ដោយ មួង ណារ៉េត
2019-03-09
RFA
នាយកប្រតិបត្តិទទួលបន្ទុកកិច្ចការតំបន់អាស៊ីរបស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) លោក ប្រ៊ែដ អាដាម (Brad Adams) និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន (ស្ដាំ)។ Photo: RFA
នាយកប្រតិបត្តិទទួលបន្ទុកផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំតំបន់អាស៊ី នៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) លោក ប្រ៊ែដ អាដាម (Brad Adams) ចាត់ទុកល្បិចនយោបាយរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដែលខំកែច្បាប់គណបក្សនយោបាយ ដើម្បីជាលេសថាផ្ដល់សម្បទាឱ្យមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងនោះ ថាជារឿងគួរឱ្យអស់សំណើច និងមានចេតនាគ្រាន់តែដើម្បីបំបែកបំបាក់ មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងនេះតែប៉ុណ្ណោះ។
លោក Brad Adams ថ្លែងប្រាប់អាស៊ីសេរី កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ថា នរណាក៏ដឹងដែរថា អ្នកធ្វើច្បាប់រម្លាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងហាមឃាត់សិទ្ធិនយោបាយមន្ត្រីទាំង ១១៨រូប ក៏លោក ហ៊ុន សែន អ្នកធ្វើ។ ដូច្នេះលោកថា មានរឿងអីដែលមន្ត្រីបក្សប្រឆាំង ត្រូវសុំសិទ្ធិធ្វើនយោបាយពីលោក ហ៊ុន សែន។
លោកបន្តថា លោក ហ៊ុន សែន ទៅវិញទេ ដែលជាអ្នកបង្កើតបញ្ហាទាំងអស់នេះឡើង ដូច្នេះលោក ហ៊ុន សែន ត្រូវតែផ្ដល់សិទ្ធិនយោបាយនេះមកឱ្យមន្ត្រីទាំងនោះវិញ ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌអ្វីទាំងអស់។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោកបញ្ជាក់ថា លោក ហ៊ុន សែន កំពុងតែចាញ់ល្បែងនយោបាយនេះ ដោយខ្លួនឯង ព្រោះរហូតមកដល់ពេលនេះ មានមន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ តែបីរូបប៉ុណ្ណោះ ដែលសុំសិទ្ធិធ្វើនយោបាយនេះ។ លោក Brad Adams កោតសរសើរអំពីគុណតម្លៃរបស់មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងឯទៀត ដែលក្លាហាន និងអត់ធ្មត់ មិនលុះតាមល្បិចនយោបាយរបស់លោក ហ៊ុន សែន៖ «បំណងធំរបស់លោក ហ៊ុន សែន គឺបំបែកបំបាក់គណបក្សប្រឆាំង។ លោក ហ៊ុន សែន ប្រហែលយល់ថា ខ្លួនឯងឆ្លាតវៃក្នុងរឿងនេះ។ គាត់ចាប់លោក កឹម សុខា ដាក់គុក។ គាត់ព្យាយាមបំបែកបំបាក់ក្រុមអ្នកគាំទ្របក្សប្រឆាំង ដែលនិយមលោក កឹម សុខា និង ក្រុមអ្នកនិយមលោក សម រង្ស៊ី។ គាត់ដាក់សម្ពាធ ឱ្យក្រុមលោក កឹម សុខា ធ្វើសម្បទានដើម្បីឱ្យបានដោះលែងលោក កឹម សុខា។ គាត់បញ្ចុះបញ្ចូលក្រុមលោក កឹម សុខា ឱ្យដាក់ពាក្យសុំសិទ្ធិធ្វើនយោបាយវិញ។ បន្ទាប់មកទៀត គាត់នឹងបំបែកឱ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅជាកូនបក្សតូចមួយ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក កឹម សុខា និង ស្របពេលលោក សម រង្ស៊ី មិននៅក្នុងប្រទេស។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល គឺយូរណាស់ហើយ មានមនុស្សតែបីនាក់ប៉ុណ្ណោះ ក្នុងចំណោម ១១៨ នាក់ ដែលចាញ់ល្បិចនយោបាយរបស់លោក ហ៊ុន សែន។ ចំនួនមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងដ៏ច្រើនលើសលន់ មិនចុះចូលបែបនេះ គឺជារឿងមួយអស្ចារ្យណាស់ ព្រោះអីលោក ហ៊ុន សែន ខំប្រឹងដាក់សម្ពាធខ្លាំងប៉ុនណា ក៏អ្នកទាំងនោះ នៅតែរឹងមាំ។ នេះជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថា លោក ហ៊ុន សែន កំពុងតែបរាជ័យហើយ»។
ទោះបីជាលោក ហ៊ុន សែន អាចស្មានថា ការផ្តល់សិទ្ធិនយោបាយឱ្យមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងទាំងនេះឡើងវិញ ប្រហែលលួងចិត្តសហគមន៍អន្តរជាតិបានក្តី ក៏លោក ប្រែដ អាដាម ថាលោក ហ៊ុន សែន យល់ខុសធំណាស់ ព្រោះសហភាពអឺរ៉ុបជាពិសេស មិនចាញ់ការបញ្ឆោតរបស់លោក ហ៊ុន សែន នោះទេ។ អ្វីដែលសហគមន៍អន្តរជាតិចង់បាន គឺការស្តារសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ ដែលមានគណបក្សប្រឆាំងចូលរួម ក្នុងការបោះឆ្នោតមួយ ដែលសេរី ត្រឹមត្រូវ និង យុត្តិធម៌៖ «សហភាពអឺរ៉ុបនឹងមិនចាញ់បញ្ឆោតដ៏លីលារបស់លោក ហ៊ុន សែន ដូច្នេះនោះទេ។ ពួកគេនឹងមិនចាញ់បោកលោក ហ៊ុន សែន ដែលប្រើល្បិច ដោយយកច្បាប់ និងតុលាការបែបឡប់ឡែ មកធ្វើជាឧបករណ៍ដាក់សម្ពាធ មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងឱ្យសុំសិទ្ធិធ្វើនយោបាយវិញនោះទេ។ អ្វីដែលសហភាពអឺរ៉ុបចង់បាន គឺភាពពហុនិយមពិតប្រាកដ គឺគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សពិតប្រាកដ។ អ្វីដែលជាគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ គឺភាពមានសេរីភាពពេញលេញ និង ពិតប្រាកដ ដើម្បីបេក្ខជនគណបក្សនយោបាយ និងពលរដ្ឋខ្មែរទៅទៅ អាចចូលរួម ក្នុងជីវភាពនយោបាយ ដោយមិនភ័យខ្លាចការធ្វើបាប គំរាមកំហែង និង អំពើហិង្សា ទៅលើអ្នកទាំងនោះ។ បើចំណុចទាំងអស់នេះ នៅតែលោក ហ៊ុន សែន ស្ដារមិនបានទេ គឺកុំសង្ឃឹមថា សហភាពអឺរ៉ុប នឹងបន្ធូរបន្ថយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន ឱ្យសោះ»។
លោក Brad Adams មានសុទិដ្ឋិនិយមថា លោក ហ៊ុន សែន ចៀសមិនផុតពីដោះលែងលោក កឹម សុខា ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ឆាប់ៗ ព្រោះសម្ពាធអន្តរជាតិកាន់តែខ្លាំងណាស់ហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត បើលោក ហ៊ុន សែន មិនដោះលែងលោក កឹម សុខា ឆាប់ៗ និងស្តារសិទ្ធិមនុស្ស និង ប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញទេ លោកថា កម្ពុជាចៀសមិនផុត ពីការព្យួរការអនុគ្រោះពន្ធ EBA របស់សហភាពអឺរ៉ុប និងអាច GSP របស់អាមេរិក ជាក់ជាមិនខាន៕
some time I’m laughing my ash off when HUN SEN talking to media. every action that this unbelievable KHMER RUE dictator doing is naked . every one can see his ash in an open field sorry to this KHMER RUE .PHD. every bodies in the world are not that dumb instated they are look down even more to HUN SEN and followers . sorry AH CHESS you and your boss are the same please look at your writing in your own language >> LOK PA THEAN <>> OH …I know why because Cambodian is having a lot of AH CHESS like you .
Khmer people knew that this country is in the hand of veitcong mafia dictator ‘ he can do anything he wanted so even against the constitution and international ‘ he does’t care as long as he stay in power ‘
ឱ !លោកប៉ាធាន ដ៏មហិមា
………….
ដូចជាស្ងប់ស្ងាត់ខុសសព្វមួយដង លោកប៉ាធានខ្ញុំ
ថ្ងៃនេះ គាត់អង្គុយមើលហ្វេសប៊ុកយ៉ាងជក់ចិត្ត។
គាត់អង្គុយសុខៗ មិនដឹងជាខ្យល់ចង្រៃស្អី ហក់មកធាក់គាត់
ធ្វើឲ្យគាត់ស្ទុះក្រញ៉ាង ស្រែកគំហកចង្អុលមុខហ្វេសប៊ុក
ស្លេវៗ ជាមួយសម្តីថា -អ្ហែងនិយាយភ្លើ អាពភ្លើ !
-អ្ហែងភ្លើណាស់ អាភ្លើ !
គាត់និយាយផង ចង្អុលផង បែបនេះជាច្រើនដង។ បើតាម
អារម្មណ៍ខឹងរបស់គាត់ ហាក់បីដូចជាគាត់ចង់ទំពារទូរស័ព្ទ
ដែលគាត់កំពុងមើលហ្វេសប៊ុកនេះ ឲ្យម៉ត់ដូចអាចម៌ភេ
តែម្តង ។
អេង ឆៃអ៊ាង អ្នកតាមស៊ីតាមផឹកជាមួយលោកប៉ាធាន កាល
បើឃើញសភាវៈលោកប៉ាធានបែបនេះ បានស្ទុះវឹង រួចដើរត្រុនៗ
ចូលមកក្បែរជាមួយសម្តីថា (សម្តេច ?) ប៉ាធាន តើមានរឿងអី!
-វាឲ្យខ្ញុំទៅចូលគុក (សមរង្សីនិយាយ)
-អ្នកណាឲ្យសម្តេចប៉ាធានទៅចូលគុក ? (អេងឆៃអ៊ាងបញ្ជាក់)
-គឺវា ! (សមរង្ស៊ីនិយាយផង ចង្អុលទៅទូរស័ព្ទដែលខ្លួនកំពុងកាន់ផង)
ឃើញបែបនេះ អេងឆៃអ៊ាង លួចសើច ដោយងាកមុខចេញ។
អ៊ាងនិយាយថា
-សម្តេចប៉ាធាន ទៅចាប់អារម្មណ៍ស្អីជាមួយសម្តី ពួកអាយើង
បោកបានហ្នឹងនោះ! ។ ពួកអាអស់ហ្នឹង! ល្ងង់ដូចគោ ពួកវាមិនយល់សាច់ការស្អីទេ !
-តែវាដេញខ្ញុំឲ្យចូលខ្លួនឲ្យហ៊ុនសែនចាប់ ។ វាថាអាហ្នឹង
បានហៅថាតស៊ូ។ ចាប់ខ្លួនខ្ញុំដាក់គុក ណា! មិនមែនវា
ជាប់គុកឯណា ។ រឿងអីថាតស៊ូនោះ ខ្ញុំមិនមែនកឹមសុខាទេ។
យាយចាស់ខ្ញុំមិនឲ្យទៅទេ ហើយពួកនាងៗក៏មិនឲ្យខ្ញុំទៅដែរ ។
រឿងថាទៅវិញហ្នឹង ខ្ញុំចេះតែថាកុំឲ្យសមាជិកវារលាយ
លឿនពេកអីតើ ! ។ ដល់គេជឿ បានលុយចាយដែរហ្នឹង។
តែអារឿងទៅ ទោះយកច្រវ៉ាក់មកទាក់ ក ក៏ខ្ញុំមិនទៅដែរ
ចាំតែភ្លើដេកស៊ីបាយគុកអីតើ។
ស្តាប់ចប់អ៊ាងនិយាយតប
-សម្តេចប៉ាធាន កុំខ្វល់ ! កុំខឹង នាំបែករឿងខ្ចរខ្ចាយ ។ យើង
គ្រាន់តែថា ទៅ ! ចាំទៅ ! បង្កើតចលនាតស៊ូ មាត់យើង អីតើ
វាមានទៅទាក់ព្រៃឯណា ! ។ ការទន្ទេញពាក្យនេះ ទុកឲ្យខ្ញុំនិងយាយហួរ ។
ឯសម្តេចប៉ាធានចាំតែបន្ទរតាមក្រោយទៅ នោះវាមិន
ចំណេញទាំងសងខាង។ ធ្វើបែបនេះយើងបានលុយចាយ
រហូត ។ សំខាន់យើងបង្កើតរឿងថ្មីៗ ឲ្យបានច្រើន ដើម្បី
បង្វែងការចាប់អារម្មណ៍ លើរឿងវិលត្រឡប់ជាការស្រេច។
-អើ ! អ៊ាងអែងនិយាយត្រូវ ខ្ញុំខំតែច្រឡោត ប៊ិះបែកការណ៍។
មានអ្នកណានៅក្បែរលួចស្តាប់យើងទេ (សមរង្ស៊ីនិយាយ)
-អត់មានទេ ! សម្តេចប៉ាធាន (អ៊ាងនិយាយ)
លបរំសៀកខ្លួនចេញពីទីនោះផុតឆ្ងាយ ខ្ញុំឈររឹតទ្រូង
ព្រមជាមួយការ ធ្លោយសម្តីថា ឱ! លោកប៉ាធានខ្ញុំអ៊ើយ
អញ្ចឹងអីតើទើបលោកប៉ាធាន ចាត់ទុកអ្នកជឿគាត់
ថាសុទ្ធតែពួកល្ងង់ដូចគោ ។
មូលនិធិ៣០ម៉ឺនដុល្លារ ប្តូរនឹងការវិលត្រឡប់មកជាប់គុក
របស់សមរង្ស៊ី ពេលនេះវាបានក្លាយទៅជាពេលវេលានៃ
ការផោមសម្អុយចោលរបស់លោកប្រធាន ដើម្បីចែកចាយ
ក្រុមជនអគតិ ដែលចេះត្រឹមស្រេកឃ្លានអំណាច មុខតំណែង
ស្រូបស្រង់ក្លិន សំរាប់ការពិចារណា ថាតើវាមានក្លិនស្អុយ
ឬមិនស្អុយហើយ។
ក្រុមសហសេវិកដែលល្ងឹតល្ងង់ មួយចំនួនក្រោយបានហឹត
ក្លិនផោមលោកប្រធានដ៍មហិមារួចហើយ ពួកគេនៅតែស្រែក
អះអាងថា ផោមលោកប្រធានមិនស្អុយទេ ។ ពួកគេនៅបាន
ស្រែកបន្ទរទៀតថា អ្នកដែលថាផោមលោកប្រធានស្អុយ
គឺមកពីពួកគេមិនចេះហឹតតែប៉ុណ្ណោះ។
សម្រាប់អ្នកដែលដឹងថាផោមលោកប្រធានស្អុយណាស់
ពេលនេះពួកគេបានសម្រេចចិត្តដើរចេញ លែងទ្រាំ ដោយការ
ដេកចាំហឹតក្លិនផោមបែបនេះទៀតហើយ។
ការស្នើសុំសិទ្ធិធ្វើនយោបាយឡើងវិញរបស់ពួកអ្នកជាប់
បំរាមធ្វើនយោបាយនៃអតីតបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានបោះ
ជំហានតាមតិថីនយោបាយថ្មីក្នុងក្តីប្រាថ្នារបស់ខ្លួន មាន
ជាបណ្តើរៗហើយ។ ពួកគេមិនដេកហើយដេកទៀត រង់ចាំ
ពេលយប់ដ៏យូរ ក្នុងសុបិន្តដ៏ច្រើនស្អេកស្កះហើយផ្តេសផ្តាស
នោះទេ។
ជាមួយមូលនិធិ៣០ម៉ឺនដុល្លារ ជាថ្នូរនឹងការចូលមកជាប់គុក
របស់លោកប្រធានសមរង្ស៊ី ពេលនេះបានរសាត់ទៅឆ្ងាយ
ជាមួយពាក្យថាបាយ! បាយ ដោយគ្រាន់តែទុកអនុស្សាវរីយ៍
ក្លិនផោមរបស់លោកប៉ាធាន អប់ទុកដល់ អស់លោក-អ្នក
ដែលហឹតក្លិនផោមលោកប៉ាធានអត់ដឹងថាស្អុយតែប៉ុណ្ណោះ។
លោកប៉ាធានសន្យាថាមិនមានមុខមកជាប់គុកច្រវ៉ាក់ទេ ។
តែលោកប៉ាធានមិនចោលទេលុយមូលនិធិ គឺសុំទទួល
យកទាំងអស់ហើយទាន! ។
រាត្រីសមោ-ស ហាំបាហ្គើរ៍ ហតដក ស្រីក្មេងសម្រាប់
កៀកកើយប្រឡែង ក្រេបក្លិនលំអងនាពេលរាត្រី វាជា
ចំណូលចិត្តរបស់លោកប៉ាធាន រឿងអីត្រូវឲ្យលោក
ប៉ាធានមកជាប់គុកនោះ ! ។ ភ្លើមែនវ៉ី !
ដូច្នេះក្តីសង្ឃឹមចាំលោកប៉ាធានមក សូមរង់ចាំជាតិក្រោយ
ទៀតចុះ៕
ហាស ! ហាស
អាមូស !
អញហៅអាក្បត់ជាតិសមរង្សី ថាលោកប៉ាធាន វាគួរសមពេកហើយអាល្ងង់ !
សុំអ្ហែងនៅដេកហឹតផោម អាក្បត់ជាតិសមរង្ស៊ីទៀតចុះ បើអ្ហែង មិនចេះភ្ញាក់រលឹកទេនោះ !
អញ្ចឹងអីតើ បានជាអាក្បត់ជាតិសម រង្ស៊ី ហៅពួកក្រុមអាល្ងង់ ដូចអាមូសជាដើម
ថា ពួកអាល្ងង់ដូចគោ វ៉ី !