិនមែនពលរដ្ឋសាមញ្ញទេ គឺជនល្មើសស្ថិតក្នុងស្ថាប័នប្រដាប់អាវុធតាមខេត្តនីមួយៗ។ លោកចោទថា អ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រៃឈើ អាចធ្វើសកម្មភាព ឬឆ្លងកាត់ខេត្តក្រចេះ ភាគច្រើន មានឈ្មោះក្នុងអង្គភាពយោធា ឬកងរាជអាវុធហត្ថជាដើម។
កន្លងមកលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានដាក់បទបញ្ជាទៅមន្ត្រីក្រោមឱវាទតាមខេត្ត ក្រុង នានា ឲ្យបង្ក្រាបបទល្មើសដែលលោកបានដាក់ចេញឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ ក្នុងនោះមានដូចជា ត្រូវបង្ក្រាបកុងត្រូលជជុះ លុបបំបាត់បទល្មើសនេសាទ និងលុបបំបាត់បទល្មើសព្រៃឈើជាដើម។
ជាងនេះទៅទៀត លោកបានព្រមានចាត់វិធានការក្ដៅ ឬធ្វើឃាតខ្លួនឯង បើបទបញ្ជារបស់លោកអនុវត្តមិនមានប្រសិទ្ធភាព៖ «បើសិនធ្វើអ្វីមួយ ហ៊ុន សែន ហ៊ាននិយាយ គឺហ៊ានធ្វើ។ ខ្ញុំមិនមកបោកទេ ហើយខ្ញុំក៏មិនចេះបោក។ ហ៊ុន សែន គឺអត់ចេះបោក ហ៊ុន សែន ប្រែមកថា ត្រង់។ សូមសាកលមើលទៅ បើមិនគោរព ក៏សូមសាក បើមិនដកយកព្រៃ បិទរោងចក្រទេ ខ្ញុំហានកាត់កខ្ញុំក្រវាត់ចោល»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រជាពលរដ្ឋបានស្នើដល់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឲ្យជួយរំលឹកទៅសមត្ថកិច្ចក្រោមឱវាទតាមខេត្ត ក្រុង នានា ឲ្យអនុវត្តបទបញ្ជាដែលបានដាក់ចេញជាថ្មីទៀតឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងទទួលខុសត្រូវខ្ពស់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
វិភាគ ៖ មិនពេញចិត្ដ ការដឹកនាំ ឬគ្មាន សង្ឃឹម បានអង្គុយក្នុងសភា
ដោយ ៖ នាយខ្វែក
ភ្នំពេញ ៖ សាម ស៊ុនឌឿន សមា ជិកជាន់ខ្ពស់ នៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និង ជាបេក្ខភាពឈរឈ្មោះ តំណាងរាស្ដ្រមណ្ឌល ភ្នំពេញលេខរៀងទី៨ បានប្រកាសលាឈប់ ពីបេក្ខភាពយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ និងគួរឱ្យ ភ្ញាក់ផ្អើល ខណៈការបោះឆ្នោតកាន់តែខិត ជិតចូលមកដល់ ។
សាម ស៊ុនឌឿន បានលើកឡើង ថា ការមិនពេញចិត្ដចំពោះការដឹកនាំរបស់ ថ្នាក់ដឹកនាំរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិគឺជា មូលហេតុនៃការលាឈប់នេះ ។ ចំណែក យឹម សុវណ្ណ ដែលជាមនុស្សសំខាន់ មួយរូបរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ស្និទ្ធិ នឹង សម រង្ស៊ី ហើយជាបេក្ខ ជនតំណាងរាស្ដ្រ មណ្ឌលភ្នំពេញលេខរៀង ទី២ បានធ្វើការអះអាងថា មូលហេតុដែល សាម ស៊ុនឌឿន លាឈប់ដោយសារ តែគាត់មិនមានមធ្យោបាយដើម្បីបង់ប្រាក់ សម្រាប់ឃោសនាបោះឆ្នោត ជ្រើសតាំង តំណាងរាស្ដ្រអាណត្ដិទី៥ តែប៉ុណ្ណោះ ។
បើគេស្ដាប់សំដី សាម ស៊ុនឌឿន និងសំដី យឹម សុវណ្ណ គឺហាក់ដូចជា ផ្ទុយគ្នាមេឃ និងដី ។ តើរវាងការអះអាង របស់សាម ស៊ុនឌឿន និងការបក ស្រាយរបស់ យឹម សុវណ្ណ មួយណា មានភាពឡូស៊ិកជាង ?
សាម ស៊ុនឌឿន បានលើកឡើង ថា មូលហេតុដែលគាត់លាឈប់ពីបេក្ខភាព តំណាងរាស្ដ្រ គឺដោយសារតែគាត់មិនពេញ ចិត្ដ ចំពោះការដឹកនាំរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំបក្ស នេះ ដែលទើបនឹងបង្កើតឡើងបានមកពីការ ច្របាច់បញ្ចូលគ្នា រវាងគណបក្សប្រឆាំង សម រង្ស៊ី និងគណបក្សប្រឆាំងសិទ្ធិមនុស្ស។ តែការដឹកនាំរបៀបណារបស់មេដឹកនាំដែល នាំឱ្យលោកមិនពេញចិត្ដនោះ មិនត្រូវបាន សាមស៊ុនឌឿនធ្វើការបកស្រាយ និងលាតត្រដាង ជាសាធារណៈនោះឡើយ ។ ប៉ុន្ដែ សម្រាប់ ក្រុមអ្នកវិភាគនយោបាយ ក៏ដូចជាអ្នកធ្លាប់ ដឹងប្រវត្ដិរបស់គណបក្សប្រឆាំង និងសមាជិកនៃគណបក្សនេះច្បាស់ បានអះអាងថា គ្រាន់តែគេឃើញលោក សាម ស៊ុនឌឿន ដាក់លិខិតលាឈប់ពីបេក្ខភាពភ្លាម គេយល់ បាត់ទៅហើយពីមូលហេតុពិតប្រាកដនោះ។
តាមក្បួនហុងស៊ុយចិន លេខ ៨ គឺជា លេខល្អ ព្រោះនាំមកនូវភ័ព្វសំណាង អញ្ចឹង ហើយទើបនៅស្រុកចិនគេចូលចិត្ដប្រើលេខ ៨ ដូចជាលេខទូរស័ព្ទមានលេខ ៨ ស្លាក លេខរថយន្ដមានលេខ៨ ហើយសូម្បីតែនៅ ស្រុកខ្មែរយើងអ្នកមានសែស្រឡាយចិន ឬ អ្នកមានជំនឿតាមហុងស៊ុយចិន ក៏ចូលចិត្ដ ប្រើលេខ៨ដែរ។ ប៉ុន្ដែ សម្រាប់ សាម ស៊ុនឌឿន វិញ លោកដឹងយ៉ាងច្បាស់ហើយ ថា លេខ៨ មិនមែនជាលេខនាំទ្រព្យសំណាង និងនាំកិត្ដិយសឱ្យនោះទេ សូម្បីតែ ក្ដីសង្ឃឹមប៉ុនក្រចកដៃក៏គ្មានសង្ឃឹម ដែរ ។ ដូចអ្វីដែល យឹម សុវណ្ណ អះ អាងគឺមិនខុសនោះទេ តាមពិត សាម ស៊ុនឌឿន មិនមែនក្រដល់ថ្នាក់រកលុយបង់ ថ្លៃឃោសនាបោះឆ្នោតជូនបក្ស មិនបាននោះ ទេ ព្រោះសាមស៊ុនឌឿនធ្លាប់ធ្វើធំតាំងពីសម័យ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា មកម្ល៉េះ ហើយក៏ធ្លាប់ធ្វើជាតំណាងរាស្ដ្រគណបក្ស សម រង្ស៊ី រួចមកហើយដែរ ។ ប៉ុន្ដែដោយ សារតែត្រូវបានដាក់ឱ្យឈរ លេខរៀងទី៨ មណ្ឌលភ្នំពេញ ដែលកៅអី សភាមាន១២អាសនៈ គ្មានសង្ឃឹមថា បាន ជាប់អង្គុយក្នុងសភានោះ ទើបសាមស៊ុនឌឿនមិន ចំណាយលុយសម្រាប់ធ្វើការឃោសនាអត់ ប្រយោជន៍ រួចហើយសុខចិត្ដលាឈប់វិញ ល្អជាង ។
បើគេចាំមិនភ្លេចទេ កាលពីបោះឆ្នោត អាណត្ដិទី៤ ឆ្នាំ ២០០៨ សម្រាប់មណ្ឌលភ្នំ ពេញ ដែលមាន ១២ អាសនៈ គឺគណបក្ស ប្រជាជនកម្ពុជាទទួលបានសម្លេងឆ្នោត ២០២.៣១១សន្លឹក ស្មើនឹង៧អាសនៈខណៈ គណបក្សសម រង្ស៊ី ទទួលបានសន្លឹកឆ្នោត ១៧៣.៤៥០សម្លេង ស្មើ ៥អាសនៈ ហើយ គណបក្សសិទ្ធិមនុស្សទទួលបានសន្លឹកឆ្នោត ត្រឹមតែ២៨.៨៦១សម្លេងប៉ុណ្ណោះ មិនទទួល បានអាសនៈនោះ។ហើយការបោះឆ្នោតជ្រើស រើសក្រុម ប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ឆ្នាំ ២០១២ កន្លងទៅ នៅភ្នំពេញគណបក្សប្រជាជន ទទួលបានសន្លឹកឆ្នោត៣៤៨.៣៦១ សម្លេង បើធៀបទៅនឹងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០០៨គឺកើនសម្លេងរហូតដល់១០២.៥៦២ សន្លឹក នៅពេលដែលគណបក្សសម រង្ស៊ី ទទួលបានត្រឹមតែ ១៦៧.៣២៨ សន្លឹក បាត់ អស់៦១២២សន្លឹក ហើយគណបក្សសិទ្ធិ មនុស្សទទួលបានត្រឹម តែ ២៦.០២៤សន្លឹក បាត់អស់ ២៨៣៧ សន្លឹក ។ ដូច្នេះបើគេធ្វើ លេខបូករវាងសន្លឹកឆ្នោតគណបក្សសម រង្ស៊ី និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្សកាលពីឆ្នាំ ២០០៨ គឺមានត្រឹមតែ ២០២.៣១១ សន្លឹក គឺនៅចាញ់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ៤៣. ៤៨៨ សន្លឹក ។
ចំណែកលទ្ធផលបោះឆ្នោត ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ កាលពីឆ្នាំ ២០១២ កន្លងទៅ បើគណបក្ស ទាំង ២ បូកបញ្ចូល គ្នាទៅគឺនៅចាញ់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា រហូតទៅដល់ ១៥៥. ០០៩សន្លឹកឯណោះ ។ ដូច្នេះ សាម ស៊ុនឌឿន បានដឹងខ្លួនឯង យ៉ាងច្បាស់ហើយ ទោះបីមណ្ឌលភ្នំពេញ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិនៅរក្សាសម្លេងឆ្នោត ដែលបានមកពីការបូកបញ្ចូលគ្នាដដែល គឺ ៥ អាសនៈក៏ដោយ ក៏លោកនៅតែគ្មាន វាសនាបានអង្គុយក្នុងសភានោះទេ ព្រោះ លោកឈរនៅលេខរៀងដល់ទៅទី៨ គឺនៅ ខ្វះ៣អាសនៈទៀត នេះគេនៅមិនទាន់គិត ផងនោះទេថា តើគណបក្សបានមកពីការបូក បញ្ចូលគ្នានេះ នៅរក្សាអាសនៈ ៥ ដដែល ដែរឬអត់ ? ខណៈដែលកាលពីបោះឆ្នោត ឆ្នាំ២០០៨ គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចចែកជាពីរ មួយហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចមួយទៀតគណបក្សនរោត្ដម រណឫទ្ធិ ធ្វើឱ្យបែកសម្លេងឆ្នោតបាត់អាសនៈ ទាំងស្រុង តែឥឡូវនេះគណបក្សទាំងពីរ រួមគ្នាវិញ ក៏អាចដណ្ដើមអាសនៈពីគណបក្ស សម រង្ស៊ី មួយមកវិញក៏អាចថាបាន ។
ក្ដីសង្ឃឹម សម្រាប់អ្នកដែលឈរឈ្មោះនៅ លេខរៀងក្រោមពេក ឬក៏ចុងប៉ូចសម្រាប់ គណបក្សប្រឆាំងគឺបានត្រឹមតែចាយលុយ ឃោសនាឥតប្រយោជន៍គ្មានសង្ឃឹមបាន អង្គុយក្នុងសភាឡើយ ទោះជាគណបក្ស នេះមាននយោបាយដូរតំណាងរាស្ដ្រពាក់ កណ្ដាលអាណត្ដិ ដូចគណបក្សសម រង្ស៊ី ពីមុនក៏នៅតែគ្មានសង្ឃឹមដូចគ្នា ។ ដូច្នេះ សរុបសេចក្ដីមក ការសម្រេចលាឈប់ឈរ ឈ្មោះជាបេក្ខភាពរបស់លោក សាម ស៊ុន ឌឿន មិនមែនជាការនឹកឃើញ ឬក៏ជាការ ខ្វះលុយបង់ថ្លៃឃោសនានោះឡើយ គឺជា ការគិតគូរច្បាស់លាស់មួយ ដោយមិនសុខ ចិត្ដចំណាយលុយឥតប្រយោជន៍ ហើយគួប ផ្សំខឹងសម្បារទៅនឹងការរៀបចំដឹកនាំរបស់មេៗផងនោះ ដូច ជា កឹម សុខា យក កូនស្រីបង្កើតដែល នៅវ័យក្មេងមកដាក់ នៅក្នុងក្បាលម៉ាស៊ីន បក្សការដាក់បេក្ខ ភាពលេខរៀងឱ្យនៅក្រោមសមាជិកមួយ ចំនួន ដែលលោកយល់ថា គ្មានសមត្ថភាព និងមានប្រវត្ដិរូបបក្ស តិចតួចជាងរូបលោក ដូចអ្នកស្រី លី ស្រីវីណា ជាដើម ក៏ជាដើម ចមនាំឱ្យលោកលាឈប់ពីបេក្ខភាព ហើយ អាចនឹងឈានដល់ការដើរចេញពីគណបក្ស នេះទៀតផង ។
គេរង់ចាំមើលថា តើបន្ទាប់ពី សាម ស៊ុនឌឿន ទៅ នឹងមានបេក្ខភាពណា ខ្លះទៀត នឹងលាឈប់ពីបេក្ខភាពតំណាង រាស្ដ្ររបស់គណបក្សប្រឆាំងមួយនេះ ៕
នៅឆ្អល់អីទៀតប្រាក់ខែវាប៉ុន្មានរាល់ខែមានលុយទិញឡានស៊េរីទំនើប ផ្ទះវីឡា ចាយដូឡាពេញៗដៃ កូនក្មេងក័ដឹងពីហេតុផលនេះដែរ